Mỹ cáo buộc ông Raúl Castro tội giết người vụ bắn rơi hai máy bay năm 1996

Mỹ đã buộc tội cựu lãnh đạo Cuba, ông Raúl Castro, âm mưu giết hại công dân Mỹ và các tội danh khác liên quan đến vụ bắn rơi hai máy bay giữa Cuba và Florida năm 1996.

Cáo trạng được công bố hôm 20/5 cáo buộc ông Raúl Castro và năm người khác đã bắn rơi máy bay thuộc tổ chức người Mỹ gốc Cuba Brothers to the Rescue (Anh em Cứu hộ) và khiến bốn người thiệt mạng, trong đó có ba người Mỹ.

Ông Raúl Castro, hiện 94 tuổi, thời điểm đó là người đứng đầu lực lượng vũ trang Cuba và đã bị quốc tế lên án về vụ việc nói trên.

Trong bối cảnh đang bị Mỹ liên tục gia tăng áp lực, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel gọi các cáo buộc này là "một thủ đoạn chính trị, không có cơ sở pháp lý".

Phát biểu tại Tháp Tự do ở Miami, Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche tuyên bố Washington cũng sẽ buộc tội ông Castro về tội phá hủy máy bay, cùng với bốn cáo buộc giết người khác liên quan đến cái chết của bốn thành viên của Brothers to the Rescue là Armando Alejandre Jr, Carlos Alberto Costa, Mario Manuel de la Peña và Pablo Morales.

"Mỹ, và Tổng thống Trump, không và sẽ không bao giờ quên công dân của mình," ông Blanche nói.

Các cáo buộc này sẽ phải được đưa ra tranh tụng tại tòa án Mỹ, trong đó một số tội danh có thể bị phạt tù chung thân.

Mỗi tội danh giết người đều có mức án tối đa là tử hình hoặc tù chung thân.

Các cáo buộc mới của Bộ Tư pháp Mỹ nhắm vào một nhân vật chủ chốt trong giới lãnh đạo cộng sản Cuba trong bối cảnh chính quyền hòn đảo này đang phải đối mặt với áp lực mạnh từ Mỹ để thực hiện các cải cách chính trị và kinh tế có tính sống còn đối với chế độ độc đảng của nước này.

"Tôi nghĩ chiến lược là tăng dần áp lực đến mức chính phủ Cuba sẽ nhượng bộ và đầu hàng tại bàn đàm phán," ông William LeoGrand, một chuyên gia về chính trị Mỹ Latinh tại Đại học Mỹ, nhận định.

Mỹ đã áp lệnh trừng phạt và phong tỏa nguồn cung dầu mỏ cung cấp đến Cuba, dẫn đến tình trạng mất điện và thiếu lương thực ở hòn đảo này.

Trước đó, hôm 20/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã gửi một thông điệp tới người dân Cuba nhân dịp ngày độc lập của đất nước.

"Tổng thống Trump đang đề xuất một con đường mới giữa Mỹ và một Cuba mới," ông Rubio nói.

Ông Rubio nói với người dân trên hòn đảo này rằng một tập đoàn do quân đội Cuba điều hành có tên GAESA chịu trách nhiệm chính về tình trạng mất điện và thiếu lương thực mà đất nước vẫn đang phải gánh chịu.

GAESA sở hữu hoặc điều hành hầu hết các lĩnh vực kinh tế sinh lợi của Cuba, từ cảng biển đến các trạm xăng dầu và khách sạn năm sao.

Đáp lại thông điệp của ông Rubio, ông Díaz-Canel cáo buộc Mỹ dối trá và áp đặt hình phạt tập thể lên người dân Cuba.

Ông Díaz-Canel cũng nói rằng việc truy tố ông Raúl Castro đang được sử dụng để "biện minh cho sự ngu xuẩn của một cuộc xâm lược quân sự chống lại Cuba" và cáo buộc Mỹ xuyên tạc sự thật xung quanh vụ bắn rơi máy bay.

Ông khẳng định Cuba đã hành động "tự vệ chính đáng trong vùng biển thuộc quyền tài phán của mình".

Khi được các phóng viên hỏi về khả năng đưa ông Raúl Castro đến Mỹ để đối mặt với các cáo buộc, ông Blanche trả lời rằng đã có lệnh bắt giữ ông này.

