ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ተመራመርቲ ብዛዕባ ኣድማስ ወይ ዩኒቨርስ ኣብ ዝካትዕሉ ወይ ትንታነታት ኣብ ዝህብሉ ኵሎም ዝሰማማዑላ ሓንቲ ነጥቢ ኣላ፤ ልዕሊ እቲ ብዛዕባ ኣድማስ ዘለዎም መልሲ እቲ ዘለዎም ሕቶታት ከም ዝዛይድ።

ኣድማስ ዘልኣለማዊ ድዩ፡ ብኸመይከ ክጠፍእ ይኽእል?

ጠፈርተኛታት ዳግማዊት ኣርተሚስ ናብ ምድሪ ኣብ ኣጋ ምምላሶም፡ "ሓያሎ ተወሰኽቲ ኣሳእል" ከም'ውን "ብዙሕ ተወሳኺ ዛንታታት" ንዓለም ዘካፍሉዎ ሒዞም ከም ዘለዉ ገሊጾም።

ጠፈርተኛታት ኣርተሚስ፡ ኣብ ወርሒ ዝዳህሰሱዎ 'ጽቡቕ ነገራት' ሒዞም ናብ ምድሪ ከም ዝምለሱ ገሊጾም

ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ነቲ ኵነታት ናብ ንቡር ምምላስ ከምዝከኣል መጽናዕትታት ኣረጋጊጾም ኣለዉ። እቲ ምስጢር እንታይ እዩ?


ካብ ሕማም ሽኮር ንምሕዋይ ተስፋ ዝህብ ሓድሽ ኣገባብ 

ፕሮፈሰር ያዕቆብ ብ8 ጥሪ 1936 ኣብ ማይበራዝዮ - ከባቢ ዓዲግራት - ዝተወልዱ ኰይኖም፡ ብ8 ግንቦት 2025 ኣብ ናፖሊ ዓሪፎም። ድሕሪ ዕረፍቶም ሰሙናዊ እትሕተም ጋዜጣ ካፓችዮ-ፖአስታ፡ “እቶም ካብ ርሑቕ ዓዲ ዝመጹ መምህር ዓሪፎም፡” ክትብል ጽሒፋ።

'እቶም ካብ ርሑቕ ዓዲ ዝመጹ ፕሮፈሰር'

እቶም ጠፈርተኛታት፡ ዋላ'ኳ ኣብ ፈለማ ናይ ዓይኒ-ምድሪ ጸገማት ኣጓኒፉዎም እንተ ነበረ፡ ጕዕዞኦም ልዕሊ ዝተጸበዩዎ ጽቡቕ ክኸውን ምኽኣሉ ገሊጾም።

ጠፈርተኛታት፡ ኣብ ህዋ ኰይኖም ተመኵሮኦም ኣካፊሎም

ቀንዲ ዕላማ ናይዚ በረራ ንምንቅስቓስ ናይታ 'ኦርዮን' ተባሂላ ትፍለጥ ተሽከርካሪት-ጠፈር ንምፍታን፡ ከምኡ'ውን ንመጻኢ ብኸመይ ናብ ገጽ ምድሪ ምዕላብ ከምዝክኣልን ንምፍላጥ ዝሕግዝ ፈተነታት ምክያድ እዩ።

ድሕሪ 50 ዓመት ናብ ወርሒ ዝተወንጨፈት ዳግማዊት ኣርተሚስ 

ብውሕሉል ኬሚስትሪ ብዙሓት ሰራሕቲ ቢራ፡ እቲ ኣልኮል ዘይብሉ ቢራ ጣዕሚ ካብቲ ኣልኮል ዘለዎ ቢራ ፈጺሙ ከም ዘይፍለ'ዮም ገይረሞ።
ስለዚ እዚ ኣልኮል ዘይብሉ ቢራ ከመይ ኢሉ እዩ ብጣዕሙ ክሳብ ክንድዚ ተመሓይሹ? ንኹሉ እቲ መብዛሕትኦም ሰተይቲ ቢራ ዝፈትውዎ ረቂቕ መኣዛታትን ጨናታትን ኣልኮል ዘለዎ ቢራኸ ከማልእ ይኽእል ድዩ?


ኣልኮል ዘይብሉ ቢራ ልክዕ ከምቲ ኣልኮል ዘለዎ ክጥዕም ይኽእል ድዩ?

