TOOS, Mareykanka oo duqeeyay doomaha dheereeya ee Iiraan xilli Iiraan ay weerar ku qaaday xarunta shidaalka ee Imaaraadka Carabta

Tebin toos ah

1. 6 Daqiiqadood ka horQarax dhimasho sababay oo ka dhacay Shinaha

   Sida ay sheegtay warbaahinta dowladda , qarax ka dhacay warshadda rashka ee gobolka Hunan ee dalka Shiinaha ay ku dhinteen 26 qof, halka 61 kalena ay ku dhaawacmeen.

   Shaqaalaha samatabbixinta ayaa xakameeyay qaraxa warshadda dab-damiska ee Huasheng ee ku taal koonfurta magaalada Liuyang, ka dib markii qarax uu dhacay galabnimadii Isniinta uu mas'uuliyiinta ku qasbay inay daadgureeyaan qof walba oo ku jira meel 3km (1.9 mayl) u jirta warshadda.

   Mas'uuliyiintu waxay geeyeen in ka badan 1,500 oo qof oo gurmadka degdegga ah sameeya, oo ay weheliyaan eeyo, diyaarado aan duuliye lahayn iyo robotyo. Waxay badbaadiyeen toddobo qof oo ku xayirnaa burburka hoostiisa.

   Warbaahinta dowladda Shiinaha ayaa weriyay in booliiska, oo baaraya sababta qaraxa, ay qaadeen "tallaabooyin xakameyn ah" oo ka dhan ah shaqaalaha mas'uulka ka ah shirkadda rashka.

   Mas'uuliyiintu waxay sheegeen in laba bakhaar oo ku yaal aagga warshadda ay khatar sare ku keeneen dadaallada samatabbixinta, sida ay ku warantay warbaahinta dawladdu.

   Marka laga soo tago daadgureynta dadka u dhow warshadda dab-damiska, samatabbixiyeyaashu waxay sidoo kale hirgeliyeen tallaabooyin sida qoyaanka aagga si looga hortago shil labaad inta lagu jiro howlaha samatabbixinta.

2. 35 Daqiiqadood ka horDib u milicsashada nolosha aabbihii dhidibada u aasay Somaliland

   Muddo 26 sano ah ayaa laga joogaa maanta markii uu geeriyooday Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal oo ahaa madaxweynihii Jamhuuriyadda iskeed ugu dhawaaqday madaxbanaannida ee Somaliland (1993-2002) iyo Ra'isulwasaarihii Soomaaliya (1967-1969).

   Wuxuu ku geeriyooday dalka Koonfur Afrika 3 bishii May 2002-dii isaga oo ah 73 sano jir, wuxuu kaalin weyn oo hoggaamineed ku lahaa siyaasada bulshada Soomaaliyeed muddo dhan qarni barkii.

   Waxa uu ku dhashay degmada Oodweyne 1929, isaga oo wax ku bartay dugsigii magaca weynaa ee Sheekh, markii dambena waxbarasho u tegay dalka Ingiriiska.

   Waxa uu markuu hanaqaaday ka mid noqday dadkii horseedka u ahaa halgankii gumaysigii Ingiriiska dalka lagaga xoreynayey isaga oo xoghaye guud ka noqday Xisbigii SNL ee dhaliyey gobannimada gobollada Waqooyi.

   Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal, yaraan ayuu ku dhashay dareenka siyasadda, sida uu ii sheegay Korneyl Suleymaan Cumar-ku-joog. Isaga oo tilmaan ka bixinaya qofnimada Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal waxa uu yidhi: "Siyaasadda ayaa maskaxda kaga jirtay, aabbihiina ganacsiga."

   Yuusuf Xaaji Aadan oo ka mid ahaa macallimiintii ugu horreeyey Somaliland waxa uu sheegay in uu Cigaal ka mid yahay laba ardaydiisa ah oo rumeeyay riyooyinkoodii. "Markay iskuulka ku jireen arday walba waxanu waydiin jirnay 'maxaa doonaysaa inaad noqoto'? laba nin baa waxay odhan jireen rumeeyey, Xasan-kayd oo odhan jiray millateri baan rabaa in aan noqdo iyo Cigaal oo odhan jiray waxan doonayaa inaan siyaasi noqdo.

