શું ખિસ્સામાં ડુંગળી રાખવાથી શરીરને ગરમી લાગતી નથી? કેન્દ્રીય મંત્રી સિંધિયાની આ પ્રકારની ટિપ્પણી વિશે ડૉક્ટરો શું કહે છે?

કેન્દ્રીય સંદેશાવ્યવહાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ કહ્યું "તમારા ખિસ્સામાં ડુંગળી રાખી લો, તેનાથી તમને કંઈ નહીં થાય. હું મારી કારમાં એસી વાપરતો નથી. હું એસી વાતાવરણમાં બેસતો નથી. મે અને જૂન મહિનામાં તાપમાન 51 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હોય ત્યારે પણ હું આ જ રીતે રહું છું. જો કોઈ પૂછે તો હું કહું છું કે આ ચંબલની ચામડી છે."

તેમણે તાજેતરમાં મધ્ય પ્રદેશના શિવપુરી જિલ્લામાં ત્રણ દિવસ વિતાવ્યા હતા.

તેમણે 26 એપ્રિલના રોજ તેમના લોકસભા મતવિસ્તાર ગુનામાં સ્થિત પિચોર શહેરમાં તાલુકા કાર્યાલયનું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

આ પ્રસંગે આયોજિત એક જાહેર સભામાં તેમણે આ ટિપ્પણીઓ કરી.

26 એપ્રિલના રોજ પિચોરમાં 44 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન નોંધાયું હતું.

હવામાન વિભાગે ચેતવણી આપી છે કે આ દિવસે આ વિસ્તારમાં ભારે ગરમી રહેશે.

જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા કહે છે કે ઉનાળાની ગરમીથી તમારા શરીરને બચાવવા માટે તમારા ખિસ્સામાં ડુંગળી રાખવી શ્રેષ્ઠ છે, અને આ બધા જૂના જમાનાના નુસખાઓ છે.

તેમણે સભાને સંબોધિત કરતાં કહ્યું, "મારો દેખાવ ભલે એક યુવાન જેવો છે, પણ મારા વિચારો એક જૂના જમાનાની વ્યક્તિ જેવા છે. આયુર્વેદનો વિકાસ થઈ રહ્યો છે, આપણે તે ભૂલવું ન જોઈએ."

જ્યારે જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા પોતાના ખિસ્સામાંથી ડુંગળી કાઢીને બતાવી રહ્યા હતા, ત્યારે પ્રેક્ષકોમાં બેઠેલી એક વ્યક્તિએ પણ પોતાના ખિસ્સામાંથી ડુંગળી કાઢી અને જ્યોતિરાદિત્યને બતાવી.

તેણે તેના જૂના એકાઉન્ટ પર આનો એક વીડિયો પોસ્ટ કર્યો હતો.

તેમાં તેમણે લખ્યું, "આધુનિક યુગમાં, દરેક વ્યક્તિ બૉક્સ પકડીને ફરે છે. ફક્ત માહિતી મંત્રી..."

ઇન્ટરનેટ પર લોકો આ વીડિયોને ટ્રૉલ કરી રહ્યા છે.

જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા સોશિયલ મીડિયા પર તેમના મંત્રાલયની બેઠકો અંગે પોતાના વીડિયો પોસ્ટ કરતા હોય છે. આ પ્રકારની પોસ્ટમાં એસી જેવા દેખાતા ફોટાને લઈને એક યુઝર લખે છે, "તેઓ ડુંગળી સાથે ગરમી માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે."

કુંદનસિંહ નામના યુઝરે લખ્યું, "હું તમને 5થી 10 કિલો ડુંગળી મોકલીશ. કૃપા કરીને તમારી પાસે રહેલું એસી મારા ઘરે મોકલો."

શૈલેન્દ્રસિંહ નામના યુઝરે પોસ્ટ કરી, "અમારી પાસે ઘરે 2 કિલો ડુંગળી છે. અને આ 45 ડિગ્રી ગરમીમાં મને એવું લાગે છે કે હું જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં છું."

ડૉક્ટરો શું કહે છે?

આઈએમડીએ જણાવ્યું હતું કે ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, મહારાષ્ટ્ર અને ઓડિશામાં તાપમાન સામાન્યથી ઉપર નોંધાઈ રહ્યું છે.

ડૉકટરો ચેતવણી આપે છે કે ખિસ્સામાં ડુંગળી રાખવા જેવી બાબતો તમને ઉનાળાની ગરમીથી બચાવી શકાશે નહીં, અને દિવસના તાપમાનમાં વધારો થાય ત્યારે તમારે સાવચેતી રાખવી જોઈએ, નહીંતર તમને તડકાની ગંભીર અસરની શક્યતા છે.

