အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ်- နေပြည်တော်ကို ODA အကူအညီမပေးရေး ဂျပန်၊မြန်မာ အရပ်ဘက်အဖွဲ့တွေ တောင်းဆို

ဂျပန်အစိုးရအနေနဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရကို တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ (Official Development Assistance – ODA) မပေးဖို့ဆိုပြီး ဂျပန်အခြေစိုက် မြန်မာနဲ့ ဂျပန်အရပ်ဘက်အဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့က အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာ တိုကျိုမြို့ရှိ ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရှေ့မှာ တောင်းဆိုခဲ့ကြတယ်လို့ ဂျပန်ရောက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက ပြောပါတယ်။

ဒီလှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်တဲ့ ဂျပန်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အဖွဲ့အစည်း FoE Japan ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်မှန်တဲ့ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဟာ ပြည်သူတွေအကျိုးအတွက် ဖြစ်သင့်ပြီး မြန်မာစစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရကို ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီတွေ ပြန်လည်ပေးအပ်ဖို့ မဟုတ်ဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသူ လေးသန်းကျော်နဲ့ ဒုက္ခသည် ၁ ဒသမ ၆ သန်းကျော် ရှိနေတဲ့အခြေအနေ၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခံထားရမှုနဲ့ စစ်တပ်က အရပ်သားအစိုးရအဖြစ် အသွင်ပြောင်းဖို့ ကြိုးပမ်းနေမှုတွေကိုလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဂျပန်အစိုးရဟာ မြန်မာစစ်အစိုးရကို တရားဝင်အသိအမှတ်မပြုသလို အတိအလင်း ငြင်းဆိုထားတာလည်း မရှိဘူးလို့ FoE Japan က ဆိုပါတယ်။ ဒီနှစ် ဇွန်လအတွင်း နေပြည်တော်ဘက်က ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီတွေ ပြန်လည်ပေးအပ်ဖို့ ပြောဆိုခဲ့ကြောင်းကိုလည်း ဂျပန်မီဒီယာတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့တယ်လို့ အဖွဲ့ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါရှိပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာလအတွင်း ဂျပန်လွှတ်တော်အမတ်တွေက ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်ရီနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တဲ့အပေါ် ဂျပန်ရောက် မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းကြားမှာ စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့လည်း FoE Japan က ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီတွေ့ဆုံမှုမှာ နှစ်နိုင်ငံကြား လွှတ်တော်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ လူငယ်နဲ့ အမျိုးသမီးရေးရာ၊ နည်းပညာနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွေမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဝါတာနာဘေးကလည်း လွှတ်တော်ချင်း ဆက်ဆံရေးကနေတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပြန်လည်မြှင့်တင်ပြီး တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ (ODA) စီမံကိန်းတွေ ပြန်လည်စတင်ဖို့ ရည်ရွယ်ကြောင်း နေပြည်တော်ကသတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ဖူးပါတယ်။

ဂျပန်-မြန်မာဆက်ဆံရေးအကဲခတ်တစ်ဦးကတော့ ဂျပန်အစိုးရဟာ ODA ကို သံတမန်ရေးရာမှာ လက်နက်သဖွယ်အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပြန်လည်တိုးတက်စေလိုတဲ့အခါ အကူအညီပေးရေးကို အသုံးချတတ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

"နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ဒီမိုကရေစီနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေအပေါ် မူတည်ပြီး အကူအညီတွေကို ရပ်တန့်တာ၊ ပေးအပ်တာတွေ လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရှိနေသေးတဲ့အတွက် ဆက်မပေးသင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အခြေအနေ တိုးတက်လာမှုအပေါ် မူတည်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်သင့်ပါတယ်" လို့ အဲဒီအကဲခတ်က ပြောပါတယ်။

ဂျပန်အစိုးရဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကစပြီး ODA အကူအညီတွေ ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းမှာတော့ စီမံကိန်းအသစ်တွေအတွက် အကူအညီပေးတာကို ရပ်တန့်ထားပြီး အရင်အရပ်သားအစိုးရလက်ထက်က ချထားပေးခဲ့တဲ့ ချေးငွေစီမံကိန်းတွေကိုသာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

ODA ဆိုတာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေမှာ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ အစိုးရတွေက ပေးအပ်တဲ့ အကူအညီဖြစ်ပြီး အတိုးနှုန်းသက်သာတဲ့ ချေးငွေတွေ၊ ပြန်ဆပ်စရာမလိုတဲ့ ထောက်ပံ့ငွေတွေနဲ့ နည်းပညာအကူအညီတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

