గాల్లోనే స్టార్షిప్ పై భాగాన్ని పట్టేసిన యాంత్రిక హస్తాలు

ఫొటో సోర్స్, SpaceX
- రచయిత, అలిసన్ ఫ్రాన్సిస్
- హోదా, బీబీసీ ప్రతినిధి
- ప్రచురణ
- చదివే సమయం: 5 నిమిషాలు
దాదాపు 22 గంటల 30 నిమిషాలు సాగిన ప్రయాణం తరువాత స్పేస్ఎక్స్ తన భారీ స్టార్షిప్ రాకెట్ పై భాగాన్ని తొలిసారి విజయవంతంగా పట్టుకుంది.
రాకెట్ భూమికి తిరిగి వచ్చి, దాని ప్రయోగ వేదిక సమీపంలో గాలిలో నిలిచింది. ఆ తర్వాత 'చాప్స్టిక్స్' అని ముద్దుగా పిలుచుకునే యాంత్రిక హస్తాలు దానిని పట్టుకున్నాయి.
రాకెట్ దిగువ భాగాన్నికూడా పట్టుకోవాలని కంపెనీ ఆశించింది, కానీ శుక్రవారం ప్రయోగం జరిగిన కొద్ది నిమిషాల తర్వాత ఆ ప్రయత్నాన్ని విరమించుకుంది.
స్టార్షిప్ను పునర్వినియోగంగా మార్చి, ఖర్చులను గణనీయంగా తగ్గించుకోవడానికి దాని రెండు భాగాలను సురక్షితంగా పట్టుకోవడం స్పేస్ఎక్స్కు చాలా కీలకం.
టెక్సాస్లోని బోకా చికాలో ఉన్న స్టార్బేస్ లాంచ్ప్యాడ్కు రాకెట్ తిరిగి వస్తుండగా, ఆ ప్రయోగాన్ని వీక్షిస్తున్న స్పేస్ఎక్స్ సిబ్బంది పెద్ద ఎత్తున కేరింతలు కొట్టారు.

స్టార్షిప్కు ఇది 15వ పరీక్ష, రాకెట్ రెండు భాగాలను పూర్తిగా పునరుద్ధరించాలని ఆశించిన మొదటి పరీక్ష కూడా ఇదే. స్టార్షిప్ పై, దిగువ భాగాలను పునర్వినియోగానికి అనువుగా మార్చాలని స్పేస్ఎక్స్ ప్రయత్నిస్తోంది.
124 మీటర్ల (407 అడుగుల) పొడవున్న ఈ రాకెట్ శుక్రవారం స్థానిక కాలమానం ప్రకారం సాయంత్రం 4:47 గంటలకు (భారత కాలమానం ప్రకారం శనివారం తెల్లవారుజామున 5:17 గంటలకు) టెక్సాస్లోని బోకా చికాలో ఉన్న స్టార్బేస్ ప్రయోగ కేంద్రం నుంచి విజయవంతంగా నింగిలోకి దూసుకెళ్లింది.
ప్రయోగించిన ఆరున్నర నిమిషాల తర్వాత తిరిగి వచ్చే రాకెట్ కింది భాగమైన సూపర్ హెవీ బూస్టర్ను పట్టుకోవాలనేది ప్రణాళిక. అయితే బూస్టర్లోని ఆటోమేటిక్ వ్యవస్థ ప్రయోగాన్ని నిలిపివేసింది. దీంతో అది తిరిగి సముద్రం వైపు మళ్లింది. నీటి పైన కొంతసేపు గాలిలో నిలిచిన తర్వాత పేలిపోయింది.
బూస్టర్లో ‘ఇంధనం కొద్దిగా తక్కువగా ఉంది’అని ఎలాన్ మస్క్ ఆ తర్వాత ఎక్స్లో వెల్లడించారు.

