Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Wrth i Eisteddfod yr Urdd ddod i ben bydd y sylw yn troi at Eisteddfod Genedlaethol y Garreg Las yn Llantwd ac mae eisoes yn argoeli i fod yn eisteddfod hynod o boblogaidd.

Ydy mae'r Orsedd ar gyfer y cadeirio eisoes yn llawn!

Ffynhonnell y llun, Eisteddfod Genedlaethol

"Ma' Sir Fôn yn le reit fawr. Dwi'n teimlo'n hapusach yn fy nghynefin a sgwennu am fy nghynefin."

Dyna eiriau Marlyn Samuel, awdur a dramodydd o Fôn wrth i'r ynys groesawu pobl yr wythnos hon i Eisteddfod yr Urdd.

Mae Marlyn yn awdur hynod o boblogaidd, sydd wedi cyhoeddi saith nofel ac mae hi hefyd yn aelod blaenllaw o Theatr Fach, Llangefni.

Fe wnaeth yr Urdd chwarae ran bwysig iawn yn ei thaith o rhoi inc ar bapur, dyma oedd ganddi i ddweud wrth Manon Steffan Ros ar ragen Llwyfan.

Gallwch ddarllen yr erthygl yn llawn yma.

Roedd yna gryn groeso i'r Prif Weinidog newydd, Rhun ap Iorwerth, yr wythnos hon wrth i'r Brifwyl gael ei chynnal ryw ddwy filltir o'i gartref.

Ef oedd y llywydd ddydd Mawrth ac roedd cryn ddiddordeb yn ei berfformiad buddugol yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd 1983!

Fe ddechreuodd y Brifwyl saith diwrnod yn ôl gyda Gŵyl Triban, ond mae 'na dal amser am ychydig mwy o ganu gan y plant iau yn Yr Adlen.

Ffynhonnell y llun, Llun cyfrannydd

Fis Mai 1976 cynhaliwyd Eisteddfod yr Urdd ym Mhorthaethwy, Ynys Môn.

Hanner canrif yn ddiweddarach, mae criw y ddawns flodau'r flwyddyn honno wedi dod at ei gilydd i ail-greu llun arbennig.

Darllenwch yr hanes yma.

Ffynhonnell y llun, Llun cyfrannydd

Mae'r awyr las wedi denu'r torfeydd drwy'r wythnos, a tydi heddiw ddim gwahanol ar bnawn ola'r Steddfod.

Mae prif weithredwr yr Urdd wedi "diolch yn fawr iawn" i bobl Ynys Môn "am yr holl ymdrech" a sicrhau bod yr Eisteddfod wedi bod yn "arbennig" a "bythgofiadwy".

Dywedodd Siân Lewis bod trigolion yr ynys "wedi mynd y filltir ychwanegol i sicrhau croeso cynnes i gymaint o filoedd o blant a phobl ifanc".

Meddai: "Maen nhw wedi creu'r cyffro 'ma - peintio Ynys Môn yn goch, gwyn a gwyrdd ac mae Mr Urdd a baneri Cymru ym mhobman felly diolch yn fawr iawn iddyn nhw am yr holl ymdrech."

Roedd hi hefyd yn canmol "tîm anhygoel yr Urdd ei hun sydd o hyd eisiau esblygu cyfleoedd, nid yn unig yn y Steddfod ond ar draws yr Urdd yn gyffredinol".

Dywedodd ei bod yn "braf gweld mwy o gystadleuwyr yma yng ngogledd Cymru nag erioed o'r blaen" o ganlyniad i ymestyn yr ŵyl i saith diwrnod.

Ychwanegodd: "Parhau i dyfu wnawn ni, parhau i wrando ar leisiau pobl ifanc a sicrhau bod yr Urdd yn agor ymhellach i fwy o gynulleidfaoedd."

Does yna'r un 'Steddfod yn gyflawn heb ymweliad gan Mistar Urdd ac ydy mae e wedi bod ar y maes bob dydd.

Eleni fe ddathlodd ei ben-blwydd yn 50 a bu cryn ddathlu ar draws Cymru a mwy o ddathlu ar y maes heddiw.

Ffynhonnell y llun, Casgliad y Werin

BBC Radio Cymru

Ar hyn o bryd ar Radio Cymru mae Ifan Evans a Lisa Angharad yn cyflwyno uchafbwyntiau o Eisteddfod yr Urdd Ynys Môn 2026.

Cliciwch ar y botwm uchod.

Mae wedi bod yn hafan glyd (a heulog iawn) yng ngwlad y Medra.

Dyma gerdd groeso Gareth Evans-Jones, un o blant yr ynys a oedd yn beirniadu cystadleuaeth y Fedal Ddrama ddydd Mercher.

Ffynhonnell y llun, Llun cyfrannydd

Mae darn o dir sydd uwch y don

a'i gân yn famol, fodlon,

yn ynys nad yw'n unig,

yn llecyn glas i chwarae mig.

Dyma gartref hen chwedlau'n hoes,

lle plannodd Dwynwen gynt ei chroes,

lle crwydrodd Seiriol Wyn a Chybi Felyn

a chenedlaethau hyd bant a bryn.

Mae saith rhyfeddod byd a saith chyfandir hefyd,

ac ym Môn, bydd saith niwrnod o gelfyddyd.

Tyrd draw â'th gân â'th wên,

tyrd a'th liwiau i lywio llên,

tyrd am hufen iâ, tyrd am yr hwyl,

tyrd i groeso'r fam-ynys annwyl.