မြန်မာက ထင်ရှားတဲ့ ODAတစ်ခုကတော့ ပဲခူးမြစ်ကူးသန်လျင်တံတား အမှတ် ၃ ဟာ ODA ချေးငွေနဲ့ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

SCEF နဲ့ အေအေ အွန်လိုင်းကနေ ဒုတိယအကြိမ် ထပ်တွေ့

ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) နဲ့ ရက္ခိုင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/အာရက္ခတပ်တော် (ULA/AA) တို့ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်မှာ အွန်လိုင်းကနေ ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ SCEF က အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် ဒီမနက်မှာ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

တွေ့ဆုံမှုမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းက စစ်ရေးအခြေအနေ၊ SCEF ရဲ့ လက်ရှိလုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံရေးမျှော်မှန်းချက်တွေအပြင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိနိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးအခြေအနေတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီတွေ့ဆုံမှုကို နှစ်ဖက်ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး SCEF ဘက်က ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးနဲ့ အလှည့်ကျသဘာပတိ ခူဦးရယ်တို့ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလလည်း တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ULA/AA ဘက်ကတော့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင် ဦးဆောင်တဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေ တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ SCEF ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်က ကျောက်တော်မြို့နယ်အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၅၀ သေဆုံးပြီး ၅၇ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ်ကို ကန့်ကွက်ရှုတ်ချသွားမယ်လို့ SCEF ဘက်က ပြောထားပါတယ်။

SCEF နဲ့ AA တို့ဟာ အခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၃ ရက်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် အွန်လိုင်းကနေ တွေ့ဆုံခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတွေ့ဆုံမှုမှာ လက်ရှိနိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ ရှေ့ဆက်လုပ်ဆောင်မယ့် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ရေဘေးသင့်ပြည်သူတွေကို ကူညီရေးကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ SCEF ကထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

SCEF ဟာ ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ကောင်စီမှာ ပါဝင်ခြင်းမရှိသေးတဲ့ စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့တွေနဲ့ ဆက်တိုက်တွေ့ဆုံမှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လမှာ ကြားကာလ မကွေးဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရအဖွဲ့၊ မကွေးဖက်ဒရယ်ယူနစ်လွှတ်တော်၊ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်နဲ့ မန္တလေးဒေသတို့နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်နဲ့ မန္တလေးဒေသတို့ဟာ SCEF အဖွဲ့ဝင်တွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ဆရာဝန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်လက်ထက်က ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်စိုးဝင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာပါတယ်။

စစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အတွင်းလူတွေဖြစ်တဲ့ စစ်ဗိုလ်ဆရာဝန်တွေဟာ တပ်ရာထူးက အနားယူချိန်မှာတောင် ဝန်ကြီးရာထူးတွေ ဆက်ရကြပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်ကတည်းက လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဦးစိုးဝင်းက ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ လူယုံတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းနဲ့ ဒုဝန်ကြီးဒေါက်တာအေးထွန်းတို့ကို အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာ တာဝန်ကအနားပေးပြီးတဲ့နောက် သူက ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာတာပါ။

စစ်တပ်ရဲ့ ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးတွေဟာ ဝန်ကြီးဖြစ်တဲ့အစဥ်အလာရှိပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေရဲ့ဆရာဝန် ဗိုလ်ချုပ်သန်းအောင်လည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။

လစ်လပ်သွားတဲ့ လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးနေရာကိုလည်း ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးတစ်ဦးကိုပဲ ခန့်လိမ့်မယ်လို့နေပြည်တော်မှာသုံးသပ်နေကြပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ နောက်ထပ်ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကိုကိုလွင်ရောက်လာမယ်လို့ ရေပန်းစားနေပါတယ်။

သူက လက်ရှိ သမ္မတရုံး လူမှုရေးနဲ့ကျန်းမာရေးဗျူရိုအမှုဆောင်ချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်မှုထမ်းပါသူတွေကို ပြန်ထုတ်ပေးမယ်ဆိုပြီး လိမ်လည်သူ ၃ ဦးကို ဖမ်းဆီး

