Sau chiến thắng mùa hè, thế hệ Gen Z biểu tình ở Ấn Độ đối mặt mùa đông bất định

Nguồn hình ảnh, AFP/Getty Images
- Tác giả, Azadeh Moshiri
- Vai trò, Phóng viên Nam Á, Delhi
- Được đăng
- Thời gian đọc: 9 phút
Tiếng reo hò vang lên tại địa điểm biểu tình Jantar Mantar ở Delhi vào tháng Bảy. Tin tức lan truyền rằng các cuộc biểu tình do thế hệ Gen Z dẫn đầu đã khiến Bộ trưởng Giáo dục liên bang Dharmendra Pradhan phải từ chức.
Một người biểu tình quay sang tôi, rạng rỡ nói: "Đây là chiến thắng của giới trẻ".
Chỉ hơn ba tháng sau, bầu không khí đã thay đổi hoàn toàn. Những người biểu tình là sinh viên giờ đây thậm chí còn khó tập hợp lại.
Các cuộc biểu tình do Đảng Con gián (CJP) dẫn dắt, với lực lượng nòng cốt là Gen Z, nhằm phản đối các vấn đề về quyền bầu cử tháng trước đã vấp phải những biện pháp hạn chế trên diện rộng. Hàng ngàn người biểu tình ôn hòa đã bị bắt giữ.
Mùa hè vừa rồi ghi nhận làn sóng bất đồng chính kiến mới ở Ấn Độ, bắt nguồn từ sự thất vọng sâu sắc của giới trẻ và được thúc đẩy bởi những nội dung châm biếm trực tuyến đầy bất cần.
Phong trào lan rộng khắp đất nước, khiến Thủ tướng Narendra Modi – một nhà lãnh đạo xây dựng hình ảnh cứng rắn, vốn không quen với việc bị công khai chỉ trích hay chế giễu – gặp khó khăn trong việc kiểm soát tình hình.
Tuy nhiên, phản ứng an ninh ngày càng cứng rắn của chính phủ cho thấy họ đã rút ra bài học từ lần nhượng bộ hiếm hoi trước người biểu tình, khi viện dẫn lý do trật tự công cộng để hạn chế bất đồng chính kiến.
Người phát ngôn toàn quốc của Đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) cầm quyền, Syed Zafar Islam, bác bỏ những cáo buộc cho rằng chính phủ đã hành động quá cứng rắn.
Ông nói với BBC: "Quyền biểu tình và tự do ngôn luận được Hiến pháp quy định, nhưng phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Những quyền này không thể lấn át quyền của người khác, hay đánh đổi an ninh công cộng".
Đây không phải lần đầu tiên chính phủ Modi phải đối mặt với các cuộc biểu tình quy mô lớn.
Tuy nhiên, theo Yamini Aiyar, cựu chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Brown, phạm vi rộng lớn của các cuộc biểu tình lần này đặt ra thách thức đối với BJP.
"Phong trào không bị giới hạn bởi đẳng cấp, giới tính hay tầng lớp kinh tế", bà Aiyar nói.
"Ngay cả một bộ phận trong nhóm cử tri nòng cốt của BJP – những người có thu nhập thấp nhưng đang vươn lên về mặt kinh tế – cũng bị phong trào thu hút".
Internet cũng giúp khuyếch đại sức lan tỏa của những cuộc biểu tình giới trẻ. Những người biểu tình đã phá vỡ một điều cấm kỵ tồn tại lâu nay trong chính trường Ấn Độ khi công khai chế giễu thủ tướng trên mạng.
"Đó không chỉ đơn thuần là để gây cười", Sakhi, một sinh viên tham gia biểu tình, người sử dụng đại từ trung tính they/them (họ) và là thành viên của một tổ chức sinh viên cánh tả thuộc Đại học Delhi, nói.
"Thế hệ chúng tôi không cảm thấy sợ hậu quả như các thế hệ trước", Sakhi nói. "Sự hài hước là một ngôn ngữ mới để thách thức quyền lực".
Theo bà Aiyar, các phong trào biểu tình trước đây từng đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với ông Modi, nhưng chính phủ dễ dàng phủ nhận vì có thể xem đó là tiếng nói của những nhóm xã hội hạn hẹp hoặc gán cho họ nhãn "chống quốc gia".
Năm 2020, những người nông dân biểu tình phản đối các cải cách nông nghiệp gây tranh cãi đã bị ngăn không cho tiến vào Delhi, dẫn đến các cuộc biểu tình kéo dài nhiều tháng và đôi khi xảy ra đụng độ tại khu vực ngoại ô thủ đô. Sau một năm biểu tình, chính phủ đã từ bỏ các cải cách này.
Các cuộc biểu tình phản đối luật quốc tịch gây tranh cãi trong năm 2019 và 2020 là lời nhắc nhở rõ ràng về quyền lực của hệ thống tư pháp khi một người bị xem là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Nhà hoạt động sinh viên Umar Khalid bị bắt theo các đạo luật chống khủng bố sau những vụ đụng độ bạo lực tại Delhi khiến 53 người thiệt mạng, phần lớn là người Hồi giáo. Ông bị cáo buộc là "kẻ chủ mưu chính".
Đến nay, ông đã phải ngồi tù hơn sáu năm dù phiên tòa xét xử vẫn chưa bắt đầu.
Bạn đời của Khalid, Banojyotsna Lahiri, nói với BBC rằng họ không hối tiếc, nhưng mọi chuyện đã gieo rắc "một nỗi sợ hãi dai dẳng".