હૈદરાબાદનાં ડૉ. રમનૈયાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "તમારા ખિસ્સામાં ડુંગળી હોવાનો સૂર્ય સાથે કોઈ સંબંધ નથી. સૂર્ય શરીર પર બધી બાજુથી પ્રહાર કરે છે. જેમ જેમ સૂર્યની તીવ્રતા વધે છે તેમ તેમ શરીરમાંથી પાણી બાષ્પીભવન થાય છે. તમારે તેને બદલવા માટે પાણી પીવું જોઈએ. પાણી ન પીવાથી કિડનીમાં પથરી અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે."

યુનાની અને હોમિયોપેથિક ડૉકટરો પણ કહે છે કે 'જો તમારા ખિસ્સામાં ડુંગળી હશે, તો સૂર્ય તમારા શરીરને અસર કરશે નહીં' એવો દાવો ખોટો છે.

હૉમિયોપેથિક ડૉક્ટર શગુફ્તાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આવી ઘણી માન્યતાઓ છે. એવા કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી કે ખિસ્સામાં ડુંગળી રાખવાથી તમને સૂર્યપ્રકાશથી રક્ષણ મળે. ઉનાળાની ગરમીથી થતી સનબર્ન જેવી સમસ્યાઓથી બચવા માટે તમારે ડૉકટરો દ્વારા આપવામાં આવેલી સૂચનાઓનું પાલન કરવું જોઈએ."

તેણીએ કહ્યું, "એક કહેવત છે કે ડુંગળીનું કામ તો માતા પણ કરી શકતી નથી. પણ તે ફક્ત શાકમાં જ કામ કરે છે. ગરમીમાં નહીં. ઉનાળાના તડકામાં ત્વચા બળી ન જાય તેનું ધ્યાન રાખવું પડશે. ખાસ કરીને, ડિહાઇડ્રેશન ટાળવા માટે તમારે પુષ્કળ પાણી પીવું જોઈએ"

યુનાની ડૉક્ટર તસ્નીમે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે "યુનાની ચિકિત્સા પદ્ધતિમાં ડુંગળીનો ઉપયોગ શરદી-તાવને કારણે થતી ખાંસીની સારવાર માટે થાય છે. તેનો ઉપયોગ કફ સાથેની ખાંસી માટે દવા તરીકે થાય છે. વધુમાં, એ એક ખોટી માન્યતા છે કે ડુંગળીને ખિસ્સામાં રાખવાથી ગરમી ઓછી થશે."

'લૂ' શું હોય છે?

જો કોઈ પણ વિસ્તારમાં તાપમાન સ્થાનિક હવામાન વિભાગ દ્વારા આગાહી કરાયેલા તાપમાન કરતાં વધી જાય અને ચોક્કસ દિવસો સુધી ચાલુ રહે, તો તેને લૂ માનવામાં આવે છે.

ભારતીય હવામાન વિભાગ અનુસાર, લૂ એ સરેરાશ 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપરનું તાપમાન છે. આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે પાંચ દિવસ સુધી રહે છે.

લૂ માનવ સહિત અનેક જીવોને પણ અસર કરે છે. લૂ ડિહાઇડ્રેશન, થાક, નબળાઇ, ચક્કર, માથાનો દુખાવો, ઊલટી અને પેટમાં દુખાવાનું કારણ બની શકે છે.

અતિશય તાપમાનને કારણે હૃદય રોગ ધરાવતા લોકોને સ્ટ્રોક કે હાર્ટ-ઍટેક આવવાનું જોખમ રહેલું છે.

જો તમારી ત્વચા તડકામાં દાઝી જાય, તો તમારે શું કરવું?

ડૉક્ટરો સૂચવે છે કે જો તમને દિવસના તીવ્ર તાપમાનમાં સનસ્ટ્રોકનો સામનો કરવો પડે, તો તાત્કાલિક નજીકની હૉસ્પિટલમાં લઈ જવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

જેમને સનબર્ન થયું છે તેમને ઠંડા પાણીથી સાફ કરવાની અને છાયામાં અને હવાની અવરજવરવાળી જગ્યાએ રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

ડૉ. રામનૈયાએ કહ્યું કે જેમને સનબર્ન થયું હોય તેમને તાત્કાલિક ડૉક્ટર પાસે લઈ જવા જોઈએ.

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન