Германияда диверсиялар күчөгөн соң Евробиримдик менен НАТО Орусияга басымды күчөтүүгө убада берди

НАТОнун жана Еврокомиссиянын жетекчилери Орусиянын аракеттери барган сайын кооптуу жана ойлонулбай жасалган мүнөзгө ээ болуп жатканын айтып, Европада калыптанып жаткан "жаңы кырдаалга" жооп кайтарууга даяр экенин билдиришти. Мындай билдирүү өткөн айда Лейпциг аэропортуна дрон менен чабуул жасоо аракети үчүн Германия Орусияны айыптагандан бир күн өткөндөн кийин айтылды.

"Лейпцигдеги окуя Европа Биримдигинин аймагында Орусияга түздөн-түз тиешеси бар деп эсептелген жаңы эскалацияны көрсөттү, — деди Еврокомиссиянын төрайымы Урсула фон дер Ляйен. — Биз өз аракеттерибизди күчөтүшүбүз керек. Бул Орусиянын жоопкерчиликсиз аракеттерине тезирээк жана натыйжалуураак жооп кайтарууну талап кылат".

НАТОнун башкы катчысы Марк Рютте альянс, анын ичинде АКШ, Германия менен "толук тилектеш" экенин айтты.

Орусия Берлиндин айыптоосун четке кагууда. Германиянын маалыматына караганда, 4-августта жардыргыч зат жүктөлгөн дрон украиналык жүк ташуучу учакка атайылап чабуул коюуга аракет кылган.

"Лейпциг/Галле" аэропортундагы дрондордун бирин роботтун жардамы менен зыянсыздандырышкан. Ал эми экинчиси башка жүк ташуучу учак менен кагылышкан болушу мүмкүн.

Маалыматка караганда, 10 күндөн кийин аэропорттун аймагынан үчүнчү дрон да табылган. "Лейпциг/Галле" НАТОнун маанилүү логистикалык түйүндөрүнүн бири. Аны украиналык "Антонов" транспорттук учактары да үзгүлтүксүз пайдаланып турат.

Германиянын өкмөтү шейшемби күнү гана полиция жүргүзгөн иликтөөнүн жана чалгын маалыматтарынын негизинде бул окуяларга Орусиянын тиешеси бар экени аныкталганын билдирди.

Ички иштер министринин айтымында, дрондун түзүлүшү, анын тетиктери, жардыруучу зат жана детонатор буга чейин Орусиянын башка гибриддик операцияларында да колдонулганы аныкталган.

Маалыматка караганда, Лейпцигдеги чабуулга байланыштуу эки шектүүнүн ким экени аныкталган. Алардын бири Беларусь жараны, бирок Орусиянын паспорту да бар. Ал Германияга туристтик виза менен кирген. Экинчи шектүүнүн Латвия жана Орусия паспорттору бар. Ал Берлинге учак менен келип, ишке ашпай калган чабуулга эки күн калганда Германиядан кайра учак менен чыгып кеткен.

Берлин Орусиянын Бонндогу консулдугун, ошондой эле Германияда Кремлдин үгүт-насаатынын куралы катары кабыл алынган "Орус үйү" маданий борборун жаба турганын билдирди.

Орусиянын Тышкы иштер министрлиги буга жооп берерин айтып, Берлин өз айыптоолорун ырастай турган далил келтирбегенин билдирди.

Германиянын убактылуу ишенимдүү өкүлү Бернд Финке Орусиянын Тышкы иштер министрлигине чакыртылып, ага Москва Берлиндин "негизсиз айыптоолорун" кабыл албай турганы айтылды.

Владимир Путин Германиянын бул чараларын "немис элинин кызыкчылыктарына ачык каршы келген" олуттуу катачылык деп атады.

Москва Берлин менен дипломатиялык мамилелерди толугу менен үзүүгө даярбы деген суроого Орусиянын тышкы иштер министринин орун басары Александр Грушко: "Мүмкүн", — деп жооп берди. Ошол эле учурда ал азырынча Москва дипломатияга мүмкүнчүлүк берүүнү көздөп жатканын кошумчалады.

