Mareykanka iyo Shiinaha oo ay ka dhex tafatay kadib markii maraakiibtiisu ay xoog ku jiireen Marinka Hormuz

Xigashada Sawirka, Reuters
- Author, James Gregory
- Waqtiga akhriska: 4 daqiiqo
Shiinaha ayaa si weyn uga yimid tillaabada Mareykanku ku xiray marin-biyoodka Hormuz, taas oo uu ku tilmaamay mid khayrul mas'uulnimo ah, islamarkaana uu halis gelinaya amniga maraakiibta halkaas ku goosha.
War ka soo baxay wasaarada Arrimaha Dibedda Shiinaha ayaa lagu sheegay in jidgooyada Washington u dhigatay maraakiibta galaya ama ka baxaya dekedaha Iiraan uu meel-ka-dhac ku yahay xeerka ganacsiga badaha caalamiga ah.
Wasaaradda arrimaha dibadda ee Shiinahu waxay sheegtay in tallaabadan ay "wiiqi doonto heshiiska xabbad-joojinta ee horeba u jilicsanaa" isla markaana ay sii halis gelin doonto badbaadada maraakiibta maraysa Marinka Hormuz, oo ah marin biyo oo muhiim ah oo Iiraan si wax ku ool ah u xirtay kadib weerarradii Maraykanka iyo Israa'iil.
Xannibaaddan ayaa dhaqan gashay Isniintii, maalin kadib markii wadahadalladii nabadda ee u dhexeeyay Maraykanka iyo Iiraan ay ku burbureen Pakistan.
Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay in tallaabadan loogu talagalay in lagu qasbo Iiraan inay ka tanaasusho hamigeeda nukliyeerka. Falanqeeyayaal ayaa sheegaya in tallaabadan sidoo kale loogu talagalay in cadaadis lagu saaro Shiinaha—oo ah iibsadaha ugu weyn ee saliidda Iiraan—si uu Tehran ugu dhiirrigeliyo inay furto marinka.

Laakiin Safiirka Iiraan u fadhiya Qaramada Midoobay ayaa ku tilmaamay xannibaadda Maraykanka "xadgudub culus" oo ka dhan ah madaxbannaanida Tehran.
Xannibaadda Maraykanka waxay suurtagal ahaan jari kartaa sahayda Shiinaha waxayna yeelan kartaa cawaaqib dhaqaale oo ballaaran.
"Shiinuhu wuxuu aaminsan yahay in sida kaliya ee lagu abuuri karo kalsooni lagu dejin karo xiisadda marinka Hormuz, ay tahay in marka hore la gaaro xabbad-joojin dhammaystiran oo dhabbaha u xaari karta heshiis buuxa oo laga gaaro arrimaha la isku hayo" ayuu yiri afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda Shiinaha, Guo Jiakun, oo ku boorriyey dhinacyada dhinacyadu in ay diiradda saaraan jihada guud ee wadahadallada nabadda, qaadaan tallaabooyin wax ku ool ah oo dib loogu soo celinayo isu socodka caadiga ah ee marinka."
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Guo ayaa sidoo kale shir jaraa'id oo uu qabtay Talaadadii ku sheegay in wararka sheegaya in Shiinuhu isu diyaarinayo in uu Iiraan geeyo nidaamyo cusub oo difaaca hawada ah ay yihiin "kuwa gebi ahaanba been abuur ah".
Trump ayaa ku hanjabay inuu saari doono canshuur 50% ah badeecadaha Shiinaha haddii gargaar militari la siiyo Tehran, eeddaas oo Shiinuhu ku tilmaamay "marmarsiiyo uu ku kordhiyo canshuuraha la saaro alaabaha Shiinaha, taas oo haddii ay dhacdo Mr. Guo oo ku gooddiyey qaadi doonaa tallaabooyin jawaab adag leh.
Dhanka kale Madaxweyne Donald Trump ayaa soo jeediyay in wadahadallo lagu doonayo in lagu soo afjaro dagaalka Iiraan ay dib u bilaaban karaan toddobaadkan, kadib markii wadaxaajoodyadu burbureen dhammaadkii toddobaadka, taas oo keentay in Maraykanku xannibo dekedaha Iiraan.
Hadalka Trump ayaa yimid xilli ugu 4 markab oo sida la sheegay u raran Shiinihu ay ka gudbeen marinka Hormuz, tiiyoo ay ilaalo ka hayaan militariga Maraykanku oo fulinaya xannibaadda Maraykanku ku soo rogay dekedaha iyo xeebaha Iiraan.
Rajada laga qabo in diblomaasiyaddu sii socoto ayaa dejisay suuqyada saliidda, iyadoo qiimaha caalamiga ah uu hoos uga dhacay $100 halkii foosto Talaadadii.
Waxay timid ka dib markii madaxweyne ku xigeenka Mareykanka JD Vance uu Iran ku eedeeyay "argagixiso dhaqaale" oo uu ulajeedo go'doominteeda marin biyoodka Hormuz - oo ay weerartay, kuna hanjabtay inay weerari doonto, maraakiib marayay tan iyo bishii hore.
"Hagaag, sida madaxweynaha Maraykanku muujiyay, laba ayaa ciyaari kara ciyaartaas," ayuu u sheegay Fox News.
"Haddii Iiraaniyiintu ay isku dayaan in ay galaan argagixisannimo dhaqaale, waxaan u hoggaansami doonnaa mabda'a fudud ee ah in maraakiibta Iran aysan ka baxayn, midkoodna."
Maraykanku waxa uu sheegay in ciidankoodu aanu hor istaagi doonin maraakiibta isticmaasha marin biyoodka.
Dhanka kale, qiimaha saliidda ayaa dib uga dhacay 100 doolar halkii foosto Talaadadii.
Xabbad-joojin jilicsan ee u dhaxaysa Maraykanka iyo Iran ayaa weli jirta, iyadoo la dhaqangeliyay 8-dii Abriil.
Qodobbada ugu waaweyn ee ay isku hayaan labada dhinac ayaa waxaa ka mid ah xaaladda marin biyoodka Hormuz, iyo in Lubnaan lagu daro heshiiska.
Israa'iil ayaa ku adkeysaneysa in xabbad joojinta ay khuseyso Iran oo keliya, ayna sii wadeen duqeymaha culus ee ka dhanka ah Xisbullah, oo ay ku dileen boqollaal. Wadahadallo toos ah oo u dhaxeeya saraakiisha Lubnaan iyo Israa'iil ayaa lagu wadaa in lagu qabto Mareykanka goor dambe – waa wada xaajoodkii ugu horreeyay ee noocaan ah muddo tobanaan sano ah.