   Sii akhri

3. 40 Daqiiqadood ka horIiraan oo ka hadashay qorshaha cusub ee Trump ee Iiraan

   Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiraan Abbas Araghchi ayaa si adag u dhaleeceeyay howlgalka Mareykanka ee loogu magac daray "mashruuca Xorriyadda", isagoo sheegay in uusan lahayn xal militari isla markaana uu sii kordhin karo xiisadda ka taagan Gacanka Hormuz.

   Hadalkan ayaa imaanaya iyadoo xiisadda u dhaxaysa Iiraan iyo Mareykanka ay sii kordheyso, ka dib weeraradii dhawaan Mareykanku ku qaaday doomaha Iiraan ee ku sugan aagga ugu muhiimsan ee maraakiibta saliidda.

   Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ka hadlay Aqalka Cad isagoo la hadlayay masuuliyiin iyo marti kale.

   Khudbadda ayaa markii hore loogu talagalay inay diiradda saarto arrimaha gudaha, balse Trump wuxuu hadalkiisa ku bilaabay isagoo tixraacaya waxa uu ugu yeeray “isbeddel yar” oo ku saabsan Iran, waxaana uu sheegay in arrimuhu “si aad u wanaagsan u socdaan.”

   Trump ayaan xusin xiisadda sii korodhaysa ee dhacday Isniintii, mana uusan ka hadlin saameynta suurtagalka ah ee ay ku yeelan karto qiimaha saliiddu.

   Sidoo kale akhri:

   Hub noocee ah ayuu Mareykanku doonayaa inuu ka iibiyo dalalka Carabta?

   Muxuu yahay xanuunka hantavirus ee la xaqiijiyay inuu ka dillaacay gudaha markabka dalxiiska ee Atlantic?

   Ma run baa in dayaxu uu ka sii fogaanayo dhulka?

4. Saacad ka horHoggaamiyaha darbijiifka ahaa ee saddex madaxweyne iyo Shabaab la diriray

   Waa mid ka mid ah hoggaamiyeyaashii ugu saameynta weynaa Soomaaliya ee xukumi jiray mid ka mid ah gobolada ugu kheyraadka badan. Waxa uu saameyn weyn oo ciidan iyo hoggaamin ku lahaa isbaheysiga dooxada jubba, Shabeelada Hoose iyo gobolka Banaadir. Waxa uu la dagaalay saddex madaxweyne, Cabdulaahi yuusuf, Shariif Sheekh Axmed, iyo Maxamed Farmaajo, iyo kooxda Al-Shabaab, oo uu mar ka mid ahaa 'dadkii barbaariyay'.

   Waa Janaraal Yuusuf Maxamed Siyaad Indha-cadde, oo ka mid ahaa hoggaamiyeyaasha dagaalka ee loogu cabsida badnaa, laakiin lagu tilmaamo in uu yahay nin kadhaadh badan oo hadba shaati cusub tosha. Waxa uu ka badbaaday duulaankii ay Maxkamadaha Islaamiga ah ee koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya kaga saareen qabqablayaashii la midka ahaa, isaga oo ba ka mid noqday hoggaankii sare ee maxkamada Islaamiga ah. Waxa uu qeyb ka ahaa dagaalkii dhexmaray maxkamadaha iyo ciidamada Itoobiya, isaga oo la shaqeeyay Shabaab kahor inta uusan ku biirin Xisbul Islaam iyo kahor heshiiskii uu la galay dowladdii Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

   Waxaa uu ahaa hoggaamiyehii ku dhawaaqay inay qabsanayaan Addis Ababa, eray loo arkay inay eersadeen maxkamadihii Islaamiga ahaa ee awoodda isbidayay. Marka kale, sanadkii hore waxa uu isaga oo ciidamo wata ku dhawaaqay in aysan dowlad ka jirin Soomaaliya xilli lagu muransanaa mudada xilheynta madaxweyne Maxamed Farmaajo. Hoggaamiyaha xabsi guriga ku jira ee mar ahaa ninka ugu awoodda badan xarakooyinka hubeysan, Xasan Daahir Aweys, waxa uu Indho-cadde ku tilmaamay ‘nin burburiya koox walba oo uu qeyb ka noqdo’.

