KAI TSAYE, Yaƙin Iran da abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sassan duniya

Rahoto kai-tsaye

Ibrahim Haruna Kakangi da Aisha Aliyu Jaafar da Abdullahi Bello Diginza

1. Mintuna 7 da suka wuce'Sojojin Rasha da na Mali sun janye daga birnin Kidal'

   Rundunar sojojin hayan Rasha da ke aiki a Afirka, mai alaƙa da ma'aikatar tsaro ta Rasha ta janye daga birnin Kidal da ke Mali tare da sojojin ƙasar, bayan shafe kwanaki biyu suna yaƙi da ƙungiyar FLA da ta JNIM mai alaƙa da al-Qaeda, kamar yadda rundunar ta wallafa a shafinta na Telegram a yau Litinin 27 ga watan Afrilu.

   ''Bisa matakin haɗin gwiwa da shugabannin Mali suka ɗauka, jami'an rundunar ta 'Africa Corps' da ke Kidal sun fice daga birnin tare da jami'an rundunar sojin Mali. Sojojin da suka jikkata tare da manyan motocin yaƙi ne suka fara ficewa. Sojoji za su ci gaba da ayyukansu. Har yanzu ana zaman ɗarɗar a Mali,'' in ji ƙungiyar.

   Rahotannin ficewar sojojin daga birnin sun soma fitowa ne da yammacin jiya Lahadi a wasu shafukan Telegram masu yada bayanai kan ayyukan sojojin haya na Rasha a Afirka.

   Wani sanannen shafi da ke wallafa labarai game da yaƙi a ayyukan sojin ya wallafa abin da ya ce bidiyo ne na yadda mayaƙan FLA da na JNIM ke kai-kawo a sansanin rundunar Africa Corps da ke Kidal, da kuma wasu bidiyo na abin da ya ce yadda Rudunar ke barin sansanin ne.

2. Mintuna 28 da suka wuceAn ayyana kwanaki biyu na makokin ministan tsaron Mali

   Rahotanni daga Mali sun ce an harbi shugaban hukumar tattara bayanan sirri na ƙasar tare da jikkata shi a hare haren da aka kai a babban birnin ƙasar Bamako, da wasu birane a ranar asabar.

   Gwamnatin sojin Mali ta ayyana kwanaki biyu na makokin mutuwar ministan tsaron ƙasar Sadio Camara a faɗin ƙasar, wanda aka kashe a wani harin ƙunar baƙin wake kusa da gidansa da ke babban birnin ƙasar Bamako a ranar Asabar.

   Janar Camara ya mutu ne a yayin da yake karɓar kulawa sakamakon raunukan da ya samu a lokacin da rahotanni suka ce yana gwabzawa da mayaƙan jiihadi da suka kai hari gidansa.

   Mali dai na fama wajen daƙile ayyukan ƴan bindiga duk da tsananta ayyukan tsaro da ake yi tun bayan da sojoji suka ƙwace mulki a 2020.

3. Mintuna 53 da suka wuceFarashin ɗanyan mai ya ƙaru bayan tsaiko a tattaunawar zaman lafiya tsakanin Amurka da Iran

   Farashin ɗanyan mai ya ƙaru a kasuwannin duniya bayan da aka sake samun tsaiko a shirin zagaye na biyu na tattaunawar zaman lafiya tsakanin Amurka da Iran.

   Farashin mai nau'in Brent ya ƙaru da kusan kashi 2 cikin 100 zuwa dala 107.26 duk ganga, yayin da ɗanyan man da ake kasuwancinsa a Amurka ya ƙaru da kashi 1 cikin 100 zuwa dala 95.40.

   Hakan na zuwa ne bayan da Shugaban Amurka Donald Trump a ranar Asabar ya ce Washington ta soke shirin aika tawaga Pakistan domin tattaunawa da wakilan Iran.

