چرا کوریای شمالی موج تازه سربازان به جنگ روسیه می‌فرستد؟

آن‌ها نیروهای دشمن بودند که در گروه‌های بزرگ به میدان نبرد هجوم می‌بردند و حتی زیر آتش هم گویا خطر پهپادها و سلاح‌های خودکار را نادیده می‌گرفتند.

نیروهای ویژه‌ای از سربازان که بنا به گزارش‌ها مرگ را بر تسلیم شدن ترجیح می‌دادند. آنان هزاران نفر تلفات دادند و بعد ظاهراً از میدان نبرد ناپدید شدند.

سربازان کوریای شمالی در اواخر سال ۲۰۲۴ از سوی پیونگ‌یانگ برای جنگ در کنار نیروهای روسیه اعزام شدند؛ زمانی که مسکو تلاش می‌کرد یک عملیات تهاجمی اوکراین را از خاک خود عقب براند.

این نیروها بهای سنگینی پرداختند. از میان حدود ۱۳ هزار سرباز اعزام‌شده، گفته می‌شود نزدیک به ۳ هزار نفر در نبردها کشته شدند.

در نهایت، آن‌ها شیوه‌های جنگی خود را تغییر دادند و همراه با نیروهای روسیه توانستند نیروهای اوکراینی را از منطقهٔ کورسک بیرون برانند.

از آن زمان تاکنون خبرهای چندانی از حضور آنان در میدان‌های نبرد منتشر نشده است، اما به گفتهٔ ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، نیروها و تجهیزات کوریای شمالی به‌زودی بار دیگر نقش پررنگی در جنگ روسیه علیه اوکراین خواهند داشت.

زلنسکی ماه گذشته هشدار داد که تا ۵۰ هزار سرباز کوریای شمالی ممکن است در روسیه مستقر شوند؛ رقمی که نسبت به برآورد پیشین او یعنی ۳۰ هزار نفر افزایش یافته است.

او همچنین از کوریای جنوبی خواست برای تقویت دفاع هوایی اوکراین کمک بیشتری ارائه کند.

اما این پرسش مطرح است که چرا کوریای شمالی، با وجود این تلفات سنگین، بار دیگر نیروهای بیشتری را برای جنگ در کنار روسیه اعزام می‌کند؟ و چه بر سر سربازانی آمد که در نخستین مرحله به این جنگ فرستاده شده بودند؟

دکتر یانگ اوک، پژوهشگر مؤسسهٔ مطالعات سیاستی آسان در سئول، می‌گوید: «آن‌ها هنوز آنجا هستند.»

او افزود: «این نیروها اکنون از خاک روسیه در برابر هرگونه حملهٔ احتمالی دیگر اوکراین دفاع می‌کنند. همچنین باور داریم شماری از واحدهای مهندسی یا کارگران کوریای شمالی در منطقهٔ دونباس حضور دارند، اما این افراد جزو نیروهای رزمی نیستند.»

ادارهٔ اصلی استخبارات وزارت دفاع اوکراین (HUR) برآورد می‌کند که حدود ۸۵۰۰ سرباز کوریای شمالی همچنان در خاک روسیه حضور دارند.

بر اساس اعلام این نهاد، این نیروها در قالب چهار بریگاد (لوا) سازمان‌دهی شده‌اند، به عنوان بخشی از «گروه نیروهای شمال» فعالیت می‌کنند و مأموریت دارند از مرزهای روسیه در منطقهٔ کورسک در برابر نفوذ احتمالی نیروهای اوکراینی محافظت کنند.

این نهاد در بیانیه‌ای به بی‌بی‌سی گفت: «این نیروها در عملیات‌های رزمی فعال شرکت ندارند. همچنین هیچ واحدی از ارتش کوریای شمالی در مناطق تحت اشغال روسیه در داخل خاک اوکراین مشاهده نشده است.»

نخستین تجربهٔ بزرگ نظامی کوریای شمالی در خارج

برای کیم جونگ اون، رهبر کوریای شمالی، اعزام نیرو به منطقهٔ کورسک یک قمار بزرگ بود؛ بزرگ‌ترین نیروی رزمی که این کشور تاکنون به خارج از مرزهای خود فرستاده است.

