దెయ్యాల దీవి: ‘అందరి ముఖాలు బూడిద రంగులో ఉన్నాయి, ఒక్కరూ కదలడంలేదు.. అప్పుడే ఆ దీవి ఏమిటో గుర్తుకొచ్చింది’

ఫొటో సోర్స్, Barrett & MacKay
- రచయిత, జెన్నిఫర్ బెయిన్
- ప్రచురణ
- చదివే సమయం: 8 నిమిషాలు
ఒకప్పుడు లాబ్రడార్లో చేపల వేట పరిశ్రమకు ప్రధాన కేంద్రంగా వెలుగొందిన బ్యాటిల్ హార్బర్.. ఇప్పుడు ఆధునిక జీవనశైలికి దూరంగా, ప్రశాంతమైన పర్యటక విడిది కేంద్రంగా కొత్త రూపు సంతరించుకుంది.
ఆధునిక ప్రపంచపు ఆనవాళ్లు దాదాపుగా కనిపించని ఈ దీవి గత వైభవాన్ని ఇప్పటికీ కళ్లకు కడుతోంది.
దీవిలోని రేవు దగ్గర కొంతమంది స్థానికులు గుమిగూడారు. చొక్కా చేతులు పైకి మడిచి, ఈ మారుమూల లాబ్రడార్ ద్వీపంలో నివసించే నలుగురు మత్స్యకారులు చేపలను కోస్తున్నారు.
వారి వెనుక సూట్లు ధరించిన వ్యాపారులు, మరికొందరు మత్స్యకారులు నిలబడి ఉన్నారు. వారిలో కొందరు వాటర్ ప్రూఫ్ ఆయిల్స్కిన్ దుస్తులు ధరించారు.
తెల్లటి చెక్కపలకలతో నిర్మించిన ఓక ఎరుపు రంగు అంచులు కలిగిన భవనం ముందు వారంతా గ్రూప్ ఫొటో కోసం వరుసగా నిలబడ్డారు.

మా ఫెర్రీ రేవుకు చేరుకుంటున్న సమయంలో ఏదో తేడా కనిపించింది. అందరి ముఖాలు ఆకాశంలాగే బూడిద రంగులో ఉన్నాయి. ఒక్కరూ కదలడం లేదు.
నేనోసారి తల విదిలించుకుని, ఓ విషయం గుర్తు చేసుకున్నా. నేను వచ్చింది ఏదో మామూలు ప్రాంతానికి కాదు.. 'సాధారణ ప్రపంచానికి తొమ్మిది మైళ్ల దూరంలో ఉన్నాం' అని గర్వంగా చెప్పుకునే బ్యాటిల్ హార్బర్కు చేరుకుంటున్నాని గుర్తుకువచ్చింది.
నిజానికి ఆ వ్యక్తులు 1900 ప్రాంతంలో జీవించినవారే. అప్పట్లో ఈ ప్రాంతం ప్రపంచలోనే ఉప్పు చేపల వ్యాపారినికి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది. అయితే ఇప్పుడా పాతకాలపు మనుషులు అక్కడ లేరు. అప్పటి పాత ఫోటోల నుంచి వారి చిత్రాలను తీసి మనిషి సైజులో ఉండే కార్డుబోర్డు కటౌట్స్ తయారుచేసి అక్కడ నిలబెట్టారు.

ఫొటో సోర్స్, Jennifer Bain
చెక్క పలకపై నుంచి ఫెర్రీ దిగి ఒడ్డుకు చేరుకున్న మాకు "బ్యాటిల్ హార్బర్కు స్వాగతం" అని బ్యాటిల్ హార్బర్ హిస్టారిక్ ట్రస్ట్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ పీటర్ బుల్ ఆహ్వానించారు.
ఆయన వెంటనే అక్కడి కొన్ని విషయాలను వివరించారు. మధ్యాహ్నం 12.30 గంటలకు భోజనం, 1.30 గంటలకు పర్యటన ప్రారంభమవుతుందని చెప్పారు. పాత శ్మశానవాటికలో కొన్ని ఆర్కిటిక్ నక్కలు నివసిస్తున్నాయని తెలిపారు. ద్వీపంలో ఓ రెండు వైర్లెస్ రేడియో టవర్లు కూడా ఉన్నాయని, కానీ వాటిని పరిరక్షించుకోవాల్సిన పరిస్థితిలో ఉన్నాయని పీటర్ బుల్ వివరించారు.