   Samar da makamashi a duniya ya soma fuskantar tsaiko tun soma yaƙi a Iran, bayan da aka rufe mashigar Hormuz.

4. Sa'a 1 da ta wuceBuƙatun Amurka na son kai ne suka sa aka gaza cimma matsaya - Iran

   Ministan harkokin wajen Iran Abbas Araqchi, ya ce an gaza cimma matsaya a tattaunawar da suka yi da Amurka a farkon wannan watan da nufin kawo karshen yaƙin ne saboda abin da ya kira '' buƙatun Washington na son rai".

   A yayin da ya isa Rasha domin tattaunawa da shugaba Putin, Mista Arachi ya ce tattaunawar zaman lafiyar zagaye na farko a Pakistan ya soma samun nasara, amma kuma daga bisani ya ruguje saboda yadda Amurka ta tunkari tattaunawar.

   Kafafen yaɗa labarai na Amurka sun ruwaito cewa Iran ta gabatar da wani sabon ƙuduri ga Washington na yadda za a buɗe mashigar Hormuz da kuma kawo ƙarshen yaƙin, amma kuma ta ɗage batun tattaunawa kan nukiliya zuwa wani lokaci na gaba.

5. Sa'a 1 da ta wuceGwamnatin Nijar ta haramta sayar da shinkafar Bulmex

   Ma’aikatar kasuwanci a Jamhuriyar Nijar ta haramta sayar da wata shinkafa da ake kira Bulmex.

   Gwamnatin ta hana shigowa da sayar da wannan shinkafa a faɗin ƙasar, sakamakon wani sinadari mai cutarwa da aka ce bincike ya gano a cikinta.

   A cikin wata sanarwa da gwamnatin ta fitar mai lamba 0031, ma'aikatar ta ce bayan binciken lafiya da aka yi a kasuwanni, an gano ɓurɓushin ƙarfe a wasu buhuhunan shinkafar.

   Sanarwar ta kuma yi kira ga yan kasuwa su yi gaggawar fitar da shinkafar daga shagunansu ko su fusknaci hukunci.

   Mamman Nouri, shugaban wata kungiyar kare masu sayen kaya a Nijar, ya yabawa matakin gwamnati, sai dai ya kuma ce akwai sakaci daga bangaren gwamnati na rashin yin binciken da ya dace kan abubuwan da ake shigarwa ƙasar.

   Mamman ya kuma yi kira ga ƴan kasuwa su yi hattara tare da yin taka-tsantsan kan wasu dabaru da yake zargi ana yi don shigar da shinkafar, '' zai iya yiwuwa a chanza mata buhu, don haka in ka siya ta buɗe, in akwai mayen karfe ka saka, zai janyo duk wani karfe da ke ciki, idan an samu, daga nan sai ka gaya wa hukuma mafi kusa'' in ji shi.

6. Sa'o'i 2 da suka wuceRikicin ƙabilanci ya yi sanadin mutuwar mutum fiye da 40 a gabashin Chadi

   Jami’an gwamnati a ƙasar Chadi, sun ce aƙalla mutane arba’in da biyu ne suka mutu a wani rikici da ya ɓarke tsakanin ƙabilu a gabashin ƙasar.

   An yi imanin cewa tashin hankalin da ya faru a lardin Wadi Fira, ya samo asali ne daga taƙaddama kan wata rijiyar ruwa, lamarin da daga bisani ya haifar da jerin hare haren ramuwar gayya a faɗin yankin.

   Mataimakin firaministan ƙasar, Limane Mahamat, ya shaida wa gidan talabijin ɗin ƙasar cewa yanzu an shawo kan lamarin.

   Gabashin Chadi dai ya daɗe yana fama da rikice-rikicen kabilanci tsakanin manoma da larabawa makiyaya tsawon shekaru.

   Sai dai kuma rikicin ya ƙara tsananta sakamakon ƙarancin albarkatu da matsalolin tsaro, musamman bayan kwararar ‘yan gudun hijira sakamaon yaƙin basasar Sudan.