پیش از این، کوریای شمالی در سال ۱۹۷۳ حدود ۱۵۰۰ نیروی نظامی و مربی نظامی را در جریان جنگ یوم کیپور میان مصر و اسرائیل به مصر اعزام کرده بود. همچنین در اواخر دههٔ ۱۹۶۰، حدود ۸۷ خلبان کوریای شمالی در کنار ویتنام شمالی علیه نیروهای امریکایی جنگیده بودند.

اما با وجود تلفات سنگین، این قمار برای پیونگ‌یانگ سودمند بود و دستاوردهای زیادی برای این کشور منزوی و فقیر به همراه داشت؛ دستاوردهایی که هم وضعیت اقتصادی و هم توانایی‌های نظامی آن را تقویت کرده‌اند. این همکاری همچنین می‌تواند الگویی برای گسترش بیشتر همکاری‌های نظامی میان روسیه و کوریای شمالی باشد.

یانگ اوک می‌گوید: «نیروهای کوریای شمالی اکنون با واقعیت جنگ‌های مدرن آشنا شده‌اند.»

سربازانی که برای جنگ به روسیه اعزام شدند، از نیروهای «سپاه طوفان» بودند؛ یکی از نخبه‌ترین واحدهای ارتش کوریای شمالی. این کشور که ساختاری به‌شدت نظامی و ایدیولوژیک دارد، یکی از منزوی‌ترین حکومت‌های جهان به شمار می‌رود.

در آغاز، نه روسیه و نه کوریای شمالی حضور این نیروها را تأیید نمی‌کردند. نیروهای اوکراینی نخستین بار در نوامبر ۲۰۲۴ با آنان درگیر شدند و نخستین اسیران زندهٔ کوریای شمالی نیز در جنوری سال بعد به دست نیروهای اوکراینی افتادند.

روسیه تا ماه اپریل ۲۰۲۵ به‌طور رسمی نقش نیروهای کوریای شمالی را تأیید نکرده بود. در آن زمان، والری گراسیموف، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه، از «دلاوری» این نیروها در میدان نبرد تمجید کرد.

«خوراک توپخانه»

یانگ اوک ادامه می‌دهد: «سربازان کوریای شمالی بسیار شجاع‌اند، به‌ویژه نیروهای سپاه طوفان. آن‌ها حاضرند برای کشورشان جان بدهند. اما مشکل این است که انگیزه و فداکاری، لزوماً به معنای مهارت مؤثر در میدان جنگ نیست. آن‌ها در مراحل ابتدایی نبردهای کورسک تلفات سنگینی دادند، اما از جنگ مدرن پهپادی درس گرفتند.»

«خوراک توپخانه»؛ این توصیفی است که یک سرباز اوکراینی از نیروهای کوریای شمالی ارائه می‌کند. این سرباز که با نام مستعار «سلطان» معرفی شده، در اواخر سال ۲۰۲۴ در نبردهای کورسک با آن‌ها روبه‌رو شده بود.

او می‌گوید: «ابتدا یک گروه بزرگ برای حمله فرستاده می‌شد، سپس ۱۵ تا ۲۰ نفر دیگر به همان موقعیت اعزام می‌شدند و بعد از آن هم نیروهای بیشتری می‌رسیدند. کوریای شمالی‌ها به شیوه‌ای متفاوت عمل می‌کردند. آن‌ها پیوسته در حرکت بودند. این موضوع تا اندازه‌ای به نفع‌شان بود، اما مزیت تعیین‌کننده‌ای به شمار نمی‌رفت.»

به گفتهٔ او، هماهنگی میان نیروهای کوریای شمالی و متحدان روسی‌شان ضعیف به نظر می‌رسید و تجهیزات آنان نیز کافی نبود.

سلطان می‌گوید پس از پایان درگیری‌ها، او و هم‌رزمانش اجساد نیروهای کشته‌شده را برای یافتن اسناد و اطلاعات بررسی می‌کردند.