   Nolosha darbi-jiifnimada iyo kabo-caseynta

   Halkan kasii akhri

5. Saacad ka horWax ka ogow cuntada, jimicsiga iyo jiifka madaxweyne Putin

   Vladimir Putin wuxuu kamid yahay hoggaamiyeyaasha ugu awoodda badan ee saameynta badan caalamka, waxaa la sheegay in noloshiisa ay tahay mid aad u qarsoodi ah isla markaana uusan la kulmin dadka aan xiriirka la lahayn in arrin laga maarmaan ah uu ula kulmo mooyaane.

   Arrintani ayaa horseeday in dad badan ay la yaabaan nolosha madaxweynaha Ruushka.

   Wakhti dambe ayuu soo kacaa

   Madaxweynaha Ruushka wuxuu ku daahaa hurddada subixii, wuxuu quraacdaa duhurradii.

   Wuxuu cunaa cunto ka kooban ukun lasoo shiilay, mishaaryo iyo cabitaan.

   Sida uu ku waramay wargeyska Newsweek ee kasoo baxa Ruushka in qaar kamid ah cuntada uu cuno madaxweynaha laga keeno beer uu leeyahay hoggaamiyaha madhabta Orthodox-ka ee dalkaas Patriarch Kirill.

   Marka uu cuntada dhameystana wuxuu cabbaa koob bun ah.

   Kadib waxaa uu sameeyaa jimicsi .

   Wargeyska Newsweek ayaa sidoo kale ku warramay in madaxweyne Putin uu maalin kasta dabbaasho muddo labo saacadood ah, marka uu ku sugan yahay goobta uu ku dabbaalanayo wuxuu ka fakaraa dalkiisa Ruushka.

   Intaa ugama haro jimicsiga, wuxuu aadaa goob lagu jimicsado, xitaa wuxuu qaadaa biro culus si uu jirkiisa u xoojiyo.

   Muuqaalka iyo dharkiisa

   Madaxweynahan 65 jirka ah waxay aad uga taxaddaraa in muuqaalka jirkiisa uu u ekaado dadka jimicsiga sida daran u sameeya ama orodyahanada, waxaana la sheegaa in si wanaagsan uu u labisto.

   Putin, wuxuu aad ugu labistaa dharka isku joogga ah, oo dooqiisa uu tosho

   wuxuu aad u jecel yahay catarka.

   Sanadkii 2015-kii, waxaa sawir laga qaaday Putin iyo Ra'iisul wasaare Dmitry Medvedev xilli uu isu diraarinayay jimicsiga, sida laga soo xigtay warbaahinta Esquire waxaa dharka uu jimicsiga ku aado qiimahodu lagu qiyaasay 3,200 oo doolar.

   Wuxuu inta badan aada shaqada marka la gaaro duhurkii, wuxuu markii ku bilaabaa akhrinta macluumaadka ee ku saabsan xaaladda dalka oo ay kamid yihiin wararka la xiriira sirddoonka.

   Wararkaas waxay isugu jiraan kuwa sirddoonka gudaha ay usoo gudbiyaan , arrimaha dibadda iyo in uu dhageysto codad laga soo duubay warbaahinta gudaha iyo kuwa dibadda.

   Madaxweynaha Ruusha waa nin firfircoon xilliga habeenkii, wuxuu seexdaa xilli dambe, shaqadiisa si wanaagsan ayuu u gutaa, sida uu qoray wargeyska Newsweek.

   Marka uu u safrayo dibadda

   Putin ma cuno cunto uu u soo diyaaryiyay qofkii uu martida u ahaa tan inta ay ka ansixiyaan saraakiisha Kremlin-ka.

   Wargeyska Telegraph ayaa horraan ku warramay in Putin uu aad u jecel yahay nooc kamid ah jallaatada taas oo la yiraahdo pistachio.

   Madaxweyanaha Shiinaha Xi Jinping ayaa Putin sanadkii 2017 xilli uu ka qeybgalayay shirka madaxda G20 haddiyaad ahaan u siiyay jallaato.