అక్కడ మొబైల్ ఫోన్ సిగ్నల్ అందదు. అందరికీ అందుబాటులో ఉండే ఒకే ఒక వై-ఫై కేంద్రం ఉంది. సూర్యోదయం ఉదయం 6.19 గంటలకు అవుతుంది. వాండా ఫిఫీల్డ్ నన్ను నా గదికి తీసుకెళ్తారని చెప్పారు.
నా గదికి సమీపంలోని హాలులో ఉన్న వాకీటాకీని ఫిఫీల్డ్ చూపుతూ.. "ఇది అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఉపయోగించే పరికరం. ఈ బటన్ నొక్కితే సరిపోతుంది. రాత్రిపూట ఏదైనా సమస్య వచ్చినా, అనారోగ్యానికి గురైనా, గాయపడినా ఈ చదరపు బటన్ నొక్కండి. మీ సమస్య ఏమిటో వారికి చెప్పండి. మీరు మర్చంట్ బిల్డింగ్లో ఉంటున్నారని కూడా చెప్పాలి. అప్పుడు వారు ఏ కాటేజీకి రావాలో తెలుసుకోగలుగుతారు" అన్నారు.
పునరుద్ధరించిన చెక్క ఇళ్లు, ఒకప్పుడు చేపలను శుభ్రం చేసి ఉప్పు వేసి నిల్వ చేసేందుకు ఉపయోగించిన పాత చేపల ప్రాసెసింగ్ వేదికలు, వేసవిలో నివసించేందుకు నిర్మించిన 16 ప్రైవేట్ ఇళ్లు.. ఇవన్నీ చూస్తుంటే బ్యాటిల్ హార్బర్ ఎంతో చక్కగా సంరక్షించిన ప్రదేశంలా కనిపిస్తుంది.
అయితే ఇక్కడ ఏడాది పొడవునా మనుషులు నివసించి అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా గడిచిపోయింది. ఒకప్పుడు లాబ్రడార్కు అనధికారిక రాజధానిగా ఉన్న కాలం ముగిసి అంతకంటే ఎక్కువ సమయమే అయింది.
కాలాన్ని వెనక్కి తీసుకెళ్లే ఈ అనుభవం కోసం నాకు రెండు రాత్రుల సమయం ఉంది.
బ్యాటిల్ హార్బర్కు ప్రయాణం కూడా ఓ సాహసమే
బ్యాటిల్ హార్బర్ చేరుకోవడమే ఒక సాహసం. ముందుగా లాబ్రడార్ ప్రధాన భూభాగంలోని హ్యాపీ వ్యాలీ-గూస్ బేకు విమానంలో చేరుకోవాలి. అక్కడి నుంచి అడవుల మధ్య సాగే ఎక్స్పెడిషన్ 51 డిగ్రీల హైవేపై ఐదు గంటల పాటు ప్రయాణించాలి.
దారిలో ఎక్కడైనా మూస్ కనిపిస్తుందేమోనని చూస్తూ, మరుగుదొడ్డి ఎక్కడ కనిపిస్తుందా అని ఎదురుచూస్తూ సాగిపోవాలి. ఈ ప్రయాణంలో చాలా దూరం వరకు ఎలాంటి సేవలు అందుబాటులో ఉండవు.
ఆ తర్వాత మేరీస్ హార్బర్లోని రేవు నుంచి పర్యటకుల కోసం రోజూ నడిచే ప్రయాణికుల పడవ ఎక్కాలి. దాన్ని ఫెర్రీ అని పిలుస్తున్నప్పటికీ, అంత చిన్న పడవలో ప్రయాణికుల సామాన్లు బాత్రూమ్లో కూడా సర్దాల్సి రావచ్చు.