Nguồn hình ảnh, Hindustan Times/Getty Images
"Chúng tôi chỉ đang nhìn vào một khoảng không trống rỗng, tối tăm và đan xen chằng chịt vì chúng tôi không biết khi nào mọi chuyện mới kết thúc", bà Lahiri nói.
Đơn kháng cáo mới nhất của ông Khalid được nộp trong tháng này.
Bà Aiyar cho rằng những người phản đối phong trào hiện nay đang sử dụng một "kịch bản" quen thuộc nhằm "tước bỏ tính chính danh" của các cuộc biểu tình, nhưng cách làm này không còn thuyết phục như trước.
Dù vậy, các cuộc biểu tình của giới trẻ vẫn gặp khó khăn trong việc lấy lại khí thế như mùa hè vừa qua.
Các lãnh đạo CJP, trong đó có người phát ngôn Saurav Das, liên tục bị bắt giữ và đối mặt với các hành động pháp lý. Das và một lãnh đạo khác là Ashutosh Ranka đã phải ngồi tù một tuần tại nhà tù Tihar ở Delhi sau khi bị cáo buộc xâm nhập trái phép vào khu vực Jantar Mantar.
Địa điểm từng chứng kiến chiến thắng của họ trong mùa hè nay đã bị loại khỏi danh sách những nơi được phép tổ chức biểu tình. Quyết định này đang bị thách thức tại tòa án.
Những người biểu tình thuộc các nhóm khác, trong đó có Hiệp hội Sinh viên Toàn Ấn Độ (AISA) cánh tả, cũng phải đối mặt với hành động của cảnh sát vì bị cáo buộc vi phạm các lệnh cấm.
"Chúng tôi đã dự đoán sẽ có một kiểu trấn áp nào đó", Das nói. Ông cho rằng "chính phủ đã học được rất nhiều điều" kể từ mùa hè.
Các chuyên gia pháp lý cảnh báo rằng bản thân quá trình tố tụng cũng có thể tạo ra hiệu ứng răn đe, khiến người dân ngần ngại tham gia biểu tình.
"Nhiều vụ án có thể kết thúc bằng việc bị cáo được tuyên vô tội, nhưng quá trình đó có thể kéo dài nhiều năm. Chính quá trình tố tụng đã là một hình phạt, và điều đó có thể khiến người biểu tình chùn bước", Ali Khan, trợ lý giáo sư tại Trường Luật Lloyd, nhận định.
Theo luật sư hiến pháp Vrinda Grover, người đang tư vấn cho CJP, các biện pháp hạn chế biểu tình đã trở nên quá mức.

Nguồn hình ảnh, Hindustan Times via Getty Image
"Những người tổ chức biểu tình nhiều lần nhấn mạnh rằng đây là phong trào bất bạo động", bà lập luận. "Các quyền đang bị thu hẹp nhân danh luật pháp và trật tự".
BJP bác bỏ những nhận định cho rằng đảng này đang đàn áp các hoạt động bất đồng chính kiến ôn hòa.
Ông Islam nói với BBC rằng các cuộc biểu tình "không thể xâm phạm quyền của những công dân khác chỉ vì một nhóm nhỏ người muốn biểu tình và gây ra bạo lực".
Ngay cả việc bày tỏ bất đồng trên mạng cũng tiềm ẩn rủi ro. Những bài đăng lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội của Sakhi đã khiến họ trở thành mục tiêu của các hành vi lăng mạ và tấn công theo kiểu kỳ thị người chuyển giới.
BBC đã xem những bài đăng đe dọa bạo lực và cưỡng hiếp họ.
Đôi khi, những lời đe dọa này khiến Sakhi ngần ngại tham gia biểu tình, thậm chí thay đổi cách ăn mặc.
"Việc khiến mọi người cười có thể biến thành lý do để bị gọi là phản quốc", Sakhi nói. "Họ muốn tôi cảm thấy tổn thương", họ nói thêm.
Sakhi cho biết một số nội dung của họ đã bị gỡ bỏ sau khi thu hút hàng triệu lượt xem.
Theo các đạo luật về công nghệ thông tin của Ấn Độ, chính phủ có thể yêu cầu các nền tảng chặn nội dung với lý do an ninh quốc gia. Những thông báo trên X và Instagram cho thấy một số tài khoản đã bị chặn truy cập tại Ấn Độ.
Các lãnh đạo CJP ví chiến dịch trấn áp hiện nay với Tình trạng khẩn cấp năm 1975, khi Thủ tướng Indira Gandhi đình chỉ các quyền tự do dân sự và bỏ tù những người phản đối chính trị.
Tuy nhiên, bất đồng chính kiến vẫn chưa bị dập tắt.
Các đảng đối lập phần nào đã lấp vào khoảng trống này. Hàng chục ngàn người tập trung tại Delhi vào ngày 1/11 để tham gia cuộc mít tinh do liên minh INDIA tổ chức. Đây là liên minh các đảng đối lập do đảng Quốc đại dẫn dắt và đã được chính quyền cấp phép.
Trong khi đó, các lãnh đạo CJP khẳng định phong trào này lớn hơn nhiều so với tổ chức của họ.
Khi Das bước ra khỏi nhà tù Tihar ở Delhi vào ngày 21/10, những bức ảnh cho thấy ông mỉm cười.
"Tôi chỉ muốn nói rằng hãy chờ xem", Das nói với chúng tôi. "Thời gian đứng về phía chúng tôi. Chúng tôi là một thế hệ còn rất trẻ".






