او می‌افزاید: «در میان نیروهای روسی، وسایل شخصی، مدارک هویتی و تجهیزات پیدا می‌کردیم. اما وقتی اجساد کوریای شمالی‌ها را بازرسی می‌کردیم، فقط مهمات همراهشان بود. همهٔ جیب‌ها را بررسی می‌کردیم، اما هیچ مدرک یا سندی پیدا نمی‌شد.»

سربازان دیگر اوکراینی نیز گزارش داده‌اند که بسیاری از نیروهای کوریای شمالی جلیقهٔ ضدگلوله، پوشاک مناسب زمستانی و حتی کلاه ایمنی نداشتند.

در یکی از ویدیوهای منتشرشده از یک عملیات اوکراینی، یک سرباز زخمی کوریای شمالی در میان برف‌های یک منطقهٔ جنگلی روی زمین افتاده است. هنگامی که نیروهای اوکراینی به او نزدیک می‌شوند، او نارنجکی را زیر چانهٔ خود منفجر می‌کند و بنا بر گزارش‌ها، پیش از مرگ نام رهبرش، کیم جونگ اون، را فریاد می‌زند.

در اپریل ۲۰۲۵، کیم جونگ اون در مراسم یادبودی در پیونگ‌یانگ که در موزهٔ تازه‌تأسیس عملیات‌های نظامی خارجی برگزار شد، از نیروهایی که به جای اسارت، مرگ را انتخاب کرده بودند، ستایش کرد.

او در سخنرانی خود در برابر خانواده‌های این سربازان و در حضور آندری بیلوسوف، وزیر دفاع روسیه، آنان را «قهرمانانی» توصیف کرد که «برای دفاع از افتخار بزرگ خود، بدون تردید راه انفجار و حملات انتحاری را انتخاب کردند.»

در حالی که کوریای شمالی هرگز به‌طور رسمی آمار تلفات نیروهای خود در عملیات کورسک را اعلام نکرده است، بررسی‌های بخش کوریایی بی‌بی‌سی از یک محل یادبود نظامی نشان می‌دهد که حدود ۲۳۰۰ سرباز کوریای شمالی در جریان جنگ در کنار روسیه کشته شده‌اند.

در همین حال، ادارهٔ اصلی استخبارات وزارت دفاع اوکراین (HUR) شمار کشته‌شدگان را حدود ۳۰۰۰ نفر و شمار زخمی‌ها را ۱۵۰۰ نفر برآورد می‌کند.

اما جدا از تجربهٔ به‌دست‌آمده در میدان نبرد، این پرسش مطرح است که چرا کوریای شمالی حاضر شد این تعداد از بهترین نیروهای خود را در یک جنگ خارجی قربانی کند؟

یک منفعت اقتصادی چشمگیر

به گفتهٔ لیم سو هو، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ راهبرد امنیت ملی در سئول، اعزام نیرو به روسیه برای کوریای شمالی یک فرصت اقتصادی مهم و همچنین یک دستاورد سیاسی و ژئوپولیتیکی بوده است.

او برآورد می‌کند که فروش تسلیحات به روسیه و اعزام نیروهای نظامی، نزدیک به ۱۰ میلیارد دالر درآمد برای این کشور فقیر به همراه داشته است.

او به بی‌بی‌سی گفت: «تولید ناخالص داخلی سالانهٔ کوریای شمالی حدود ۳۰ میلیارد دالر برآورد می‌شود. این یعنی این کشور در مدت دو سال و نیم، از طریق فروش سلاح و اعزام نیرو، معادل یک‌سوم تولید ناخالص داخلی یک سال خود درآمد کسب کرده است؛ رقمی که برای اقتصادی به کوچکی کوریای شمالی بسیار قابل توجه است.»

در مقابل نیروی انسانی که کوریای شمالی در اختیار روسیه قرار داده، این کشور مواد غذایی، نفت و ارز خارجی دریافت می‌کند. در حالی که چین می‌گوید به تحریم‌های اعمال‌شده علیه پیونگ‌یانگ پایبند است، روسیه چنین محدودیتی را رعایت نمی‌کند.