14.5 కిలోమీటర్లు (9 మైళ్లు) సాగే ఈ పడవ ప్రయాణంలో బండరాళ్లతో నిండిన తీరప్రాంతం, సమీపంలోని చిన్న దీవులు కనిపిస్తాయి. పొగమంచు ఉంటే ఆ ప్రాంతం మరో లోకంలా కనిపిస్తుంది. ఆకాశం మబ్బులతో నిండితే మాత్రం నిర్మానుష్యంగా అనిపిస్తుంది.
పడవ పక్కనే గల్స్, కిట్టివేక్స్, గానెట్స్ పక్షులు ఎగురుతూ కనిపించవచ్చు. అప్పుడప్పుడు మంచుకొండలు, హంప్బ్యాక్ తిమింగలాలు, మింకే తిమింగలాలు కూడా కనిపిస్తాయి.
చివరకు బ్యాటిల్ ఐలాండ్లోని భవనాలు కనిపించగా.. కేవలం అర మైలు పొడవున్న ఈ చిన్న దీవి ఒకప్పుడు మత్స్యకారులు, వ్యాపారులతో కిటకిటలాడేదంటే నమ్మడం కష్టమే అనిపించింది.
1770వ దశకంలో ఆంగ్ల వ్యాపారి జాన్ స్లేడ్ ఈ చిన్న దీవిలో వ్యాపార కార్యకలాపాలు ప్రారంభించారు. దీంతో లాబ్రడార్లోని సమృద్ధిగా ఉన్న చేపల వేట ప్రాంతాలకు ఇది ప్రవేశ ద్వారంగా మారింది.
ఇక్కడ కాడ్ చేపలకు ఉప్పు వేసి ఎండబెట్టి, యూరప్, కరేబియన్ ప్రాంతాలకు, ఇతర ప్రాంతాలకు ఎగుమతి చేసేవారు.
ఒకప్పుడు ఇక్కడ ఆసుపత్రి, పాఠశాల, చర్చి, వైర్లెస్ స్టేషన్ ఉండేవి. ఏడాది పొడవునా సుమారు 300 మంది నివసించేవారు. వీరితో పాటు సీజనల్గా వేలాది మంది మత్స్యకారులు వచ్చేవారు.
కొందరు స్కూనర్ అనే పెద్ద పడవల్లోనే నివసించేవారు. మరికొందరు భూమిపై తాత్కాలిక గుడిసెలు నిర్మించుకుని ఉండేవారు.
కానీ, కాలక్రమేణా బ్యాటిల్ హార్బర్ ప్రాభవం తగ్గింది. 1930లో సంభవించిన భారీ అగ్నిప్రమాదం, చేపల నిల్వలు తగ్గిపోవడం, 1960వ దశకంలో ప్రావిన్స్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రజల పునరావాస కార్యక్రమం.. ఇలా ఒక్కొక్క కారణంతో దీవి ఖాళీ అయిపోయింది. 1970వ దశకం నాటికి ఏడాది పొడవునా ఇక్కడ నివసించిన చివరి వ్యక్తులు కూడా వెళ్లిపోయారు.
1992 జూలై 2న దీవికి మరో పెద్ద దెబ్బ తగిలింది. కెనడా కేంద్ర ప్రభుత్వం కాడ్ చేపల వేటపై నిషేధం విధించింది. దీంతో న్యూఫౌండ్ల్యాండ్, లాబ్రడార్ ప్రాంతాల్లోని 30 వేల మంది ఒక్కసారిగా ఉపాధి కోల్పోయారు.

ఫొటో సోర్స్, Battle Harbour Historic Trust
నేడు బ్యాటిల్ హార్బర్ ఒక దెయ్యాల దీవిలా కనిపిస్తుంది. దాదాపుగా కనుమరుగైన ఓ ప్రపంచాన్ని ఇక్కడి పునరుద్ధరించిన భవనాలు గుర్తు చేస్తున్నాయి.