Германиянын өзүндө болсо өкмөттүн бул жообун сынга алгандар аны салыштырмалуу жумшак кадам деп баалашты. Бирок Берлин Евробиримдиктин санкцияларын кеңейтүү жана Орусия жарандарынын блокко кирүүсүнө коюлган чектөөлөрдү күчөтүү сыяктуу чараларды камтыган, союздаштары менен кыйла макулдашылган аракеттерге үмүт артып жатат.

Германиянын өзүндө өкмөттүн бул жообун айрым сынчылар өтө эле жумшак чара деп баалашты. Ошол эле учурда Берлин союздаштары менен биргеликте макулдашылган жана чечкиндүү аракеттерди көрүүгө үмүттөнүүдө. Алардын арасында Евробиримдиктин санкцияларын кеңейтүү жана Орусиянын жарандарынын Евробиримдикке кирүүсүнө коюлган чектөөлөрдү күчөтүү да бар.

Фон дер Ляйен Лейпцигдеги чабуул учурунда "аскердик максатта колдонулуучу материалдар" пайдаланылганын, ал эми операцияны "Европа Биримдигинин аймагында орусиялык агенттер жүргүзгөнүн" ачык айтты.

"Биз буга көз жумуп карап тура албайбыз", — деп баса белгиледи ал.

Фон дер Ляйен Брюсселде Рютте менен жолугушуп жаткан учурда, Евробиримдикке мүчө өлкөлөрдүн тышкы иштер министрлери Ирландиянын Уиклоу шаарында чогулушту. Франциянын тышкы иштер министри Жан-Ноэль Барро Евробиримдик орусиялык "көмүскө флот" деп аталган кемелерге каршы чара көрүшү мүмкүн экенин билдирди. Бул флотко Европанын санкцияларын айланып өтүп, мунай жана башка жүктөрдү ташыган кемелер кирет.

Барро, ошондой эле Бельгия менен Нидерланддын тышкы иштер министрлери Лейпцигдеги окуяга байланыштуу нааразылыгын билдирүү үчүн Орусиянын элчилерин чакыртышканын маалымдашты.

Литванын тышкы иштер министри Кястутис Будрис Орусия Европа өлкөлөрүнө каршы гибриддик операцияларды жүргүзгөнү үчүн олуттуу саясий жоопкерчиликке тартыларын азырынча сезбей жаткандай деген пикирин айтты.

Евробиримдиктин тышкы саясат боюнча башкы өкүлү Кая Каллас уюм буга чейин киргизилген санкциялардын талаптагыдай аткарылышын көзөмөлдөөнү күчөтүүнүн үстүндө иштеп жатканын билдирди. Анын айтымында, Орусиянын мурдагы аскер кызматкерлерине Евробиримдикке кирүүгө тыюу салуу жана орусиялык туристтерге виза берүүнү дагы катаалдаштыруу боюнча сунуштар да кеңири колдоого ээ болду.

Швеция, Нидерланд, Польша жана Испания баштаган Евробиримдиктин бир нече өлкөсү Украинага жардам берүү үчүн Орусиянын тоңдурулган 193 миллиард евродон ашык активдерин пайдаланууну сунуштап жатат. Бул план алгач 2025-жылдын аягында талкууланган. Бирок каражаттын олуттуу бөлүгү сакталган Бельгия бул сунушту четке каккан. Брюсселдин позициясы азыр да өзгөргөн жок: Бельгиянын бийлиги бул каражаттарды колдонууга байланыштуу соттук талаштар жаралса, өлкөгө ири каржылык жоопкерчилик жүктөлүп калышы мүмкүн деп кооптонууда.

Фон дер Ляйендин айтымында, Лейпцигдеги чабуул барган сайын кооптуу болуп бараткан бир катар окуялардын бир бөлүгү. Алардын катарына дрондорду колдонуу жана маанилүү инфраструктуранын ишине кийлигишүү сыяктуу аракеттер да кирет.