اما شاید به همان اندازه مهم، این باشد که همکاری با روسیه وابستگی دیرینهٔ کوریای شمالی به چین را کاهش داده است.

به همین دلیل، کیم جونگ اون در سپتمبر سال گذشته در پکن توانست در کنار شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در نخستین دیدار علنی سه‌جانبهٔ آنان حضور یابد.

شاید نه کاملاً به عنوان یک شریک برابر، اما دیگر به‌عنوان کشوری که تنها به چین وابسته باشد نیز دیده نمی‌شد.

لیم سو هو می‌گوید این تحول «یک تغییر بزرگ ژئوپولیتیکی» به شمار می‌رود.

او می‌افزاید: «هرگاه کوریای شمالی در نتیجهٔ انزوا با مشکل روبه‌رو می‌شد، معمولاً تلاش می‌کرد روابطش را با کوریای جنوبی، جاپان یا به‌ویژه امریکا عادی کند. این الگوی رایج دیپلماسی در شبه‌جزیرهٔ کوریا بود. اما اکنون که روابط با روسیه عمیق‌تر شده، کیم جونگ اون استدلال می‌کند که جهان وارد یک جنگ سرد جدید و یک نظام چندقطبی شده است.»

همکاری میان روسیه و کوریای شمالی که در آغاز بیشتر بر نیازهای اقتصادی و نظامی استوار بود، اکنون به نظر می‌رسد به شراکتی عمیق‌تر و درازمدت‌تر تبدیل شده است. کیم جونگ اون در نهمین کنگرهٔ حزب کارگران کوریا با اعتماد به نفس بیشتری سخن گفت و از دستاوردهایی یاد کرد که به گفتهٔ او، نه پدربزرگش کیم ایل سونگ و نه پدرش کیم جونگ ایل هرگز به آن دست نیافته بودند.

با این حال، خطرهایی نیز در پیش است.

تا کنون هیچ نیروی کوریای شمالی در خاک اوکراین یا مناطق اشغال‌شدهٔ اوکراین توسط روسیه نجنگیده است. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، پیامدهای دیپلماتیک مهمی در پی خواهد داشت، به‌ویژه برای کوریای جنوبی که از متحدان اوکراین به شمار می‌رود، هرچند تاکنون تنها کمک‌های «غیرمرگبار» در اختیار کی‌یف قرار داده است.

این موضوعی است که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، بارها بر آن تأکید کرده و از سئول خواسته است تجهیزات پیشرفتهٔ نظامی، از جمله سامانه‌های دفاع هوایی، در اختیار کشورش قرار دهد.

زلنسکی گفته است که از ماه جون به این سو، در منطقهٔ ورونژ روسیه آماده‌سازی‌هایی برای استقرار نیروهای تازهٔ کوریای شمالی در جریان بوده و پیونگ‌یانگ همچنین در حال آماده‌سازی برای انتقال موشک‌های بالستیک بیشتری به روسیه است.

او در یک سخنرانی در ماه جولای گفت: «روسیه به کوریای شمالی کمک می‌کند تا شیوه‌های جنگ مدرن را بیاموزد، سلاح‌های خود را بهبود بخشد و تجربهٔ واقعی نبرد به دست آورد. این موضوع برای هر کشوری در آسیا که در برد موشک‌های کوریای شمالی قرار دارد، یک تهدید محسوب می‌شود.»

در جریان نبردهای اوکراین، تنها دو سرباز کوریای شمالی زنده به اسارت درآمدند. این رقم با توجه به این‌که بین ۱۱ هزار تا ۱۴ هزار سرباز کوریای شمالی در عملیات کورسک شرکت کرده بودند، بسیار اندک است.

سازمان استخبارات ملی کوریای جنوبی نیز گفته است که یک سرباز دیگر کوریای شمالی زنده اسیر شده بود، اما بعداً بر اثر جراحات ناشی از جنگ جان باخت.

مانند بسیاری از هم‌رزمان‌شان که به‌جای اسارت، مرگ را انتخاب می‌کردند، این دو سرباز نیز قصد نداشتند زنده اسیر شوند.