ఓ ట్రస్ట్ నిర్వహణలో ఉన్న ఈ చారిత్రక ప్రదేశంలోకి కార్లకు అనుమతి లేదు. ప్రతి వేసవిలో సుమారు మూడు నెలల పాటు మాత్రమే పర్యటకులను అనుమతిస్తారు. అయితే ఈ దీవి గురించి బాగా తెలిసిన వారికి మాత్రం ఇది ఎప్పటికీ మరచిపోలేని ప్రదేశం.
పీటర్ బుల్కు బ్యాటిల్ హార్బర్తో శతాబ్దానికి పైగా అనుబంధం ఉంది. ఆయన తాత లాబ్రడార్ తీరంలో చేపలు వేటాడేవారు. 2013 నుంచి పీటర్ ఇక్కడ పనిచేస్తున్నారు.
వేసవిలో ఎక్కువ సమయం దీవిలోనే గడుపుతారు. ప్రతి ఏడాది సెప్టెంబరులో సెయింట్ జాన్స్లోని తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లేటప్పుడు శీతాకాలానికి సరిపడా కాడ్, స్క్విడ్, మాకెరెల్ చేపలు, బేక్యాపిల్, పార్ట్రిడ్జ్బెర్రీ వంటి పండ్లు వెంట తీసుకెళ్తారు.
"నేను చనిపోయిన తర్వాత నా చితాభస్మాన్ని పార్ట్రిడ్జ్బెర్రీ పండ్లు ఏరుకునే చోట చల్లాలి. అప్పుడు నేను మళ్లీ పార్ట్రిడ్జ్బెర్రీగా పుడతాను" అని ఆయన నవ్వుతూ చెప్పారు.
నెల్సన్ స్మిత్కు కూడా బ్యాటిల్ హార్బర్తో జీవితకాల అనుబంధం ఉంది. ఇక్కడి చారిత్రక భవనాల పునరుద్ధరణలో ఆయన పాలుపంచుకున్నారు. దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా పర్యటకులకు ఈ ప్రాంతాన్ని చూపిస్తూ వివరిస్తున్నారు.
"ప్రతి భవనంలోనూ వేర్వేరు వస్తువులు నిల్వ చేసేవారు. అందుకే ఒక్కో భవనానికి ఒక్కో రకమైన వాసన ఉంటుంది" అని తన లాబ్రడార్ ప్రాంతపు యాసలో చెప్పారు స్మిత్.
"నేను చెప్పే ఏదైనా పదం మీకు అర్థం కాకపోతే వెంటనే ఆపండి. దాని అర్థం వివరిస్తాను" అన్నారు.
న్యూఫౌండ్ల్యాండ్ ఇంగ్లిష్లో ఈ పాత భవనాల సముదాయాన్ని 'ది రూమ్స్' అని పిలుస్తారు. ఒక్కో భవనంలోని గదులను అక్కడ ఒకప్పుడు నిల్వ చేసిన వస్తువుల పేర్లతో పిలుస్తారు.
పోర్క్ స్టోర్లో స్వల్పంగా మొలాసిస్ వాసన వస్తుంది. సాల్ట్ స్టోర్లో కాడ్ చేపలను నిల్వ చేసేందుకు ఉపయోగించే ఉప్పు ఇప్పటికీ ఉంది.

ఫొటో సోర్స్, Jennifer Bain
మా పర్యటనలో మరికొన్ని మనుషుల్లా కనిపించే అట్ట బొమ్మలు ఎదురయ్యాయి. చక్కగా దుస్తులు ధరించిన ఓ వ్యాపారి, చెక్క పడవలో నిలబడి ఉన్న యువ మత్స్యకారుడు, చేపల వల దగ్గర కూర్చున్న వృద్ధ మత్స్యకారుడు.. ఇలా పాతకాలపు దృశ్యాలను కళ్లకు కట్టినట్లు ఆ అట్టబొమ్మలు చూపుతున్నాయి.
కాడ్ చేపలను ఎలా శుభ్రం చేసి, ఉప్పు వేసి, ఎండలో ఆరబెట్టేవారో స్మిత్ వివరించారు.
చేపలను ఆరబెట్టేందుకు చెక్కతో నిర్మించిన ఎత్తైన బహిరంగ వేదికలను 'ఫ్లేక్స్' అని పిలుస్తారు.
