Tuyên bố 'làm đến cùng', ông Tô Lâm có còn 'đốt lò' như thời ông Nguyễn Phú Trọng?

Phiên họp của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào ngày 17/9 đã quyết định bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần đầu tư y tế Việt Mỹ và các công ty liên quan vào diện theo dõi, chỉ đạo.

Vụ án này bắt đầu từ việc ba lãnh đạo của công ty bị bắt, sau đó là một thứ trưởng Bộ Y tế, cùng hai quan chức tại tỉnh Phú Thọ.

Cả sáu người bị bắt để điều tra về các hành vi mà Bộ Công an công bố là buôn lậu, trốn thuế và nhận hối lộ.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn là nhân vật mới bị Ban Bí thư khai trừ ra khỏi Đảng – hình thức kỷ luật Đảng nặng nề nhất.

Trước đó, một quan chức cấp cao khác, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, cũng đã bị Bộ Công an khởi tố và bắt giam. Ông Trung sau đó cũng đã bị Ban Bí thư kỷ luật khai trừ.

Kết luận phiên họp này, ông Tô Lâm, Trưởng Ban chỉ đạo, nhấn mạnh việc thực thi chính sách phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thực hiện đúng phương châm "nói ít làm nhiều" và "làm đến cùng".

Ông nhấn mạnh đến việc kiểm soát quyền lực từ gốc, đồng thời cho rằng cần phải giải quyết bằng thể chế chứ không chỉ là các vụ việc.

Ưu tiên chống lãng phí

Kể từ khi tái đắc cử chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam từ tháng 1/2026 tại Đại hội 14, ông Tô Lâm vẫn cam kết tiếp tục công cuộc chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, điều được ông gọi là "giặc nội xâm", dù ông và bộ máy tuyên truyền khổng lồ của ông không còn tiếp tục sử dụng khái niệm "đốt lò", một tên gọi gắn liền với di sản của người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng.

Một trong những ưu tiên của ông là chống lãng phí – nội dung được ông đưa vào Ban Chỉ đạo từ năm 2024 sau khi trở thành tổng bí thư, bên cạnh tham nhũng và tiêu cực.

Hồi tháng 5, cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã bị một tòa án ở Hà Nội tuyên phạt 6 năm tù về tội danh "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí".

Cụ thể, bà Tiến bị xác định có sai phạm liên quan đến dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, gây thất thoát hơn 800 tỷ đồng.

Ngoài việc bị phạt tù, bà Tiến còn bị buộc phải bồi thường hơn 108 tỷ đồng.

Bà Tiến, trong vụ án này, được xác định là người đã nhận 7,5 tỷ đồng từ cấp dưới, nhưng không bị truy cứu về tội nhận hối lộ.

Trong khi đó, cựu Cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm Nguyễn Chiến Thắng lãnh mức án 30 năm tù với hai tội danh "gây thất thoát, lãng phí" và "nhận hối lộ".

Ông Thắng, dù đưa tiền cho bà Tiến, cũng không bị truy cứu tội "đưa hối lộ".

Vụ án xảy ra tại Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cũng chứng kiến một loạt cán bộ bị khởi tố, bắt giam và khai trừ ra khỏi Đảng như các ông Vũ Thế Phiệt, Lại Xuân Thanh, là các chủ tịch của công ty này.

ACV là chủ đầu tư các hạng mục chính và quan trọng nhất của sân bay Long Thành trị giá khoảng 16 tỷ USD, vốn được ông Tô Lâm coi là có dấu hiệu của sự lãng phí.

Cho đến nay đã có hơn 30 người bị khởi tố trong vụ án.

Theo Ban Nội chính Trung ương, tính đến nay, những người này đã tự nguyện khắc phục hậu quả hơn 756 tỉ đồng và hơn 9,5 triệu USD (tức khoảng 248 tỉ đồng).

Một trong những vấn đề mà Ban Chỉ đạo đốc thúc là đẩy nhanh việc xử lý các trụ sở dôi dư sau cuộc "cách mạng tinh gọn" về sáp nhập bộ ngành, hợp nhất tỉnh thành, bỏ cấp huyện, sắp xếp lại các xã.

Thống kê cho thấy đến tháng 9 đã có hơn 11.500 cơ sở nhà đất dôi dư được xử lý.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng hơn 9.660 cơ sở dôi dư và Đảng đang yêu cầu ngay trong năm 2026 này phải hoàn tất xử lý để tránh lãng phí.

Công cuộc "đốt lò" của ông Tô Lâm vẫn đang được tiếp tục trong năm 2026.

Trong khoảng 9 tháng qua, số Đảng viên bị kỷ luật và bị đề nghị kỷ luật đã lên đến gần 3.500 người. Trong số đó có 8 cán bộ diện Trung ương quản lý.

Đáng chú ý, một số cán bộ đã phải chịu hình thức kỷ luật cao nhất là khai trừ, trong đó có hai thứ trưởng đương nhiệm là ông Trần Văn Thuấn của Bộ Y tế và ông Hoàng Trung của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Một cựu thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường khác là ông Trần Quý Kiên cũng bị khai trừ Đảng.

Hàng loạt các cán bộ cấp cao ở một số địa phương cũng bị các hình thức kỷ luật cao nhất như ông Nguyễn Huy Ngọc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, ông Nguyễn Đức Thành, Phó Chủ tịch thường trực HĐND Quảng Ninh.

Một trong những nhân vật trẻ đầy triển vọng cũng bị Ban Bí thư khai trừ ra khỏi Đảng là Bí thư Tỉnh đoàn Quảng Ninh Nguyễn Phương Thảo hồi cuối tháng 7.