እዞም ዝስዕቡ ሓሙሽተ ህቡባት ጥቕስታት ብፍሉጣት ሰብ ታሪኽ ከምዝመንጨው ክንገር ጸኒሒ እዩ። እንተኾነ ግን ቅኑዓት ምናልባት እውን ብሓቂ በቶም ሰባት ዝተበሃሉ ኣይኮኑን።

'ኬክ ይብልዑ!' - ብሓቂ በሃሊኦም ዘይፍለጥ ዓበይቲ ጥቕስታት ዓለምና

ዓጽሚ ካብ ዝበልዕ ስኖት-ፍላወርስ ክሳብ ስኖቦርዲንግ ስኬል ዎርምስ፡ ዓሳ ነባሪ ምስ ሞተ ዓብዪ ደሴት መኣዛታት ይኸውን - ንዝተፈላለዩ ሓሳኹን ዘደንቑን ፍጥረታት ድማ ድግስ ይዀኖም። 

እቶም ንዓሳ ነባሪ ዝበልዑ ኣብ ዓሚቝ ባሕሪ ዝርከቡ ዘደንጽው ፍጥረታት

ተመራመርቲ፡ መዛግብቲ ኤሌክትሮኤንሴፋሎግራም (EEG) ብምጥቃም፡ ኣብተን ቅድሚ ሞት ዝርከባ ህሞታት ቅዲ ንጥፈታት ሓንጎል ብኸመይ ከም ዝቕየር ክዕዘቡ ክኢሎም።

ኣብ ህሞት ሞትና እንታይ'ዩ ዝስመዐና?

ናሳ ድሕሪ 1972 ንፈለማ እዋን ኣብ ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ደቂ-ሰብ ናብ ዙርያ ወርሒ ክሰድድ መደብ ከም ዘለዎ ገሊጹ።

ናሳ፡ ድሕሪ 54 ዓመታት ሰባት ናብ ወርሒ ክሰድድ እዩ

እዚ ኣብ ሰማያት ክፍጠር ዝሕሰብ ዘሎ ደበና ብሓበሬታ ዘቕቢቡ ክሃርም እንተኽኢሉ፡ ካልእ ደረጃ ሰውራ ዲጂታዊ ቴክኖሎጂ ከይኮነ ኣይክተርፍን'ዩ።

ሓበሬታ ዓለም ኣብ ሰማያት ክኽዘን ይክኣልዶ ይኸውን?

ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ደቀንስትዮ፡ ነቲ ካብ ተኽሊ ባናና ዝዳሎ ባህላዊ መግቢ ንምድላው ሕቘአን ዓጺፈን ንመዓልታት ይሰርሓ። "ፈውሲ ጥምየት" ወይ "ፎልስ ባናና" ተባሂሉ ዝፍለጥ እንሰት፡ 20 ሚልዮን ኢትዮጵያውያን (15% ካብ ህዝባ) ይምገቡዎ።


ኢትዮጵያ፡ `ኣርባዕተ መዓልቲ ዝወስደልና ዝነበረ መስርሕ ምህርቲ፡ ሓደ ሰዓት ኰይኑ`

ጠለብ ናይቶም ሮቦታት ክሳብ ክንደይ ክህሉ እዩ ዝብል ሕቶታት ኣሎ፤መጻወቲ ሃብታማት ጥራይ ድዮም ክዀኑ ወይስ ኵሉ ክቀጥመሎም ብዝኽእል ሕሱር ዋጋ ክቐርቡ'ዮም? 


ሮቦት ሰራሕተኛ ገዛ፡ ይስሃቕን ሚሞን ገዛኹም ከጽርዩ ምፈቐድኩምሎምዶ?

በዓልሞያ ሕክምና፣ ቀማሚ ኣፋውስ ከምኡ'ውን ቆፃሪ ኰኾብ ፈረንሳዊ ኖስትራዳመስ፡ ብኣርባዕተ መስመራት ግጥሚ ብዛዕባ ዝመፅእ ከቢድ ምዝባዕ ኣየር፣ መወዳእታ ኵናት ዓለምን ምምካኽ እምባታት በረድ ሰሜንን ደቡብን ዋልታትን ፅሒፉ እዩ። ቅድሚ ዓመታት ዝፀሓፎም ትንቢታት ክሳብ ሕዚ ብዙሓት ዝፀርሕዎ፣ ከም ምልክት ዝጥቀምሉን ኖስትራዳመስ ኢሉ ነይሩ ተባሂሉ ዝፅወየሉን ሰብ እዩ።

ትንቢታት እቲ ፈረንሳዊ ቆፃሪ ኰኸብ ክሳብ ሕዚ ፍቱዋት ዝኾንሉ ምስጢር እንታይ እዩ?