సాల్ట్ స్టోర్ పై అంతస్తులో నిలబడినప్పుడు అమెరికా ధ్రువ ప్రాంత అన్వేషకుడు రాబర్ట్ ఈ. పియరీ 1909లో నిర్వహించిన రెండు విలేఖరుల సమావేశాలు గుర్తొచ్చాయి.
తాను ఉత్తర ధ్రువాన్ని చేరుకున్నానని ఆయన ఇక్కడే ప్రకటించారు. సమీపంలోని మార్కోనీ స్టేషన్ నుంచి తన తొలి యాత్రా వివరాలను న్యూయార్క్ టైమ్స్కు పంపించారు.
ఈ చారిత్రక భవనాల్లో కొన్నింటిలో పర్యటకులు రాత్రిపూట బస చేసే అవకాశం కూడా ఉంది. నేను మర్చంట్ బిల్డింగ్లోని హ్యారీ స్మిత్ గదిలో ఉంటున్నాను.
దీవిలో ఒకప్పుడు ఉన్న జనరల్ స్టోర్లో పనిచేసిన ఉద్యోగి పేరు ఈ గదికి పెట్టారు. ఇక్కడ పునరుద్ధరించిన ఐదు కాటేజీలు, అటాచ్డ్ బాత్రూమ్లతో మరో 12 గదులు కూడా ఉన్నాయి.
నా చెక్క మంచంపై ఓ మెత్తని దుప్పటి ఉంది. పాత భవనాన్ని పునరుద్ధరించినప్పటికీ లోపల చలి అలాగే ఉంది. దాన్ని తగ్గించేందుకు ఓ స్పేస్ హీటర్ ఏర్పాటు చేశారు.
గదిలో టెలివిజన్ లేదు. చుట్టూ నిశ్శబ్దం తప్ప మరో శబ్దం వినిపించదు. కదిలే కుర్చీలో కూర్చుని సముద్రం వైపు చూస్తూ అక్కడి సందర్శకుల పుస్తకాన్ని తిరగేశాను.
రాత్రి భోజనంలో లాబ్రడార్ చార్ చేప, పెనంపై వేయించిన కాడ్ చేప, మూస్ మాంసంతో చేసిన పాట్ పై వడ్డించారు. అందరూ ఒకే టేబుళ్ల దగ్గర కూర్చుని భోజనం చేస్తుండగా ఉత్తర కాంతుల గురించి చర్చ మొదలైంది.
దీంతో మొదటి రాత్రి నాకు సరిగ్గా నిద్ర పట్టలేదు. కిటికీలోంచి బయటకు చూస్తూ, చుట్టూ ఉన్న బాల్కనీలోకి వెళ్లి ఆకాశాన్ని గమనిస్తూ గడిపాను.
అయితే సూర్యోదయ సమయంలో మాత్రం మంచి అనుభవం ఎదురైంది. మట్టి దారిలో పాత శ్మశానవాటిక వైపు నడిచాను. అక్కడ రాతి కొండ వాలుపై ఉన్న తమ గుహ నుంచి బయటకు వస్తున్న నక్కలు కనిపించాయి.
శ్మశానవాటిక నుంచి బ్యాటిల్ హార్బర్ ఫుట్పాత్లో 1.9 కిలోమీటర్లు (1.2 మైళ్లు) నడిచాను. దారిలో కొత్త శ్మశానవాటిక, 1976లో సీప్లేన్ ప్రమాదంలో మరణించిన ముగ్గురు వ్యక్తుల స్మారక చిహ్నం కనిపించాయి.
ఆ విమాన శకలాలను స్థానిక బాలురు ఇద్దరు తొలిసారిగా గుర్తించారు. వాటిలో కొన్ని ఇప్పటికీ అక్కడే ఉన్నాయి. ఆ ఇద్దరిలో ఒకరు స్మిత్.