   Wuxuu jecel yahay ka qeybgalka ciyaaraha lagu dheelo dhulka barafka ah

   Maqaaxida Petersburg Podvorye ee ku taalla dalkaas waxaa yaalla dalab la yiraahdo Vladimir Putin, waa cunto isugu jirto hilib, qudaar , rooti iyo waxyaabo kale.

   Putin wuxuu ka qeyb qaataa ciyaaraha lagu dheelo dhulka barafka ah.

6. 2 Saacadood ka horHogaamiye milatari oo wasiir isu magacaabay

   Hoggaamiyaha militariga ee dalka Mali, Jeneraal Assimi Goïta, ayaa la wareegay xilka wasiirka difaaca ka dib markii sarkaalkii hore u hayay xilka lagu dilay weeraro lama filaan ah oo dhacay.

   Dalka Galbeedka Afrika ku yaala ayaa weli ku jira xaalad amni darro in ka badan toddobaad, ka dib markii isbahaysi ay leeyihiin jihaadiyiin iyo fallaago gooni-u-goosad ah ay bilaabeen weerarradooda guud ahaan dalka.

   Intii uu socday weerarka, wasiirki difaaca, Sadio Camara ayaa lagu dilay qarax gaari oo ismiidaamin ahaa, kaas oo ka dhacay gurigiisa oo ku dhow caasimadda Bamako.

   Wareegto laga akhriyay telefishanka dawladda Isniintii ayaa lagu sheegay in Goïta uu beddeli doono Camara oo ahaa wasiirki difaaca. Waxaa kaaliye u noqon doona taliyaha ciidanka, ​Jeneraal Oumar ⁠Diarra, oo loo magacaabay ergeyga wasiirka.

   Go'aanka Goïta ee ah inuu isku mar hoggaamiyo madaxtooyada iyo wasaaradda gaashaandhigga ayaa u badan tahay in loo fasiran karo isku day lagu doonayo in awoodda lagu xoojiyo xilli awooddiisa ay u muuqato mid halis ku jirta..

   Sidoo kale akhriso

   Sidee u dhacay dilka Wasiirkii Difaaca Mali, maxaase ka jira inuu dagaallamay?

7. 2 Saacadood ka horMa laga yaabaa in dagaal kulul uu dhex maro Turkiga iyo Israa’iil?

   Dowladaha Israa'iil iyo Turkiga ayaa waxay lahaayeen xiriir diblumaasiyadeed oo sii xumaanayay saddexdii sano ee la soo dhaafay, waxaana uu hadda gaaray heer laga yaabo in uu dagaal qarxo.

   Hogaamiyayaasha dalalkan ayaa waxaa soo kala dhex galay khilaaf xoogan, iyadoo laga cabsi qabo in labada dal ay is weeraraan.

   Ra'iisul wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu, ayaa 11-kii Abriil ku eedeeyay madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan inuu taageero "maamulka" ee Iran oo uu dilayo muwaadiniintiisa Kurdiyiinta.

   15-kii Abriil, madaxweyne Erdogan ayaa khudbad uu jeediyay ku yiri "iyagoon xitaa ka fiirsan dhimashada 73,000 oo reer Gaza ah, waxay u soo baxeen inay farageliyaan qarankeena iyaga oo u maraya walaalaheena Kurdiyiinta."

   Falanqeeyayaasha la hadlay BBC-da Turkiga ayaa sheegay in suurtagalnimada isku dhac dhexmara Turkiga iyo Israa'iil ay aad u sareyso, balse labada dhinac ay wadaan dadaallo ay kaga hortagayaan weeraro.

   Xiisada siyaasadeed ee u dhaxaysa Turkiga iyo Israa'iil ayaa kor u kacday kadib weerarkii Xamaas ee October 7, 2023, iyo hawlgalkii militariga Israa'iil ee Marinka Gaza.

   Saddexdii sano ee la soo dhaafay, labada dal ayaa midba midka kale farta ku fiiqayay, illaa Turkiga uu ku dhawaaqay inuu joojinayo ganacsiga Israa'iil.