ተመራመርቲ፡ እናኣረግና ምስ ንኸይድ ፀገም ጥዕና ምግጣም ዘይተርፍ ነገር ከም ዘይኾነ፡ ሕዚ ልዕሊ ዝኾነ ግዘ ርግፀኛታት እዮም። ብኸመይ ከም ንኣርግ፡ ክንመርፅ ንኽእል ኢና።

ንጥዑይ ግዘ እርጋንና፡ ገና ኣብ 30ታት ዕድመና ክንገብሮም ዘለና ነገራት

ጻዕዳ ሽጉርቲ ሰዓል ከም ዝፍውስ፡ ልዑል ጸቕጢ ደምን ኮለስትሮልን ከም ዘጉድልን ካልኦት ጥዕናዊ ረብሓታት ከምዘለዎን ይንገር። እዚ ኣብ ብሳይንስ ዝተመርኮሰ ድዩ? 

ጻዕዳ ሽጉርቲ፡ ብሓቂ ጎዳኢ'ዶስ ጠቃሚ? ምስ መንሽሮ'ኸ እንታይ የራኽቦ?

ኣብ ገዛናን ክሽነና ዘሎ ኣማራጺታት እንተተጠቀምና ገንዘብና ቆጢብና ሰዓልና ክንፍውስ ተኽአሎ ኣሎ'ዶ?

ብሓቂ ንሰዓል ዝፍውሱ መድሓኒታት ኣለዉ'ዶ?

እቲ ቀንዲ ሕቶ፡ ምስትውዓል ሰባት ምስቲ ብቕልጡፍ ዝምዕብልን ዝራቐቕን ዘሎ ቴክኖሎጂ ክኸይድ ይኽእል ድዩ ዝብል'ዩ ኢላ።"ናይ ሓሶት ሓበሬታ እናገደደ ክኸይድ ክንዕዘብ ኢና፣ ምትላል እውን ክገድድ ክንርኢ ኢና፣ በቃ...ዕንክሊል ዝዀነ ትሕዝቶ ክውስኽ ክንዕዘብ ኢና።"

ዘፍጥረት ኤኣይ፡ ክልቲአን ጸልውቲ እየን ሓንቲ ግን ኣይሰብን

ደቂ ኣንስትዮ ክወልዳ እንከለዋ ብዙሕ ርኡይ ዝዀነ ስነ-ህይወታዊ ለውጢ የጋጥመን። ግን ደቂ ተባዕትዮ'ውን ኣቦ ምስ ዝዀኑ ኣካላቶም ከም ዝቕየር ትግንዘቡ'ዶ?

ደቂ ተባዕትዮ ድሕሪ ወሊድ ከም ኣደታት ኣካሎም ይቕየር ድዩ?

ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሸውዓተ ካልኢት ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ንሓስብ’ዶ? ምናልባት ክሳብ ክንድኡ ዘይንሓስብ ንኸውን። ግን መልሱ ብኸመይ ምርግጋጽ ይካኣል?

ደቂ ተባዕትዮ ኣብ መዓልቲ ክንደይ ግዜ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ይሓስቡ?

ንምዃኑ ጅንጅብል፡ ብሓቂ ንጥዕናና ከመሓይሽ ይኽእል ድዩ? ክኢላታት ምላሽ ኣለዎም።

ጅንጅብል፡ ዝያዳ እንተበላዕና እንታይ ጽልዋ ኣለዎ?

ኣልበርት ኣይንስታይን ኣብ 1905 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ካብ መንጎ ዘሐተሞም መፅናዕታዊ ፅሑፋት፡ ብዛዕባ ፎቶኤሌክትሪክ (photoelectric) ዝድህስስ ሓደ እዩ።ኣይንስታይን በዚ መፅናዕቱ ኣብ 1921 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ሽልማት ኖቤል ተጐናፂፉ እዩ።

ኣብ ድሕሪ ካሜራ ስልክኹም ኣልበርት ኣይነስታይን ምህላዉ ትፈልጡዶ?

ብኣኽበርቲ ሕጊ 'ሓኪም ሞት' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ፈረንሳዊ ኣደንዛዚ ሓኪም ንዕድመ ልክዕ ማእሰርቲ ተፈሪዱ። እቲ ፍረደሪክ ፔቺየር ዝተበሃለ ወዲ 53 ዓመት ሓኪም ን30 ተሓከምቲ ኮነ ኢሉ ብምምራዝን ካብኣቶም 12 ብምቕታልን እዩ ተኸሲሱ።