TikTok မှာ စစ်တပ်အရာရှိတွေအဖြစ် အယောင်ဆောင်ပြီး စစ်မှုထမ်းဖို့ ခေါ်ဆောင်ခံထားရသူတွေကို ပြန်ထုတ်ပေးမယ်ဆိုကာ ငွေကြေးလိမ်လည်သူ ၃ ဦးကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တယ်လို့ နေပြည်တော်က အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ဖမ်းဆီးခံရသူတွေဟာ "ဗိုလ်ကြီးသူရဇော်" အကောင့်ပိုင်ရှင် တိုးလှိုင်ဝင်း၊ "မင်းကိုကို" အကောင့်ပိုင်ရှင် စိုးသူရအောင်နဲ့ "ဗိုလ်ကြီးထက်ကောင်းနိုင်" အကောင့်ပိုင်ရှင် နိုင်လင်းဦးတို့ဖြစ်ပြီး စက်တင်ဘာလအတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့တာလို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။ တိုးလှိုင်ဝင်းဟာ တောင်ငူမြို့ကဖြစ်ပြီး စိုးသူရအောင်က ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ နိုင်လင်းဦးကတော့ မြောင်းမြမြို့က ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သူတို့ဟာ စစ်တပ်အရာရှိတွေရဲ့ ဓာတ်ပုံနဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် TikTok အကောင့်တွေမှာ တင်ပြီး စစ်မှုထမ်းဖို့ ခေါ်ဆောင်ခံထားရသူတွေကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးနိုင်သူတွေအဖြစ် အယောင်ဆောင်ခဲ့ကြတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။ အဲဒီလို ဆက်သွယ်လာသူတွေဆီက ငွေကြေးလိမ်လည်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဖမ်းဆီးခံရသူတွေရဲ့ TikTok အကောင့်တချို့ကို ရှာမတွေ့တော့ပေမဲ့ တချို့အကောင့်တွေမှာတော့ အကောင့်ပိုင်ရှင်ကို ဖမ်းဆီးလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ဓာတ်ပုံနဲ့အတူ ပို့စ်တင်ထားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ TikTok လူမှုကွန်ရက်မှာ ဘီဘီစီက လိုက်လံကြည့်ရှုရာမှာလည်း အလားတူပုံစံနဲ့ စစ်မှုထမ်းဖို့ ခေါ်ဆောင်ခံထားရသူတွေကို ပြန်လွတ်အောင် လုပ်ပေးမယ်ဆိုတဲ့ TikTok အကောင့်တွေ ရှိနေသေးတာကို တွေ့ရပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း စစ်မှုထမ်းဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒီလိုငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေအပြင် လမ်းပေါ်သွားလာရင်း အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ဖမ်းဆီးခံရပြီး စစ်မှုထမ်းဖို့ စေလွှတ်ခံရတာ၊ စစ်မှုထမ်းမပါဝင်ရဖို့ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ရှိသူတွေက လစဉ်ကြေး တောင်းခံတာတွေ ရှိတယ်လို့ ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့သူတွေနဲ့ မိသားစုဝင်တွေက ဘီဘီစီကို ပြောထားပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် ပြည်သူတွေဟာ ငွေကြေးနဲ့ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တွေ ကြုံတွေ့နေရတယ်လို့ ထောက်ပြထားကြပါတယ်။

ဒေါ်လာ၊ယူရိုတွေနဲ့ရောင်းတဲ့ နေပြည်တော်ကျောက်မျက်ပြပွဲ

နေပြည်တော်က ကျောက်စိမ်းနဲ့ ကျောက်မျက်ပြပွဲမှာ ကျောက်မျက်စုံ တွဲပေါင်း ၃,၉၀၀ ကျော်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၊ယူရို အပါအဝင် နိုင်ငံခြားငွေမျိုးစုံနဲ့ ရောင်းချမယ်လို့ အောက်တိုဘ ၉ ရက်က စတဲ့ မြန်မာ့ကျောက်မျက်ရတနာပြပွဲ က ကြေညာထားပါတယ်။

