Dabbobi 10 mafiya haɗari a duniya

Wace dabba ce ke haddasa mutuwar mutane mafi yawa a kowace shekara? Idan ka yi tunanin zaki ne, to ka yi kuskure.

Ko da yake an san dabbobi da dama da kai wa mutane hari, akwai dabba guda ɗaya da ta fi kowa zama haɗari. Abin mamaki ma shi ne, ita ce ke kashe mutane mafi yawa a duniya.

Fina-finan Hollywood kan sa mutum ya yi tunanin cewa ya kamata mu fi tsoron dabbobin daji kamar zakuna da kada. Amma a zahiri, wasu dabbobin ba su da haɗari kamar yadda mutane ke tsammani. Misali, zaki na teku ko kifin shark na kashe kusan mutane 70 kacal a shekara.

Abin mamaki, dabbobin da suka fi haɗari a duniya galibi su ne mafi ƙanƙantar girma. Sau da yawa suna kashe mutane ne ta hanyar yaɗa cututtuka, amfani da guba, ko wasu hanyoyi daban, ba wai ta hanyar haƙora masu kaifi kamar wuƙa ba.

Ga jerin dabbobi 10 mafi haɗari a duniya.

1 - Sauro

Sauraye su ne dabbobin da suka fi kowace dabba haɗari a duniya, domin suna haddasa mutuwar kusan mutane 725,000 a kowace shekara ta hanyar yaɗa cututtuka kamar zazzabin cizon sauro. Sauro mata ne kaɗai ke cizon mutane, wanda ya sa su ne ke da alhakin yaɗa yawancin waɗannan cututtuka.

Duk da cewa ƙwari ne ƙanana masu tashi, sauro sun taka muhimmiyar rawa a tarihin ɗan Adam. Masana tarihi sun bayyana cewa cututtukan da sauro ke yaɗawa sun yi tasiri a lokuta da dama, har ma sun taimaka wajen sauya alkiblar wasu muhimman al'amura, ciki har da gwagwarmayar samun 'yancin kan Amurka da kuma tasowa da rushewar Daular Roma.

Cutar malaria ta fi kamari a Afirka, inda nahiyar ke ɗaukar kusan kashi 95 cikin 100 na dukkan masu kamuwa da cutar, da kuma kashi 96 cikin 100 na mace-macen da cutar ke haddasawa a duniya.

Saboda haka, yana da muhimmanci mutum ya kare kansa daga sauro gwargwadon iko. Hakan ya haɗa da amfani da gidajen sauro, musamman idan zai yi tafiya zuwa yankunan da ake fama da yawaitar sauro da cututtukan da suke ɗauke da su.

2 - Dan'adam

Mutane ne na biyu a jerin dabbobi mafi haɗari a duniya, idan aka yi la'akari da kisan kai kawai, inda ake kiyasta cewa suna kashe kusan mutane 400,000 a shekara.

Mun san wannan na iya zama abin mamaki, amma a zahiri mutane su ne halitta ta biyu mafi haɗari a duniya ga ɗan Adam, idan aka yi la'akari da kisan kai da gangan kawai.

A cewar Our World in Data, kusan kashi 0.7 cikin 100 na dukkan mace-macen da aka samu a duniya a shekarar 2019 sun samo asali ne daga kisan kai da gangan.

A Kudancin Amurka kuwa, matsalar ta fi ƙamari idan aka kwatanta da sauran sassan duniya. Misali, a El Salvador, fiye da kashi 7 cikin 100 na mace-mace suna da alaƙa da kisan kai.

Sai dai mutane ba su ne kaɗai halittun da ke kashe irin nasu ba. Irin wannan hali na faruwa a ko'ina cikin duniyar dabbobi, inda wasu jinsunan dabbobi ke kashe junansu saboda faɗa kan abinci, iko, yanki ko abokan haihuwa.

Duk da haka, har yanzu ba mu ga wani shirin binciken laifuffuka na gaske da ya mayar da hankali kan zakuna ko goggon biri da ke binciken kisan da suka aikata ba! 😊

3 - Maciji

Macizai na kashe kusan mutane 138,000 a kowace shekara. A cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO), mutane miliyoyi na fuskantar cizon macizai a duk shekara, kuma dubbai da dama na mutuwa ko samun nakasa saboda dafin macizai.

Wataƙila ka tambayi kanka: Me ya sa mutane ke tsoron macizai sosai? Jarumin fim ɗin Indiana Jones yana da dalili mai ƙarfi na tsoron waɗannan dabbobi masu rarrafe masu ɗauke da dafi.

Ana samun macizai masu haɗari a sassa daban-daban na duniya, kuma suna iya kashe mutane ta hanyoyi daban-daban masu ban tsoro.

4 - Karnuka

Karnuka na haddasa mutuwar kusan mutane 59,000 a kowace shekara.

Ana yawan kiran kare abokin mutum mafi aminci, amma a wasu lokuta yana iya zama haɗari.

Duk wanda ke aikin kai saƙo ko rarraba wasiƙu zuwa gidaje zai iya ba da labarin haɗarin hare-haren karnuka da kuma lokutan da suka tsallake rijiya da baya.

Karnuka kan kare masu gidansu daga waɗanda suke ganin baƙi ne ko masu kutsen kai, kuma sukan kai hari ta hanyar cizo.