7. Sa'o'i 2 da suka wuceYau za a gurfanar da mutumin da ake zargi da kai wa Trump hari

   Nan gaba a yau Litinin ne za a gurfanar da mutumin da ake zargi da kutsawa wajen wata liyafar cin abinci domin kai hari ga Shugaban Amurka, Donald Trump.

   Za a tuhumi Cole Tomas, mai shekara 31 a duniya, daga Los Angeles, da laifin kai hari ga jami’in gwamnatin tarayya da kuma amfani da bindiga yayin aikata laifin.

   Ana zargin ya buɗe wuta ne a kusa da wurin binciken jami'an tsaro, lamarin da ya tilasta fitar da Shugaba Trump daga wurin cikin gaggawa.

   Jami’an tsaro sun ce an samu wani sakon email da maharin ya aikawawa 'yan uwansa mintuna kaɗan kafin ƙaddamar da harin, inda a ciki yake bayani a kan ajandarsa ta kai hari kan jami'an gwamnatin Mista Trump din.

8. Sa'o'i 3 da suka wuceƳan bindiga sun kashe Ministan tsaron Mali Sadio Camara

   Ministan tsaron Mali, Sadio Camara, ya rasu sakamakon wani harin ƙunar baƙin wake da aka kai gidansa da ke kusa da babban birnin ƙasar, Bamako, a ranar Asabar.

   Harin na ɗaya daga cikin jerin hare-hare da masu ɗauke da makamai da kuma ‘yan awaren Tuareg suka kai a wasu birane daban-daban a lokaci guda.

   Wakilin BBC ya ce tsawon gwamman shekaru kenan ƴan awaren na Tuareg da a aka fi sani da FLA ke ta ƙokarin ɓallewa don kafa na su shugabancin, a wannan yanki, lamarin da ya sa suka haɗa kai da ƙungiyar JNIM mai akala da Alqa'eda wadda ita kuma manufarta ita ce yana manufarta a yankin wajen kai waɗannan hare hare.

   A yanzu dai ƴan tawayen na Tuareg sun ce suna riƙe da garin Kidan, mai muhimmanci na yankin hamada, inda wata rundunar tsaron Rasha ke da sansani.

   Haka kuma an kai hari gidan shugaban mulkin sojin kasar Assimi Goïta, amma bai samu wani rauni ba.

9. Sa'o'i 3 da suka wuceWakilin Iran ya isa Rasha domin ganawa da Putin

   Ministan harkokin wajen Iran, Abbas Araghchi, ya isa birnin St Petersburg domin tattaunawa da shugaban Rasha, Vladimir Putin.

   Rahotannin kafafen watsa labaran Amurka sun ce Iran ta gabatar da wani sabon shiri ga Washington, wanda ya mayar da hankali kan buɗe mashigin Hormuz, da kuma kawo ƙarshen yaƙin, wanda kuma ya buƙaci ɗage tattaunawar nukiliya zuwa wani lokaci na gaba.

   Tun da farko, Mista Araghchi ya ce tattaunawarsa a ƙasar Oman a ranar Lahadi ta mayar da hankali kan hanyoyin tabbatar da zirga-zirgar jiragen ruwa ta mashigin.

   Sai dai Shugaba Donald Trump ya ce dole ne duk wata yarjejeniya ta ƙunshi buƙatar Iran ta yi watsi da duk wani yunƙuri na ƙera makamin nukiliya.

10. Sa'o'i 3 da suka wuceBuɗewa

    Masu bin shafin BBC Hausa kai-tsaye barkanmu da shiga sabon mako.

    A yau Litinin ma mun shirya tsaf domin kawo muku labarai kan halin da duniya ke ciki.

    Ku biyo mu a shafukanmu na sada zumunta domin tafka muhawara kan labaran da muke wallafawa, har ma ku kalli bidiyon da muka wallafa.