   Sii akhri

8. 2 Saacadood ka horKhasaaraha ka dhashay weerarka ay Iiraan ku qaaday Ilaha shidaalka Imaaraadka

   Wasaradda arrimaha dibadda ee Imaaraadka Carabta ayaa ku warantay in markab shidaal oo xiriir la leh shirkadda shidaalka ee Adnoc, oo ah shirkad shidaal oo ay leedahay dowladda, lagu beegsaday Gacanka Hormuz.

   Kuuriyada Koonfureed ayaa sidoo kale sheegtay in qarax uu ka dhacay mid ka mid ah maraakiibteeda oo ku sugnaa meel u dhow Imaaraadka Carabta.

   Mas'uuliyiinta Imaaraadka Carabta ayaa sidoo kale sheegay in nidaamyada difaaca cirka ay la tacaaleen 12 gantaal oo ballistic ah, saddex gantaal oo cruise ah iyo afar diyaaradood oo aan duuliye lahayn.

   Mas'uuliyiinta maxalliga ah ee Imaaraadka ayaa sheegay in qaraxyadaas ay sababeen dhaawacyo sidoo kale dekeddashidaalka laga dhoofiyo Fujairah uu soo gaaray dhaawac kadib markii lala beegsaday drone.

   Abu Dhabi waxay weerarrada ku tilmaantay "daandansi dagaal oo halis ah” waxayna sheegtay inay xaq u leedahay inay ka jawaabto.

   Telefishanka dawladda Iiraan ayaa soo xigtay sarkaal aan magaciisa la sheegin oo sheegaya in Iiraan "aysan qorsheynayn inay bartilmaameedsato ilaha shidaalka Imaaraadka".

   Sidoo kale akhri:

   Hub noocee ah ayuu Mareykanku doonayaa inuu ka iibiyo dalalka Carabta?

   Muxuu yahay xanuunka hantavirus ee la xaqiijiyay inuu ka dillaacay gudaha markabka dalxiiska ee Atlantic?

   Ma run baa in dayaxu uu ka sii fogaanayo dhulka?

9. 4 Saacadood ka horMareykanka oo duqeeyay doomaha dheereeya ee Iiraan xilli Iiraan ay weerar ku qaaday xarunta shidaalka ee Imaaraadka Carabta

   Madaxweyne Donald Trump ayaa sheegay in Mareykanku uu duqeeyay toddobo doomood oo "dheereeya" Iiraan ah oo ku sugan Gacanka Hormuz, xilli Washington ay raadineyso inay maraakiibta ku xayiran Gacanka ka hagto marin biyoodka oo inta badan xiran.

   Imaaraadka Carabta iyo Kuuriyada Koonfureed labaduba waxay Isniintii sheegeen in la duqeeyay maraakiibta ku sugan kanaalka muhiimka ah. Imaaraadka Carabta ayaa sidoo kale sheegay in dab uu ka kacay dekedda shidaalka ee Fujairah ka dib weerar Iiraan ay geysatay.

   Shirkadda maraakiibta ee Maersk ayaa BBC-da u sheegtay in mid ka mid ah maraakiibteeda calanka Mareykanka uu si guul leh uga baxay marin biyoodka isagoo haysta ilaalin milatari oo Mareykan ah - iyadoo Trump uu ugu yeeray "Xorriyadda Mashruuca".

   Wasiirka arrimaha dibadda ee Iiraan Abbas Araghchi ayaa sheegay in dhacdooyinka ka dhacay marin biyoodka "ay caddeynayaan in xal militari uusan jirin oo lagu xallin karo xiisad siyaasadeed".

   Trump ayaa yiri: "Waxaan soo ridey toddobo doonyood oo yaryar ama, sida ay jecel yihiin inay ugu yeeraan, doonyo 'degdeg ah'. Waa waxa kaliya eeu harsan." Ciidamada Mareykanka ayaa sheegay inay adeegsadeen diyaaradaha qumaatiga u kaca si ay u weeraraan doonyaha.

   Sidoo kale akhri:

   Hub noocee ah ayuu Mareykanku doonayaa inuu ka iibiyo dalalka Carabta?

   Muxuu yahay xanuunka hantavirus ee la xaqiijiyay inuu ka dillaacay gudaha markabka dalxiiska ee Atlantic?

   Ma run baa in dayaxu uu ka sii fogaanayo dhulka?