Bowen: Trump anataka vita viishe lakini Iran haitaki kurudi nyuma

Marekani na Iran zote zimeashiria kwamba hazingependelea kurejea kwenye vita ambavyo vimesitishwa tangu kutangazwa kwa usitishaji mapigano tarehe 8 Aprili.

Hakuna upande wowote ambao umeruhusu msururu wa mazungumzo ya kijeshi kati yao kumaliza mazungumzo hayo yanayopatanishwa na Pakistan, Qatar na nchi zingine.

Marekani bado ina vikosi vya jeshi la majini na anga vyenye nguvu ndani ya umbali wa karibu wa Iran.

Ni salama kudhani kuwa utawala wa Iran utakuwa umeviweka vikosi vyake katika hali ya tahadhari na vitatumia usitishaji vita kupanga upya na kurekebisha uharibifu uliofanywa na Marekani na Israel.

Mvutano wa silaha katika eneo ndani na karibu na Ghuba hufungua hatari ya wazi kwa pande zote mbili za makosa ya hesabu na maoni potofu.

Marekani inajaribu kuweka shinikizo kwa utawala wa Tehran kufanya makubaliano kwa kuonyesha kwamba wako karibu na wanaweza kusababisha uharibifu mkubwa.

Wairani wanaikumbusha Marekani kwamba dhamira yao ya kupinga haijapunguzwa na, ikiwa ni lazima, watashambulia vituo vya Marekani na miundombinu pana ya Ghuba ya Kiarabu.

Malengo ya kwanza kuhusu kile ambacho kitakuwa njia ndefu na pengine isiyoweza kufikiwa kwa mapatano mapana kati ya Marekani na Iran ni kuendelea kwa usitishaji vita na makubaliano ya "mkataba wa maelewano" kwenye ajenda ya mazungumzo zaidi kati yao.

Kufikia hapo kunaonekana kuwa kugumu.

Wairani watahitaji bei, labda kwa njia ya msamaha wa vikwazo au mali isiyohifadhiwa ili kufungua tena Mlango-Bahari wa Hormuz, ambao unaonekana kuwa sharti la mazungumzo mazito.

Meli chache tu ndizo zinazopitia njia hiyo muhimu na yenye shughuli nyingi. Iran iliifunga baada ya kushambuliwa na Marekani na Israel tarehe 28 Februari.

Saudi Arabia inasambaza mafuta kwenye bandari zake za Bahari Nyekundu, na Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE) ina bomba la kusafirisha mafuta hadi kwenye vituo kwenye sehemu yake ndogo ya pwani inayokabiliana na Ghuba ya Oman, ng'ambo ya Mlango-Bahari wa Hormuz.

Lakini dunia nzima bado imepoteza karibu 20% ya usambazaji wake wa kawaida wa mafuta na gesi, pamoja na mauzo mengine muhimu ya nje.

Kufunga Mlango wa Bahari kunaleta maafa kwa sehemu kubwa ya uchumi wa dunia. Marekani haitegemei tena mafuta ya Ghuba, lakini bei ya petroli huko Marekani bado inawekwa na soko la mafuta la kimataifa.

Donald Trump yuko katika hali mbaya. Amegubikwa na matokeo ya kosa kubwa alilofanya kwenda vitani akidhania ushindi rahisi.

Rais wa Marekani na mshirika wake wa karibu Waziri Mkuu Benjamin Netanyahu wa Israel walikadiria vibaya kiwango ambacho utawala wa Kiislamu ulikuwa tayari kukabiliana na mashambulizi yao.

Trump hana njia rahisi na utawala wa Iran unataka kuendelea kuwa hivyo.

Anahitaji kupata Mlango-Bahari kufunguliwa tena. Vita dhidi ya Iran havipendwi sana nchini Marekani na kuzidisha tena kutawafanya Wamarekani wengi zaidi dhidi yake.

Shida ya Trump ni kwamba makubaliano ambayo Iran itahitaji kufungua tena Mlango wa Bahari yanapingwa na mwewe katika Chama chake cha Republican na nia yake mwenyewe ya kudhihirisha ushindi.

Rais wa Marekani ana mzio mkubwa wa ulinganisho wowote mbaya kati ya makubaliano yoyote anayofanya na Iran, hata mpango wa kurefusha usitishaji mapigano kwa mazungumzo zaidi, na makubaliano ya nyuklia yaliyofanywa chini ya Barack Obama mwaka 2015.

Trump alilaani na katika muhula wake wa kwanza katika Ikulu ya White House aliiondoa Marekani.

Watawala wa Iran wanaamini kwa uhalali fulani kwamba wanapigania kuwepo kwa utawala wao.

Ni wazi kwamba mashambulizi zaidi kutoka Marekani ikiwa na au bila Israel haitawazuia katika hilo.

Mataifa tajiri ya Kiarabu ya mafuta ya Ghuba yamepata uharibifu wa muda mrefu wa kiuchumi na hawataki kuteseka tena.

Mfano wao wa biashara na maendeleo ya muda mrefu ya nchi zao unategemea msingi wa Ghuba kuwa kitovu thabiti cha uchumi wa dunia na salama kwa uwekezaji wa kigeni.

Vita hivyo vimeleta pigo kubwa na kurejesha hali yao ya utulivu itachukua miaka.

Qatar ni mshirika kamili wa upatanishi, pamoja na Pakistan, katika jaribio la kidiplomasia la kuanzisha upya mazungumzo.

Umoja wa Falme za Kiarabu na Saudi Arabia zimeijibu Iran kutoka pande tofauti.

Imarati wamepunguza maradufu uhusiano wao wa kimkakati na Waisraeli, ambao walipeleka mfumo wa ulinzi wa makombora wa Iron Dome hadi UAE, pamoja na wanajeshi wa Jeshi la Ulinzi la Israeli kuuendesha.

Imeibuka kuwa Wasaudi wameishambulia Iran, wanasema kulipiza kisasi kwa mashambulio ya Iran.

Lakini kikubwa zaidi, duru za juu za Saudia zinasema ziliweka wazi kwa Tehran kwamba walikuwa wanafanya kazi kwa uhuru, sio kama sehemu ya muungano wa Marekani na Israel.

Wakati Donald Trump na Benjamin Netanyahu walipoingia vitani na Iran watu wote wawili walisema kwamba nguvu kubwa ya anga ya nchi zao itatosha kuuondoa utawala wa Kiislamu huko Tehran.

Walikosea.

Hawakuelewa asili ya utawala ambao umedumu kwa karibu nusu karne licha ya majaribio makali yaliyowekwa na vita, vikwazo na kutengwa.

Sasa Marekani na Israel wanaishi na matokeo yake - na ndivyo ilivyo duniani kote.