انتخابات پارلمانی روسیه؛ چرا نتیجه از پیش معلوم همچنان برای پوتین مهم است؟

از نظام قدرت در روسیه اغلب با عنوان «دموکراسی مدیریت‌شده» یاد می‌شود؛ نظامی که در آن هدایت و کنترل امور در دست کرملین است.

این بدان معناست که رئیس‌جمهور قدرت بسیار زیادی در اختیار دارد و صحنه سیاسی کمتر شاهد اتفاقات غیرمنتظره است.

انتخابات این هفته بار دیگر پارلمانی را بر جای خواهد گذاشت که تحت کنترل حزب حاکم، «روسیه متحد»، است و از نمایندگانی تشکیل شده که به شدت به ولادیمیر پوتین وفادارند.

منتقدان این رای‌گیری را نه آزاد و نه عادلانه می‌دانند.

اما کرملین اهمیتی به گفته‌های منتقدان نمی‌دهد.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اخیرا توضیح داد: «ما نظام سیاسی خودمان و فرآیند سیاسی خودمان را داریم.»

این یعنی هیچ اتفاق غیرمنتظره‌ای برای کرملین در کار نیست. هیچ غافلگیری‌. پس سوژه‌ای هم وجود ندارد؟ اصلاً این‌طور نیست.

برای کرملین، انتخاب ۴۵۰ نماینده برای مجلس سفلی پارلمان، دوما، مهم است. این نخستین انتخابات پارلمانی در این کشور از زمان تهاجم تمام‌ عیار روسیه به اوکراین است.

کرملین از این انتخابات برای ادعای حمایت اکثریت روس‌ها از رئیس‌جمهور و جنگ استفاده خواهد کرد و همچنین آن را به ابزاری برای پیشبرد فعالیت سیاسی سربازانی که از اوکراین بازگشته‌اند تبدیل می‌کند؛ مقام‌ها می‌گویند نزدیک به دویست کهنه‌سرباز جنگ در این انتخابات شرکت دارند.

در مورد کارزار انتخاباتی نیز باید گفت که این کارزار، چهار سال و نیم پس از آغاز جنگ، پنجره‌ای به جامعه روسیه گشوده است.

گفتم غافلگیری‌ در کار نیست. اما در چند غافلگیری هم بوده است.

مجری تلویزیون دولتی گفت: «عصر بخیر و به سخنرانی‌های انتخاباتی امشب نامزدهای حوزه انتخابیه شماره ۱۵۸ دوما خوش آمدید.»

سپس کارگردان استودیو تصویر را به نمایی باز برد که شش تریبون خالی را نشان می‌داد.

مجری گفت: «نامزدها نیامده‌اند. بنابراین خداحافظ.»

در مناظره تلویزیونی دیگری (که سیاستمداران در آن حضور داشتند)، یکی از نامزدها که با لحنی آوازگونه سخن می‌گفت، پیام انتخاباتی خود را این‌گونه خواند:

«حزب کمونیست، به پیش می‌رویم!

ما با مردم هستیم، مگر نمی‌دانید؟»

بیشتر به مسابقه آواز شباهت داشت تا یک رویداد انتخاباتی.

با این حال، یک بیانیه انتخاباتیِ موزیکال به شکلی عجیب مناسب به نظر می‌رسید. در دومای قبلی، همه انگار از روی یک متن واحد می‌خواندند. در آخرین نشست پارلمان در ماه ژوئیه، نمایندگان در حالی ایستاده بودند و کف می‌زدند که رئیس مجلس بارها تکرار می‌کرد: «روسیه، پوتین، پیروزی! روسیه، پوتین، پیروزی!»

این شعاری بود که نشان می‌داد همه نمایندگان پارلمان باید از پوتین و جنگ حمایت کنند.

گنادی زیوگانوف، رهبر حزب کمونیست، با غرور آشکار درباره پارلمان قبلی به من گفت: «همه احزاب حاضر در دوما، تک‌تک آنها، به ۱۷۰ قانون برای حمایت از "عملیات ویژه نظامی" رأی مثبت دادند.»

او افزود:«در این معنا، در دوما صددرصد اتفاق نظر وجود دارد.»

من در جریان کارزار انتخاباتی، در یک کارخانه نان و بیسکویت در حومه مسکو با زیوگانوف دیدار کردم. هنگام تماشای ردیف قرص‌های نانِ هم‌شکلی که با سرعت روی نوار نقاله حرکت می‌کردند، به پارلمان روسیه فکر کردم. البته این‌طور نیست که همه احزاب حاضر در دوما یکسان باشند؛ برخی گرایش‌های ملی‌گرایانه‌تری دارند و برخی دیگر، مانند حزب زیوگانوف، چپ‌گراتر هستند.

اما وقتی صحبت از حمایت از ابتکارات قانون‌گذاری کرملین و پشتیبانی از «عملیات ویژه نظامی» می‌شود، همه به یک شکل رای می‌دهند. این‌گونه احزابِ وابسته به ساختار قدرت، چرخ‌دنده‌های حیاتی ماشین سیاسی روسیه هستند که حول محور کرملین می‌چرخد.

و اگر حزبی از جنگ حمایت نکند چه می‌شود؟

یکی از این احزاب، یابلوکو، خواستار آتش‌بس در اوکراین است. در ماه ژوئیه، این حزب تنها حزب ضد جنگ در روسیه بود که برای شرکت در انتخابات ثبت نام کرد. اما دوازده روز بعد، دیوان عالی آن را از برگه رای حذف کرد. این اقدام به طور گسترده به عنوان نشانه‌ای از نگرانی کرملین تعبیر شد، نگرانی از اینکه پیام‌های ضد جنگ ممکن است با رای‌دهندگان روسی ارتباط برقرار کند.