Cymer gam a chroesa'r Fenai,

dilyn llwybr aur y traethau,

a chofia, yn yr ŵyl saith niwrnod gynta',

cei hafan glyd yng Ngwlad y Medra.

Gyda'r maes mor brysur heddiw, buan iawn mae'r biniau yn llenwi - ond yn ffodus mae pobl fel Bill yno i'w gwagio nhw.

Wedi croesi afon Menai i Ynys Môn, mae'r croeso i eisteddfodwyr yn fawr wrth i ardaloedd, ysgolion, busnesau ac unigolion harddu'r fro.

A do mi gafwyd cystadleuaeth!

Llongyfarchiadau a diolch am y croeso.

Ffynhonnell y llun, Eisteddfod yr Urdd Ynys Môn

Noa, sydd ag awtistiaeth, yn mwynhau'r babell piws – pabell arbennig i bobl sydd eisiau cyfnod o seibiant rhag sŵn a phrysurdeb yr Eisteddfod.

Eisteddfod yr Urdd

Mae buddugoliaeth Elin yn golygu mai merched sydd wedi ennill y tair prif wobr lenyddol yn ystod y tair blynedd ddiwethaf.

Mae’r cyntaf, ail a thrydydd yn y prif gystadlaethau llenyddol yn cael cyfle i fynd ar Gwrs Olwen yn yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd, Llenyddiaeth Cymru er cof am Olwen Dafydd.

Mae hyn yn bosib drwy nawdd Ymddiriedolaeth Olwen Griffith.

Bydd gwaith Elin yn cael ei gyhoeddi ar ffurf llyfryn gan Gyhoeddiadau’r Stamp yn syth ar ôl y seremoni.

Gellir prynu copi o’r tri darn llenyddol buddugol o Siop yr Urdd neu siop lyfrau Awen Menai ar y maes, neu mewn siopau llyfrau lleol.

Eisteddfod yr Urdd

Meddai’r beirniaid am y gwaith buddugol: “Myfyrdodau neuadd bentref sydd yma a’r neuadd honno yn edrych ar ddigwyddiadau’r gymuned o’i chwmpas a’r hyn sydd yn mynd ymlaen ynddi.

"Dyma enghraifft glyfar o ‘waliau’n siarad’. Mae yma ddychan, beirniadu, anwylo, craffu gwirioneddol a darlun byw, a gwreiddiol o gymuned amaethyddol.”

Yn gyn-ddisgybl Ysgol Betws Gwerful Goch ac Ysgol Brynhyfryd, Rhuthun, mae Elin yn ei blwyddyn gyntaf yn astudio’r Gyfraith a Chymraeg Proffesiynol ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Mae hi’n aelod brwd o Glwb Ffermwyr Ifanc Uwchaled, ac Aelwyd Pantycelyn ac wedi mwynhau canu gyda nhw ddechrau’r wythnos.

Mae Elin yn diolch i’w chyn-athrawon am eu cefnogaeth amhrisiadwy ac yn benodol i Dr Eurig Salisbury o Adran Y Gymraeg Aberystwyth am ei anogaeth, ac i’w theulu am bopeth.

Eisteddfod yr Urdd

Elin Undeg Williams o Fetws Gwerful Goch, Sir Ddinbych sydd wedi ennill coron Eisteddfod Ynys Môn.

Roedd cystadleuaeth y Goron eleni yn gofyn am ddarnau o waith creadigol (dau neu fwy, dilyniant) ar y thema: Lloches

Y beirniaid oedd Llŷr Titus a Sonia Edwards.

Roedd hi'n ofynnol i'r darnau o ryddiaith fod dros 2,500 o eiriau.

Yn ail yn y gystadleuaeth oedd Lowri Bebb o Gaernarfon, a Ffion Eleri Thomas o Fangor oedd yn drydydd. Noddwyd y seremoni gan Ymddiriedolaeth James Pantyfedwen.

Ffynhonnell y llun, Eisteddfod yr Urdd

Y beirniad Llŷr Titus yn cadarnhau bod teilyngdod ac yn annog pawb a wnaeth gystadlu i barhau i ysgrifennu.

Camddwr yw ffugenw yr enillydd.

Ffynhonnell y llun, Urdd Gobaith Cymru

Y gemydd Myfanwy Jones, sy'n wreiddiol o Lanfairpwll, sydd wedi creu'r Goron eleni.

Ar ôl cwblhau gradd mewn Dylunio Gemwaith ym Mhrifysgol Central Saint Martin yn Llundain, fe wnaeth hi ddychwelyd i Ynys Môn yn 2022 ar ôl 15 mlynedd.

Dywedodd: "Dwi'n mwynhau bod yn ôl adra, ac mae'n wych cael y cyfle i ddylunio Coron Eisteddfod yr Urdd - dwi erioed wedi dylunio coron o'r blaen."

Ffynhonnell y llun, Urdd Gobaith Cymru

Heddiw cyflwyno'r goron yw prif seremoni'r dydd.

Hyd yma mae llwyddiant wedi bod ymhob prif seremoni a dyma'r enillwyr:

Y Gadair - Lois Medi

Y Fedal Ddrama - Glain Llwyd

Medal y Prif Gyfansoddwr - Heledd Wynn Newton

Ysgoloriaeth Artist Ifanc a Medal Gelf yr Urdd - Dafydd Llŷr Hughes a Lleucu-Haf Thomas, dolen allanol

Medal y Dysgwyr a Medal Bobi Jones - Caerwyn Saunders a Katie Baddiley

Ffynhonnell y llun, Urdd Gobaith Cymru

Y parafeddygon John a Rhisiart yn barod i roi cymorth.