Марк Рютте да Европанын калкы үчүн НАТОнун чыгыш канатындагы өлкөлөрдүн чек арасынан учуп өткөн дрондор менен ракеталардын коркунучу күчөгөнүн айтты. Мындан тышкары, "биздин аймакка түздөн-түз каршы багытталган душмандык аракеттер" да көбөйгөн. Алардын арасында Украина үчүн аскердик продукция чыгарган ишканаларды өрттөө

Марк Рютте ошондой эле НАТОнун чыгыш канатындагы өлкөлөрдүн чек арасын бузуп өткөн дрондор менен ракеталардан улам европалыктар үчүн коркунуч күчөгөнүн билдирди. Мындан тышкары, "аймакка түздөн-түз багытталган душмандык аракеттер" да көбөйгөнүн айтты. Ага Украина үчүн аскердик продукция чыгарган ишканаларды өрттөө аракеттеринен тартып, "Лейпцигдеги Орусиянын гибриддик чабуулуна" чейинки окуялар кирет.

Акыркы эле 24 сааттын ичинде Германияда бир нече диверсия болушу мүмкүн деген окуя катталды. Алардын арасында өлкөнүн чыгышында жана батышында, Кёльн шаарына жакын жерде энергетикалык инфраструктуранын объектилерине жасалган эки чабуул да бар.

Азырынча бийлик бул окуялардын артында ким турганын аныктай элек. Бирок Түндүк Рейн — Вестфалия федералдык аймагынын ички иштер министри Херберт Ройль Германиянын батышындагы Бергхайм шаарында электр берүү линияларынын бузулушу атайылап жасалганын билдирди. Анын айтымында, чабуулду уюштургандар иш жүзүндө бүтүндөй өлкөнүн энергетикалык системасына сокку урууга аракет кылышкан.

"Биз эки версияны карап жатабыз: чет мамлекет тарабынан уюштурулган диверсия жана солчул экстремизм", — деди ал.

Электр берүүчү бир нече линиянын бузулушунан улам эки көмүр электр станциясындагы беш энергоблоктун ишин токтотууга туура келген. Полиция объектилерге жакын жердеги талаадан алты учуруучу түзүлүштү тапкан.

Шейшемби күнү таңга маал Бранденбургдагы Йеншвальде көмүр электр станциясынын жанындагы жогорку чыңалуудагы электр берүү линиялары да жабыркаган. Кийинчерээк көмөк чордондордун биринен жардыргыч түзүлүштөр табылган.

Бул арада коңшу Польшада премьер-министр Дональд Туск Варшаванын түштүгүндө, болжол менен 140 чакырым алыстыкта жайгашкан Скаржиско-Каменна шаарындагы аскердик дрондор чыгарылган заводдо чыккан өрт атайылап өрттөө жана диверсиянын натыйжасы болгонун билдирди. Жекшембиге караган түнү Люблин шаарындагы ишканада чыккан өрт боюнча да атайылап өрт коюлган деген версия каралууда.

Урсула фон дер Ляйен Евробиримдик Орусияга басым көрсөтүү үчүн санкцияларды буга чейин эле колдонуп жатканын, ал эми ЕБ өлкөлөрүнүн тышкы иштер министрлери Орусиянын аскердик чыгымдарын каржылоого мүмкүнчүлүгүн "дагы да күчтүү чектөөнүн" жаңы жолдорун талкуулап жатканын айтты.

Евробиримдик Украинага 90 миллиард евро өлчөмүндө насыя берүүнү буга чейин эле макулдашкан. Фон дер Ляйендин айтымында, Киев PAC-3 үлгүсүндөгү абадан коргонуу ракеталарын сатып алуу үчүн дагы бир нече миллиард евро сураган. Мындан тышкары, Европа өлкөлөрү менен Украинанын биргелешкен Freyja ракетадан коргонуу долбоорун ишке ашыруу боюнча иштер да жүрүп жатат.

Фон дер Ляйен Европа менен НАТО Москвага карата басымды сактап гана тим болбостон, аны дагы күчөтөрүн убада кылды. "Орусия Украинадагы жайкын тургундарды бомбалоону жана өлтүрүүнү токтотмоюнча, биз токтобойбуз", — деди ал.