ఫొటో సోర్స్, Reuters
రాకెట్ పైభాగం మాత్రం అంతరిక్షంలోకి తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించింది. హైస్పీడ్ ఇంటర్నెట్ సేవలు అందించే స్టార్లింక్ ఉపగ్రహ సమూహంలో భాగమైన 26 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టింది.
ఆ తర్వాత 'షిప్'గా పిలిచే రాకెట్ పైభాగం భూమి చుట్టూ 14 సార్లు పరిభ్రమించి, తిరిగి ప్రయోగ వేదిక వద్దకు చేరుకుంది.
గతంలో జరిగిన మూడు పరీక్షా ప్రయోగాల్లో సూపర్ హెవీ బూస్టర్ను స్పేస్ఎక్స్ విజయవంతంగా పట్టుకుంది.
అయితే, సెప్టెంబర్లో తొలిసారిగా కక్ష్యలోకి చేరిన రాకెట్ పైభాగాన్ని 'చాప్స్టిక్స్'తో పట్టుకోవడం ఇదే మొదటిసారి.
ఈ ప్రయోగానికి ముందు స్పేస్ఎక్స్ ఒక ప్రకటన చేసింది. షిప్ అంతరిక్షంలో ఉన్నప్పుడు దాని పరిస్థితిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించిన తర్వాతే దాన్ని పట్టుకునే ప్రయత్నం చేస్తామని తెలిపింది.
ఏదైనా సమస్య ఎదురైతే, బూస్టర్ను మళ్లించినట్లుగానే షిప్ను కూడా సముద్రంలోకి దించి ఉండేవారు.

ఫొటో సోర్స్, SpaceX
పూర్తిగా తిరిగి ఉపయోగించుకోగల రాకెట్ను నిర్మించాలన్నది స్పేస్ఎక్స్ చిరకాల లక్ష్యం.
2015లో తన ఫాల్కన్ 9 రాకెట్లోని బూస్టర్ను భూమిపైకి నిలువుగా తిరిగి దించిన తొలి సంస్థగా స్పేస్ఎక్స్ నిలిచింది.
ప్రస్తుతం ఫాల్కన్ 9 రాకెట్లు ఏడాదికి 100 కంటే ఎక్కువసార్లు ప్రయాణిస్తున్నాయి. రాకెట్ కింది భాగాన్ని తిరిగి ఉపయోగించుకునే సామర్థ్యం వల్ల ప్రయోగ ఖర్చులు గణనీయంగా తగ్గాయి.
మొత్తం స్టార్షిప్ రాకెట్ను భూమిపై దించడం అంతరిక్షయానాన్ని మరో స్థాయికి తీసుకెళ్తుందని రాయల్ ఏరోనాటికల్ సొసైటీ అధ్యక్షుడు ప్రొఫెసర్ మాల్కం మెక్డొనాల్డ్ అన్నారు. కానీ ఈసారి అది జరగలేదు.
"మొదటి దశను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోలేకపోవడం ఒక వెనుకడుగు. అయితే గతంలో వారు సూపర్ హెవీని విజయవంతంగా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఇప్పుడు షిప్ను కూడా విజయవంతంగా వెనక్కి తీసుకురావడం, స్వాధీనం చేసుకోవడం గణనీయమైన ముందడుగు" అని ఆయన అన్నారు.
రాకెట్లోని రెండు భాగాలను విడివిడిగా విజయవంతంగా తిరిగి పొందగలమని, స్పేస్ఎక్స్ ఇప్పటికే నిరూపించింది. కానీ ఒకే ప్రయోగంలో ఈ రెండు విజయాలను సాధించడం మాత్రం ఇంకా మిగిలే ఉంది.
ఈ రెండు విజయాలను ఒకే ప్రయోగంలో చేసి చూపించడం ఆ సంస్థ తదుపరి కీలక లక్ష్యంగా ఉంది. అంతేకాదు, దాన్ని నమ్మకంగా, తక్కువ ఖర్చుతో తిరిగి ఉపయోగించుకోగలమని నిరూపించాల్సి ఉంది అని మెక్డొనాల్డ్ అన్నారు.
ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో స్పేస్ఎక్స్ పబ్లిక్ కంపెనీగా మారిన తర్వాత, దాని వాటాదారులు ఈ ప్రయోగ పురోగతిని నిశితంగా గమనించనున్నారు. నాసా కూడా ఈ ప్రయోగాన్ని పరిశీలిస్తోంది.
స్టార్షిప్ అభివృద్ధిలో సాధించే పురోగతి 2028లో మనుషులను చంద్రుడిపై దింపాలన్న నాసా ప్రయత్నంపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది. ఈ గడువు చాలా కీలకమైనది.