یکی از آن‌ها که با نام مستعار «بایک پیونگ‌گانگ» معرفی شده، در گفت‌وگو با یک گروه مستندساز شبکهٔ ام‌بی‌سی کوریای جنوبی در زندانی در اوکراین گفته است: «برای سربازان کوریای شمالی، اسیر شدن در جنگ خود یک جرم محسوب می‌شود. چنین چیزی اصلاً قابل پذیرش نیست. ما نباید اسیر شویم.»

او چهار روز پس از زخمی شدن در یک حملهٔ پهپادی روی زمین افتاده بود و سرانجام به اسارت درآمد. به گفتهٔ او، زمانی تسلیم شد که نیروهای اوکراینی را با متحدان روسی خود اشتباه گرفت.

اسیر دوم که با نام مستعار «لی کانگ‌اون» معرفی شده، به کیم یونگ‌می، خبرنگار کوریای جنوبی، گفته است که از زنده ماندن خود احساس عذاب وجدان می‌کند.

نیروهای اوکراینی او را در میدان نبرد در حالی یافتند که به‌شدت از ناحیهٔ بازو و فک زخمی شده بود و به دشواری هوشیار بود.

او می‌گوید: «هیچ نارنجک یا چاقویی همراهم نبود تا بتوانم به زندگی خود پایان دهم.»

این سرباز همچنین گفت که در روزهای نخست جنگ، ده‌ها تن از هم‌رزمانش در حملات پهپادی کشته شدند.

او می‌گوید: «میدان نبرد بوی خون می‌داد.»

هیچ‌یک از این دو نفر تمایلی به بازگشت به کوریای شمالی ندارند. لی کانگ‌اون گفته است که باور دارد در صورت بازگشت، اعضای خانواده‌اش به دلیل اسیر شدن او مجازات خواهند شد.

هر دو سرباز گفته‌اند که خواهان انتقال به کوریای جنوبی هستند و سئول نیز اعلام کرده است که آمادهٔ پذیرش آن‌ها است.

تنها روسیه، نه پیونگ‌یانگ، خواستار بازگرداندن این دو سرباز شده است.

اما اوکراین که همچنان در تلاش است کوریای جنوبی را به ارائهٔ کمک‌های نظامی بیشتر ترغیب کند، هنوز متعهد نشده است که این دو نفر را به مقام‌های کوریای جنوبی تحویل دهد. کی‌یف اعلام کرده که به تعهدات بین‌المللی حقوق بشر پایبند خواهد بود؛ تعهداتی که بازگرداندن اجباری اسیران جنگی را ممنوع می‌کند.

سرنوشت این دو سرباز هنوز روشن نیست، اما آنچه به نظر قطعی می‌رسد این است که نیروهای بیشتری از کوریای شمالی به جنگ روسیه خواهند پیوست.

حضور این نیروها برای پیونگ‌یانگ ارزش اقتصادی و سیاسی قابل توجهی دارد، اما روسیه نیز به‌شدت به آن‌ها نیازمند است.

چهار سال و نیم پس از آغاز تهاجم گستردهٔ روسیه به اوکراین، مسکو با کمبود جدی نیروی انسانی روبه‌رو است. نهادهای استخباراتی غربی و اوکراینی برآورد می‌کنند که روسیه هر ماه حدود شش هزار سرباز بیشتر از تعداد نیروهایی که جذب می‌کند، از دست می‌دهد.

به همین دلیل، مسکو برای جبران این کمبود به جذب جنگجویان خارجی از کشورهایی مانند کلمبیا، کنیا، کامرون و کوریای شمالی روی آورده است.

برای روسیه و کوریای شمالی، این یک رابطهٔ سودمند برای هر دو طرف است؛ نوعی ائتلاف که بهایی مشخص دارد.

در نهایت، کوریای شمالی به اعزام نیرو برای جنگ روسیه ادامه خواهد داد، اما احتمالاً تنها تا زمانی که این همکاری برای پیونگ‌یانگ سودآور باشد.

عکس اصلی: گتی ایمیجز