ఫొటో సోర్స్, Jennifer Bain
ఫుట్పాత్ చివర్లో మార్కోనీ టవర్లు కనిపించాయి. ఉత్తర అమెరికాలో ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్న ఈ తరహా టవర్లు ఆ రెండే. ఇటలీకి చెందిన గుగ్లియెల్మో మార్కోనీ రూపొందించిన రేడియో తరంగాల ఆధారిత వైర్లెస్ టెలిగ్రాఫ్ వ్యవస్థతో వీటిని 1906లో నిర్మించారు. 1931లో తిరిగి నిర్మించారు. ఒకప్పుడు సముద్ర ప్రయాణికులకు మార్గనిర్దేశం చేయడంతో పాటు సందేశాలను పంపేందుకు వీటిని ఉపయోగించేవారు.
"ఈ టవర్లు చాలా ప్రత్యేకమైనవి. ఇక్కడి ఆకాశ దృశ్యంలో ఇవి ముఖ్యమైన భాగం" అని పీటర్ బుల్ చెప్పారు. వీటి మరమ్మతుల కోసం ట్రస్ట్ 2 లక్షల కెనడియన్ డాలర్లు (1.06 లక్షల పౌండ్లు లేదా 1.40 లక్షల అమెరికన్ డాలర్లు) సేకరించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది.
బలమైన గాలుల కారణంగా కాడ్ చేపల వేటకు వెళ్లాలన్న నా ప్రణాళిక సాధ్యం కాలేదు. అయితే చిన్న పడవ ప్రయాణం చేసి కేప్ సెయింట్ చార్లెస్కు వెళ్లగలిగాను.
ఉత్తర అమెరికా ఖండంలోని అత్యంత తూర్పు ప్రాంతంలో నిలబడ్డాను. ఆ తర్వాత టికిల్ అనే జలసంధిని దాటి గ్రేట్ కారిబూ ఐలాండ్కు వెళ్లి కొండపైకి నడక సాగించాను. అక్కడ బ్లూబెర్రీ తోటలో స్థానిక పోస్టుమాస్టర్, ఔత్సాహిక ఫొటోగ్రాఫర్ తాన్యా రస్సెల్ కనిపించారు.
బ్యాటిల్ హార్బర్లో తనకు నచ్చే విషయాల గురించి తాన్యా చెబుతూ.. "ఇక్కడి నిశ్శబ్దం, నీళ్లు, సముద్రపు గాలి, పక్షులు, నక్కలు.. ఇలా ప్రతిదీ నాకు ఇష్టం. ఇక్కడ ఎంతోమంది అద్భుతమైన వ్యక్తులను కలుసుకోవచ్చు" అన్నారు.

ఫొటో సోర్స్, Jennifer Bain
చివరి రోజు అల్పాహార సమయంలో ఇతర పర్య టకులకు, మనుషుల సైజులో ఏర్పాటు చేసిన అట్ట బొమ్మలకు వీడ్కోలు చెప్పాల్సిన సమయం వచ్చింది. నేను అల్పాహారం చేస్తున్న చోట ఒక ప్రత్యేకమైన అట్ట బొమ్మ ఉంది. శతాబ్దానికి పైగా బ్యాటిల్ హార్బర్లో తీసిన ప్రసిద్ధ నలుపు-తెలుపు ఫొటో ఆధారంగా దాన్ని తయారు చేశారు. ఆ ఫొటోలో రెండు భారీ కాడ్ చేపల మధ్య దిగులుగా కనిపించే ఓ బాలుడు నిలబడి ఉంటాడు.
ఆ బాలుడి పేరు విక్టర్ క్రౌచర్. ఆయనను ఈ దీవిలోనే సమాధి చేశారు. అయితే ఇక్కడి భోజనశాలలో ఆయన మరోసారి అట్ట బొమ్మ రూపంలో కనిపిస్తున్నారు. కాలం మారినా, ప్రపంచం మారినా.. తాను అంతరించిపోవడానికి నిరాకరిస్తున్న ఈ దీవిలో ఆయన కూడా ఓ దెయ్యంలాంటి జ్ఞాపకంగా మిగిలిపోయారు.
(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్రూమ్ ప్రచురణ)
(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్,ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, ట్విటర్లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్లో సబ్స్క్రైబ్ చేయండి.)





