با وجود حذف یابلوکو از فهرست حزبی، برخی از نامزدهای آن همچنان در رقابت‌های حوزه‌های انتخابیه انفرادی شرکت می‌کنند. هرچند در هفته‌های اخیر شمار فزاینده‌ای از نامزدهای یابلوکو توسط پلیس بازداشت شده‌اند، به دلیل تخلفات مختلف تحت پیگرد قرار گرفته‌اند و از شرکت در انتخابات محروم شده‌اند.

گریگوری گریشین، نامزد حزب یابلوکو، به من گفت: «پلیس در حال اجرای یک دستور سیاسی است. این موضوع بر کسی پوشیده نیست. به این ترتیب، مقام‌ها در حال تعیین مرزهایی هستند که به باور آنها انتخابات باید در چارچوب آن برگزار شود.»

او افزود «همه می‌دانند که خواست پایان دادن به خونریزی در این درگیری با اوکراین از حمایت گسترده‌ای برخوردار است. به نظر من، اکنون بیشتر مردم روسیه خواهان صلح هستند و یابلوکو به مردم کمک می‌کرد این خواسته را بیان کنند. به همین دلیل این حزب از فهرست‌های انتخاباتی حذف شده است و به همین دلیل نامزدهای آن نیز از شرکت در انتخابات محروم می‌شوند.»

فعلاً گریگوری همچنان نامزد انتخابات است. اما پلیس اخیراً به آپارتمان او مراجعه کرد.

او می‌گوید: «سه مامور پلیس با لباس شخصی از من خواستند همراه آنها به کلانتری بروم و من هم رفتم. پلیس گفت من چیزی را منتشر کرده‌ام که به ادعای آن‌ها یک نماد افراط‌گرایانه بوده است: واژه «ناوالنی». آن‌ها ادعا کردند که با این کار از طریق کانال تلگرامی‌ام به تبلیغ افراط‌گرایی پرداخته‌ام.»

الکسی ناوالنی برجسته‌ترین رهبر اپوزیسیون روسیه و منتقد کرملین بود که در سال ۲۰۲۴ در زندان درگذشت. او در چندین پرونده، از جمله افراط‌گرایی، محکوم شده بود.

مقام‌های روسیه اصرار دارند که انتخابات دوما شفاف و عادلانه است. منتقدان این رای‌گیری به سیاستمداران مخالفی اشاره می‌کنند که مجبور به تبعید شده‌اند یا به زندان افتاده‌اند. سال گذشته، یکی از رهبران یک گروه برجسته مستقل نظارت بر انتخابات در روسیه به پنج سال زندان محکوم شد. گریگوری ملکونیانتس به اتهام همکاری با یک «سازمان نامطلوب» محکوم شد. گروه نظارت انتخاباتی او، گولوس، فعالیت خود را متوقف کرده است.

کیلومترها دورتر از مسکو، در شهر دیمیتروف، نشانه چندانی از انتخابات نمی‌بینم.

در مرکز شهر، یادبودی برای «قهرمانان عملیات ویژه نظامی» قرار دارد، مردم محلی که در جنگ اوکراین کشته شده‌اند.

جنگ در اینجا در مرکز توجه مردم قرار دارد.

اولگا که دامادش سرباز «عملیات ویژه» است، می‌گوید: «ما آن را احساس می‌کنیم. به خاطر افرادی که برای جنگ رفته‌اند و خانواده‌هایی که با پسران، شوهران، فرزندان و نوه‌هایشان آنجا تنها مانده‌اند. اما این انتخابات نمی‌تواند بر آنچه رخ خواهد داد تاثیر بگذارد.»

پولینا به من می‌گوید: «دوست دارم در کشوری صلح‌آمیز زندگی کنیم، بدون جنگ؛ به گونه‌ای که مجبور نباشی نگران باشی که یک پهپاد جلوی پایت سقوط کند.»

البته روس‌ها نگرانی‌های دیگری هم دارند. حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های نفت روسیه باعث کمبود گسترده سوخت شده و فشارهای اقتصادی نیز در حال افزایش است.

آرایشگری به نام ایوان می‌گوید: «چیزی که مرا نگران می‌کند این است که هرچقدر هم درآمد داشته باشی، کافی نیست. قیمت‌ها سریع‌تر از دستمزدها افزایش می‌یابند. من در شغلم با افراد زیادی صحبت می‌کنم. می‌دانم آن‌ها تا چه اندازه در تنگنای مالی هستند.»

انتظارها پایین است و کمتر کسی باور دارد این انتخابات تغییر زیادی ایجاد کند.

گریشین توضیح می‌دهد: «انتخابات در غرب و انتخابات در روسیه دو چیز کاملا متفاوت هستند.

انتخابات در غرب راهی برای تشکیل دولت است، دولتی که اگر رای‌دهندگان از آن راضی نباشند، بعدا جایگزین می‌شود.

انتخابات در روسیه هرگز به تغییر دولت منجر نمی‌شود. در بهترین حالت، راهی برای تاثیرگذاری بر آن و ارسال یک پیام است. اما قدرت در روسیه هرگز به دلیل یک انتخابات تغییر نکرده است. روسیه اینگونه است.»