Theo ông Đặng Văn Dũng, Phó trưởng ban Chỉ đạo Trung ương, cơ quan này đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 sẽ kết thúc điều tra, truy tố, xét xử 7 vụ án, và 3 vụ việc.

Ông Dũng, trong buổi thông báo về phiên họp của Thường trực Ban Chỉ đạo vào ngày 17/9, cho biết cơ quan này đã yêu cầu các cơ quan điều tra tập trung vào một số vụ việc như vụ án tại ACV, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia, Công ty cổ phần Tập đoàn PC1, Công ty TNHH chế tạo cột thép Đông Anh và các đơn vị, cá nhân liên quan.

Vào trung tuần tháng 9, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia đã công bố thông tin bất thường cho biết cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên Đặng Phan Tường đã bị Bộ Công an khởi tố.

Thông tin về khởi tố ông Tường không phải do cơ quan điều tra công bố mà thông tin từ các doanh nghiệp mà ông này đang tham gia làm lãnh đạo.

Hiện vẫn chưa rõ ông Tường, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tổng Công ty truyền tải điện Quốc gia giai đoạn 2011-2020, bị khởi tố vì tội danh gì, hay sai phạm nào.

Việc khởi tố ông Tường đã nâng con số những người bị Bộ Công an khởi tố trong vụ án này lên 48 người.

Theo số liệu của Ban Chỉ đạo, trong hơn 9 tháng đầu năm 2026, các cơ quan điều tra đã khởi tố hơn 2.000 vụ án liên quan đến tham nhũng, kinh tế, chức vụ.

Trong số này, có khoảng 80 người bị khởi tố trong 9 vụ án do Ban Chỉ đạo theo dõi.

Hiện tại, Ban Chỉ đạo đang theo dõi, chỉ đạo 20 vụ án và 6 vụ việc, theo ông Dũng.

Một số vụ án đã được Ban Chỉ đạo đưa vào danh sách từ nhiệm kỳ trước, khóa 13, như vụ án xảy ra tại Tập đoàn Thuận An, dù đã được đưa ra xét xử nhưng cơ quan điều tra vẫn tiếp tục các giai đoạn khác.

Có gì đáng chú ý so với nhiệm kỳ 13?

Nhìn vào các con số, các cơ quan phòng chống tham nhũng trong hệ thống chính trị Việt Nam, từ các cơ quan kiểm tra của Đảng đến các cơ quan điều tra của công an, vẫn đang tiếp nối nhịp điệu của chiến dịch "đốt lò" trước đây.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, dưới sự lãnh đạo của ông Trần Sỹ Thanh, đã họp nhiều phiên, kỷ luật và đề nghị kỷ luật một loạt các đảng viên cấp cao ở mức nghiêm khắc nhất.

Kỷ luật của Đảng đối với đảng viên có bốn hình thức, tự nhẹ đến nặng, gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức và khai trừ.

Phần lớn các cán bộ bị kỷ luật khai trừ thuộc diện Trung ương quản lý là thuộc quyền của Ban Bí Thư.

Ngoài hai thứ trưởng đương nhiệm là các ông Trần Văn Thuấn và Hoàng Trung, Ban Bí thư cũng đã khai trừ một cựu thứ trưởng khác là ông Trần Quý Kiên của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Chỉ duy nhất một cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị quản lý bị đề nghị kỷ luật là ông Bùi Văn Hải, cựu Bí thư tỉnh ủy Bắc Giang.

Ông Hải, vào tháng 7, đã bị Ban chấp hành Trung ương kỷ luật "cách tất cả chức vụ trong Đảng" tại Hội nghị 3.

Tại hội nghị này, các ủy viên Trung ương đã thảo luận và đưa ra một nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Kết luận của Ủy ban Kiểm tra Trung ương là ông Hải vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước "gây hậu quả rất nghiêm trọng", nhưng không nói rõ đến vụ việc nào.

Kỷ luật Đảng vẫn luôn được các nhà lãnh đạo nhấn mạnh trong nhiệm kỳ khóa 14, 2026-2031.

Tuy nhiên, dường như sức nóng vẫn chưa thể so sánh so với giai đoạn đầu của nhiệm kỳ trước.

Hội nghị 3 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 13, dưới sự lãnh đạo của ông Nguyễn Phú Trọng, được tổ chức vào đầu tháng 7/2021.

Khi đó, Đảng đã kỷ luật cách chức Bí thư Tỉnh ủy Bình Dương Nguyễn Văn Nam. Không lâu sau đó, vào cuối tháng 7/2021, ông Nam đã bị Bộ Công an khởi tố và bắt giam.

Hội nghị đó còn kỷ luật một cựu ủy viên Trung ương Đảng khác là ông Vũ Huy Hoàng, cựu Bộ trưởng Công thương, với hình thức khai trừ ra khỏi Đảng.

Ông Hoàng là nhân vật cấp cao mở đầu cho một giai đoạn kỷ luật bằng hình thức cách chức sau khi đã về hưu.

Việc cách chức một bí thư tỉnh ủy và khai trừ đảng một cựu bộ trưởng khi đó đã mở màn cho một chiến dịch đốt lò khốc liệt sau đó khiến cho hơn 30 ủy viên Trung ương Đảng phải rời ghế, trong đó có đến 7 ủy viên Bộ Chính trị.

Trong số này, đáng chú ý là có ba lãnh đạo chủ chốt gồm các ông Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng và Vương Đình Huệ đều bị cách tất cả chức vụ trong ngày 19/7/2025, đúng một năm sau khi ông Nguyễn Phú Trọng qua đời.