Sai dai yawancin mutuwar da ake dangantawa da karnuka ba saboda harin da suka kai kai tsaye ba ne. Maimakon haka, tana da alaƙa da cutar hauka da karnuka ke yaɗawa ta hanyar cizo.

Mutuwar mutane sakamakon hare-haren karnuka ba ta da yawa idan aka kwatanta da mace-macen da cutar hauka ke haddasawa, musamman a yankuna mafi talauci na duniya, ciki har da Afirka da Asiya.

A cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO), karnuka ne ke haddasa kusan kashi 99 cikin 100 na kamuwar mutane da cutar hauka.

Ana yaɗa cutar ne ta hanyar yawu daga dabbar da ta kamu, musamman ta:

Saboda haka, duk wanda kare ya ciza ya kamata ya garzaya asibiti domin samun magani cikin gaggawa, saboda cutar hauka na iya zama mai kisa idan ba a yi maganinta da wuri ba.

5 - Dodon koɗi

Dodannin ruwa masu rayuwa a ruwa mai zaƙi na haddasa mutuwar tsakanin mutane 10,000 zuwa 20,000 a kowace shekara.

Ba sa kashe mutane kai tsaye, amma suna ɗauke da ƙwayoyin tsutsotsi masu haddasa wata cuta mai tsanani da ake kira da schistosomiasis ko kuma tsargiya.

Ana kamuwa da cutar ne lokacin da mutum ya shiga ko ya yi hulɗa da ruwa da ke ɗauke da waɗannan ƙwayoyin cuta. Tsutsotsin na iya shiga jikin mutum ta fata.

Illolin cutar bilharzia

6 - Kuɗin cizo

Kwaron da ake kira "Assassin Bug", wato kuɗin cizo wanda ke yaɗa cutar Chagas, na haddasa mutuwar kusan mutane 10,000 a kowace shekara.

Kwaron shi ne babban mai yaɗa cutar Chagas, cuta mai haɗari da ke kashe dubban mutane a kowace shekara. Saboda haka, wannan ƙwari mai tsotsar jini yana kasancewa babbar barazana ga yankunan Tsakiyar Amurka da Kudancin Amurka.

Ana kamuwa da cutar Chagas ta hanyoyi biyu:

Cutar Chagas cuta ce mai tsanani da za ta iya shafar:

7 - Ƙudan tsando

Ƙudan Tsetse na haddasa mutuwar kusan mutane 10,000 a kowace shekara. Yana yaɗa cutar barci.

Wannan ƙwaro mai tsotsar jini na rayuwa ne a wasu sassan Afirka, musamman yankin da ke kudancin Hamadar Sahara.

Alamomin cutar sun haɗa da:

Idan ba a gano cutar da wuri ba kuma ba a yi mata magani ba, tana iya kaiwa ga kwakwalwa da tsarin juyayi, ta haddasa matsananciyar rashin lafiya har ma da mutuwa.

Saboda rawar da yake takawa wajen yaɗa wannan cuta mai haɗari, kwaron Tsetse na cikin halittun da suka fi barazana ga rayuwar ɗan Adam a duniya

8 - Kada

Kada na haddasa mutuwar kusan mutane 1,000 a kowace shekara.

Kada na daga cikin manyan dabbobin da suka fi haɗari ga ɗan Adam. Ana samun su a koguna, tabkuna da fadamun ruwa a sassa da dama na Afirka, Asiya, Australia da Amurka.

Abin da ke sa kada ya zama mai haɗari shi ne:

Mafi yawan hare-haren kada kan faru ne lokacin da mutane:

9 - Kunama

Kunama na haddasa mutuwar kusan mutane 3,300 a kowace shekara.

Kunami na daga cikin halittu mafi haɗari a duniya, inda ake kiyasta cewa suna haddasa mutuwar dubban mutane a kowace shekara.

Waɗannan tsofaffin halittu masu kama da mayaƙa suna kai hari ne ta hanyar soka wa abin farautarsu ƙugiyarsu da ke ƙarshen wutsiya, sannan su zuba dafi a jikinsa.

Daga cikin nau'o'in kunamai sama da 2,600 da aka sani a duniya, kusan 25 ne kawai ke da dafi mai ƙarfin da zai iya kashe mutum.

10 - Dorinar ruwa

Dorinar ruwa na da alhakin mutuwar kusan mutane 500 a kowace shekara.

Duk da cewa tana kama da dabba mai laushi da natsuwa, dorinar ruwa na daga cikin dabbobin da suka fi haɗari a Afirka.

An san su da:

Dorinar ruwa kan rayu ne a koguna da tafkuna, kuma tana ɗaukar yankin da take rayuwa a matsayin mallakarta. Idan mutum ko wani jirgin ruwa ya kusanto, tana iya kai hari cikin gaggawa.

A lokuta da dama, dorinar ruwa kan:

Ko da yake tana rayuwa ne da ciyayi, dorinar ruwa ta fi haddasa mutuwar mutane a Afirka fiye da wasu manyan dabbobin daji da dama saboda tsananin tashin hankalinta da kare yankinta.

Saboda haka, tana cikin jerin dabbobi 10 mafi haɗari a duniya, inda ake kiyasta cewa tana kashe kusan mutane 500 a kowace shekara.