ပြပွဲမှာ ပုလဲ၊ ကျောက်မျက်နဲ့ ကျောက်စိမ်း စုစုပေါင်းအတွဲ ၃,၉၃၃ တွဲ ကို အိတ်ဖွင့်တင်ဒါစနစ်နဲ့ ရောင်းမယ်လို့ဆိုပြီး ပုလဲအတွဲ ၇၀၀၊ ကျောက်မျက်အတွဲ ၁၆၀ နဲ့ ကျောက်စိမ်းအတွဲ ၃,၀၇၃ တွဲ ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပုလဲအတွဲတွေအတွက် ကြမ်းခင်းဈေးကို အမေရိကန်ဒေါ်လာနဲ့ သတ်မှတ်ထားပြီး ကျောက်မျက်နဲ့ ကျောက်စိမ်းအတွဲတွေအတွက်တော့ ယူရိုငွေနဲ့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ငွေပေးချေမှုအနေနဲ့ ပြည်ပရတနာကုန်သည်တွေဟာ ပုလဲအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ၊ တရုတ်ယွမ်နဲ့ ထိုင်းဘတ်ငွေတို့ကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး ကျောက်မျက်နဲ့ ကျောက်စိမ်းအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ၊ ယူရို၊ တရုတ်ယွမ်နဲ့ ထိုင်းဘတ်ငွေတို့နဲ့ ပေးချေရမယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ပြည်တွင်းရတနာကုန်သည်တွေကတော့ ကျပ်ငွေနဲ့ ပေးချေရမယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ပုလဲအတွဲတွေအတွက် အနိမ့်ဆုံးအခြေခံဈေးကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၀၀၀ သတ်မှတ်ထားပြီး ကျောက်မျက်အတွဲတွေအတွက် ယူရို ၅၀၀ သတ်မှတ်ထားတာတွေ့ ရပါတယ်။ ကျောက်စိမ်းအချောထည်အတွဲတွေအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၀၀၀ နဲ့ ကျောက်စိမ်းအရိုင်းအတွဲတွေအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅,၀၀၀ ကို အနိမ့်ဆုံးအခြေခံဈေးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံဟာ မြန်မာ့ကျောက်စိမ်းရဲ့ အဓိကဝယ်လက်ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ကျောက်စိမ်းတွေကို တရုတ်ဈေးကွက်မှာ အများအပြား ရောင်းဝယ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပတ္တမြား၊ နီလာအပါအဝင် အရောင်အသွေးရှိတဲ့ ကျောက်မျက်တွေအတွက်တော့ တရုတ်အပြင် အမေရိကန်၊ ဥရောပနဲ့ ဂျပန်တို့လည်း အရေးပါတဲ့ ဈေးကွက်တွေဖြစ်နေပါတယ်။

ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဥ်တွေမှာလည်း တရုတ်က ကျောက်မျက်လုပ်ငန်းတွေ မြန်မာကကျောက်မျက်ပြပွဲနဲ့ မိုးကုတ်မြို့က ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ လာရောက်ရင်းနှီးမြုပ်နှံဖို့ဆိုပြီး ပြောဆိုလေ့ရှိပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း မြန်မာ့ကျောက်မျက်လုပ်ငန်း (Myanmar Gems Enterprise – MGE) ကို ဗြိတိန်အစိုးရက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလကစပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး လက်ရှိအချိန်အထိ အရေးယူမှုစာရင်းမှာ ဆက်လက်ထည့်သွင်းထားပါတယ်။

MGE ဟာ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်မှာ လုပ်ကိုင်ပြီး ကျောက်မျက်ရတနာပြပွဲတွေ ကျင်းပရေးနဲ့ ကျောက်မျက်ကဏ္ဍကို ကြီးကြပ်ရေးတို့မှာ ပါဝင်တဲ့ လုပ်ငန်းဖြစ်ပါတယ်။

ဗြိတိန်ရဲ့ အရေးယူမှုဟာ MGE အပေါ် သာရည်ရွယ်ထားတာဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ကျောက်မျက်အားလုံးကို တင်သွင်းခွင့် ပိတ်ပင်ထားတာမဟုတ်ပေမဲ့ မြန်မာ့ကျောက်မျက်တွေ ဝယ်ယူတင်သွင်းရာမှာ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေဆီ ငွေကြေးအကျိုးအမြတ် မရောက်ရှိစေဖို့ ကုန်သွယ်မှုကွင်းဆက်ကို စစ်ဆေးဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

ဌာနဆိုင်ရာနဲ့ ပုဂ္ဂလိက အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုစနစ်တွေကို ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ အမျိုးသားတစ်ဦး ဖမ်းဆီးခံရ

အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတချို့ကို ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ပြီး အချက်အလက်တွေ ခိုးယူကာ ငွေညှစ်တောင်းခံမှုတွေစွဲချက်တွေနဲ့ ဝေဖြိုးအောင် (ခ) အောင်မျိုး ဆိုသူအမျိုးသားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေတယ်လို့ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်မှာ နေပြည်တော်က သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖမ်းဆီးခံရသူဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လကနေ စက်တင်ဘာလ ၄ လအတွင်း ဝက်ဘ်ဆိုက်အမျိုးမျိုးကို ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဇွန်လ ပထမပတ်မှာ နိုင်ငံတကာကောလိပ်တစ်ခုက ကျောင်းသားတွေရဲ့ အကောင့်အချက်အလက်တွေနဲ့ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေး ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုက အချက်အလက်တွေကို ရယူခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဇွန်လ ဒုတိယပတ်မှာတော့ မြန်မာအခြေစိုက်ပြည်ပတက္ကသိုလ်တစ်ခုက ကျောင်းသားတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေကို ရယူခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဇူလိုင်လ ဒုတိယပတ်မှာ ကားငှားရမ်းရေးလုပ်ငန်း ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခု၊ ဩဂုတ်လ ဒုတိယပတ်မှာ ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဒီဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်တစ်ခုရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့လည်း စွပ်စွဲထားပါတယ်။