ఫొటో సోర్స్, Getty Images
అంతిమంగా వ్యోమగాములను చంద్రుడి ఉపరితలంపైకి తీసుకెళ్లే ల్యాండర్గా షిప్ను రూపొందించేందుకు స్పేస్ఎక్స్తో నాసా ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.
అయితే నాసాతో కలిసి పనిచేస్తున్న ఏకైక సంస్థ ఇదే కాదు. స్పేస్ఎక్స్కు ప్రత్యర్థి అయిన టెక్ బిలియనీర్ జెఫ్ బెజోస్ యాజమాన్యంలోని బ్లూ ఆరిజిన్కు కూడా, చంద్రునిపై దిగడం కోసం దాని న్యూ గ్లెన్ రాకెట్, ల్యాండర్ను ఉపయోగించుకోవడానికి ఒప్పందం చేసుకుంది.
ప్రస్తుతం 2027 వేసవిలో చేపట్టాలని ప్రణాళిక రూపొందించిన ఆర్టెమిస్-3 ప్రయోగంలోనూ ఈ రెండు సంస్థలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి. ఈ గడువు కూడా సవాలుతో కూడుకున్నదే.
నాసాకు చెందిన ఓరియన్ అంతరిక్ష నౌకలో ప్రయాణించే నలుగురు వ్యోమగాములు, తమ ప్రయాణంలో స్పేస్ఎక్స్, బ్లూ ఆరిజిన్ సంస్థల ల్యాండర్లతో అనుసంధానం కావడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
ఈ ఒప్పందాలను నెరవేర్చడానికి స్టార్షిప్ రాబోయే నెలల్లో చాలా శ్రమించాల్సి ఉంటుంది. స్పేస్ఎక్స్ అనుకున్నదానికంటే రాకెట్ అభివృద్ధి చాలా నెమ్మదిగా సాగుతోంది.
అయితే బ్లూ ఆరిజిన్ కూడా ఇంకా చాలా పని చేయాల్సి ఉంది. ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో ఆ సంస్థ రాకెట్ పేలిపోవడంతో ఫ్లోరిడాలోని దాని ప్రయోగ వేదిక పూర్తిగా ధ్వంసమైంది. ఇది ఆ సంస్థకు పెద్ద ఎదురుదెబ్బగా మారింది.
ఈ ఏడాది చివరి నాటికి తమ అంతరిక్ష నౌక మళ్లీ పనిచేయడం ప్రారంభిస్తుందని బ్లూ ఆరిజిన్ చెప్పినప్పటికీ, ఇప్పుడు దాని పునఃప్రయోగం 2027 ఆరంభానికి వాయిదా పడింది.
తన లక్ష్యాలను నిర్ణీత సమయంలోగా చేరుకోవాలనే ఒత్తిడి నాసాపై కూడా ఉంది. చంద్రుడిని చేరుకునే విషయంలో అమెరికా, చైనా మధ్య పోటీ ఉందని నాసా అధిపతి జారెడ్ ఐజాక్మన్ చెప్పారు.
గడువులోగా ప్రయోగాలు పూర్తి చేయాలనే ఒత్తిడి నాసాపై కూడా ఉంది. చంద్రుడిపైకి చేరుకోవడంలో అమెరికా, చైనాతో పోటీ పడుతోందని దాని నిర్వాహకుడు జారెడ్ ఐజాక్మాన్ అన్నారు.
చంద్రుడి ఉపరితలంపై 2030 నాటికి తమ వ్యోమగాములను దింపాలని చైనా లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్రూమ్ ప్రచురణ)
(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్,ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, ట్విటర్లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్లో సబ్స్క్రైబ్ చేయండి.)





























