'Gwario mwy o arian iechyd ar ddiwylliant a chwaraeon yn bosib'

Mae Plaid Cymru am weld rhagor o arian o'r gyllideb iechyd i gefnogi diwylliant a chwaraeon.

Tra'n ymddangos ar raglen Politics Wales BBC Cymru, dywedodd Heledd Fychan, y Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon newydd, fod y llywodraeth am "weithio traws-bortffolio" a gosod rhaglenni celfyddydol ac iechyd "o fewn y GIG".

Roedd yn feirniadol o'r llywodraeth Lafur flaenorol am weithio "mewn seilos", a thorri cyllideb y sectorau, a dywedodd "nad yw'n ddigon da" fod Cymru ar waelod y cynghreiriau yn nhermau gwariant ar y celfyddydau a chwaraeon.

Serch hynny, fe bwysleisiodd na allai'r llywodraeth newydd "drawsnewid pethau dros nos" ond ymrwymodd i gynyddu gwariant "flwyddyn ar flwyddyn".

Mae portffolio Diwylliant a Chwaraeon wedi'i uwchraddio o is-Weinidog o dan lywodraeth Lafur i rôl Gweinidog o dan Plaid Cymru.

Yn ôl Heledd Fychan mae hyn yn adlewyrchu ymrwymiad y blaid i'r sector a'u bwriad iddo fod "wrth galon y llywodraeth".

Dywedodd: "Ar hyn o bryd mae rhaglenni celfyddydol ac iechyd yn cael eu hariannu gan Gyngor y Celfyddydau, a rydyn ni am sicrhau eu bod nhw wedi'u seilio o fewn y GIG fel bo' gennych chi brofiad a chyfleoedd cyffelyb ble bynnag chi'n byw yng Nghymru.

"Does wnelo fo ddim â buddsoddiad yn unig - bydd yn creu arbedion er mwyn helpu i dyfu'r economi Gymreig."

Cyfeiriodd y Gweinidog at gyfleoedd economaidd y Diwydiannau Creadigol – ras feicio enwog y Tour de France sy'n dod i Gymru yn 2027, a phencampwriaeth pêl-droed Euro 2028.

"Mae 'na gyfleoedd allweddol i Gymru yn nhermau twristiaeth hefyd, felly rydan ni am weld chwaraeon a diwylliant trawslywodraethol, traws-bortffolio," dywedodd.

"Bydd yn bartneriaeth, nid y driniaeth silo rydan ni wedi'i weld hyd yma".

Dyma'r arwyddion cynnar o sut mae gweinyddiaeth Plaid Cymru yn bwriadu bod yn wahanol yn ystod y tymor Seneddol yma.

Serch hynny, clywodd y rhaglen feirniadaeth ynghylch beth allai eu polisïau olygu ar gyfer sector arall - y sector ynni adnewyddadwy.

Dywedodd Jessica Hooper, Cyfarwyddwr RenewableUK Cymru, wrth Politics Wales eu bod "chwe mis yn ôl yn ofnadwy o bryderus" ond wedi gweld "newid positif" yn y trafodaethau.

Serch hynny, maen nhw'n ofni bod risg yn parhau y gallai Cymru fod yn llai cystadleuol wrth ddenu buddsoddiad o dramor i'r diwydiant.

Mae Plaid Cymru wedi dweud eu bod am weld cymunedau yn berchen ar isafswm o rhwng 15% a 25% o brosiectau ynni dros 10MW, gyda rhagor o elw o ffermydd gwynt a solar yn dychwelyd i'r cynghorau.

Yn ychwanegol, maen nhw am wahardd defnydd o beilonau mawr ar gyfer llinellau newydd a gweithredu tybiaeth o blaid gosod isadeiledd dan ddaear.

Dywedodd Jessica Hooper mai'r risg nawr yw y byddai buddsoddiad o dramor yn mynd i rannau eraill o'r Deyrnas Unedig ac nid Cymru.

Ychwanegodd: "Allwn ni ddim fforddio hynny..

"Mae hwn yn farchnad gystadleuol. Ry'n ni angen gweld Cymru o leia' yn cael ei thrin yn yr un modd, os nad yn fwy deniadol."

Yn eu hadroddiad y llynedd dywedodd RenewableUK Cymru y gallai'r sector fod werth tua £47bn i Gymru, a gallai "£10bn o hwnna lifo i fusnesau Cymreig os yw'r polisi amgylcheddol yn gywir."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.