စက်တင်ဘာလ ပထမပတ်မှာတော့ အစိုးရရဲ့ အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှု ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုကအချက် အလက်တွေကို ရယူခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စွဲချက်တွေ အရ ဖမ်းဆီးခံရသူဟာ သူ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေပြန်ရလိုတဲ့ ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းတွေကို ငွေကြေးတောင်းခံတာနဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို အွန်လိုင်းပေါ် ဖြန့်ဝေမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တာတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နေပြည်တော်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေနဲ့ အသုံးပြုသူတွေအပေါ် ဘယ်လောက်အထိ ထိခိုက်မှုရှိခဲ့တယ်ဆိုတာကိုတော့ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါဘူး။

လက်ရှိမှာ ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝေဖြိုးအောင် (ခ) အောင်မျိုး ဆိုသူကို ဥပဒေအရ အရေးယူနိုင်ဖို့ ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့စစ်ကော်မရှင်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ဆိုက်ဘာပြစ်မှုအမျိုးအစားအလိုက် ပြစ်ဒဏ်တွေ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

အရေးကြီးအမျိုးသားအဆင့် သတင်းအချက်အလက်အခြေခံစနစ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ ဆိုက်ဘာပြစ်မှု ထောင် ၆ လမှ ၃ နှစ်အထိ၊ ဒဏ်ငွေ ကျပ်သိန်း ၅၀ မှ သိန်း ၂၀၀ အထိ၊ သို့မဟုတ် နှစ်ရပ်စလုံး၊ ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှု (Cyber fraud) ထောင် ၂ နှစ်မှ ၇ နှစ်အထိနှင့် ဒဏ်ငွေ၊ အီလက်ထရွန်နစ်မှတ်တမ်း၊ ဒေတာ သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်ကို မရိုးမသား ရယူခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း စတဲ့ ပြစ်မှုများ Electronic Transactions Law ပုဒ်မ ၃၄ အရ ဒဏ်ငွေ ကျပ်သိန်း ၅၀ မှ သိန်း ၁၀၀ အထိ၊ မပေးဆောင်နိုင်ပါက ထောင် ၁ နှစ်မှ ၃ နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပဒေမှာဖော်ပြထားပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း အခုထုတ်ပြန်ချက်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံက ဘဏ်လုပ်ငန်းတွေရဲ့သုံးစွဲသူတွေ အချက်အလက်တွေကို ခိုးယူရောင်းစားတဲ့ DYSPHOR1A လို့ နာမည်ယူထားတဲ့အဲဒီအဖွဲ့ကို စက်တင်ဘာလ ဒုတိယအပတ်ထဲမှာ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန(စ.စ.စ) က ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေတယ်လို့ သိရှိရကြောင်း ဘီဘီစီက သတင်းဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဘီဘီစီက ရရှိခဲ့တဲ့စာရွက်စာတမ်းတွေအရ ဒီအဖွဲ့ဟာ သူတို့ ခိုးယူထားတဲ့အချက်အလက်တွေကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၀၀ ကနေ ၈၅,၀၀၀ အထိ ဈေးခေါ်ပြီး ပြန်ရောင်းစားနေတာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ပြည်တွင်းက ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ White Tigers အဖွဲ့က စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာ DYSPHOR1A နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အွန်လိုင်းအစီရင်ခံစာတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့တာကနေ သတင်းအချက်အလက်တွေ ပေါက်ကြားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

DYSPHOR1A ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ White Tigers အဖွဲ့ဟာ အချက်အလက်ခိုးယူခံရတဲ့လုပ်ငန်းတွေက နည်းပညာသမားတွေ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားတဲ့အဖွဲ့ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မြန်မာပြည်တွင်းမှာ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအကြံပေးလုပ်နေသူ တစ်ဦးက ဘီဘီစီကို အစောပိုင်းသတင်းမှာကတည်းက ပြောထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအစီရင်ခံစာကိုထုတ်ပြန်ပြီးနောက်မှာ White Tigers အဖွဲ့က ခြေရာလက်ရာဖျောက်သွားခဲ့ပါတယ်။

White Tigers အဖွဲ့ရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ DYSPHOR1A အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်လည်ပတ်သူဟာ လူတစ်ယောက်တည်းဖြစ်တယ်လို့ က ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းက Cyber Insights Forum (CIF)ရဲ့တည်ထောင်သူ ကိုဝေဖြိုးအောင် ဆိုသူနဲ့တိုက်ဆိုင်နေတာကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။