Ông không xác nhận liệu Mỹ có tìm cách bắt giữ ông Castro hay không, nhưng nói, "chúng tôi hy vọng ông ta sẽ xuất hiện ở đây, bằng ý muốn của chính ông ta hoặc bằng cách khác".

Ông LeoGrande từ Đại học Mỹ cho biết ông tin Mỹ sẵn sàng bắt giữ cựu lãnh đạo Cuba "nếu Cuba không đầu hàng tại bàn đàm phán".

Hồi tháng Một, Mỹ đã tiến hành một chiến dịch quân sự để bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và đưa ông này đến Mỹ, sau khi Bộ Tư pháp Mỹ truy tố ông.

Vụ việc đã làm thay đổi mối quan hệ giữa Venezuela và Washington, điều mà ông LeoGrande cảnh báo rằng khó có thể có tác động tương tự ở Cuba, lưu ý rằng ông Raúl Castro đã nghỉ hưu gần một thập kỷ trước.

Ở tuổi gần 95, ông Raúl Castro, em trai của cố lãnh tụ Cuba Fidel Castro, vẫn là một nhân vật có ảnh hưởng, được tôn vinh là "nhà lãnh đạo cách mạng Cuba", hiện vẫn còn sống.

Ông đã từ bỏ các vai trò tích cực trong chính phủ và đảng, nhưng trong nhiệm kỳ 2008-2018, ông Raúl Castro và tổng thống Mỹ Barack Obama khi đó đã chứng kiến một giai đoạn tan băng ngắn ngủi trong quan hệ Washington-Havana.

Ông Blanche nói rằng ông sẽ "không so sánh" trường hợp của ông Castro và ông Maduro.

Tổng thống Donald Trump cũng được hỏi về khía cạnh chính trị của bản cáo trạng hôm 20/5.

"Nhiều người trong số họ có liên hệ với tôi theo nghĩa tôi có mối quan hệ rất tốt với cộng đồng người Mỹ gốc Cuba. Trên cơ sở nhân đạo, chúng tôi ở đây để giúp đỡ," ông Trump nói.

Mặc dù ông Castro được dự đoán sẽ không bị dẫn độ hoặc ra hầu tòa, nhưng tất cả các phương án dường như đều đang được xem xét, luật sư Lindsey Lazopoulos Friedman, cựu công tố viên tại văn phòng công tố viên Hoa Kỳ ở Miami, cho hay.

"Nếu ra hầu tòa, ông ấy sẽ được hưởng các quyền pháp lý như bất kỳ bị cáo nào khác," bà Friedman nhận định, nói thêm rằng điều đó sẽ bao gồm cả xét xử trước bồi thẩm đoàn.

"Không ai mong đợi vụ án sẽ đi theo con đường thông thường này... nhưng bản cáo trạng rất thuyết phục và được hỗ trợ bởi nhiều bằng chứng," bà nói với BBC.

Cuba khó lòng đầu hàng mà không kháng cự

Trung tâm Miami, nơi các quan chức Mỹ công bố cáo trạng đối với ông Raúl Castro, là nơi có đông đảo người Mỹ gốc Cuba, đa phần đại diện cho các tổ chức lưu vong Cuba vốn trong nhiều thập kỷ qua dẫn đầu phong trào phản đối chính phủ cộng sản từ bên trong nước Mỹ.

Xung quanh là những bức ảnh của bốn người thiệt mạng trong vụ rơi máy bay năm 1996, nhiều người tham dự sự kiện ở Miami cho biết họ vô cùng phấn khích trước thông tin này.

"Đã đến lúc rồi, 67 năm của chế độ giết người đó," bà Isela Fiterre nói.

"Ông Raúl Castro không chỉ giết bốn người. Trong suốt nhiều năm, ông ta đã giết vô số người," bà Fiterre nói thêm.

Bà cho rằng hành trình đòi công lý không bao giờ là quá muộn và bày tỏ lòng biết ơn chính quyền Trump vì đã thực hiện bước đi này.

Một người tham dự khác, bà Mercedes Puid-Soto, cũng bày tỏ những cảm xúc tương tự.

"Tôi cảm thấy rất hạnh phúc. Công lý đã được thực thi. Điều rất quan trọng là các gia đình có thể khép lại chương này, và chúng tôi, những người Cuba, cũng vậy", bà nói.

Tuyên bố của ông Blanche vẫn để lại một câu hỏi lớn: "liệu chính quyền Trump có xem bản cáo trạng này như cái cớ để phát động một chiến dịch quân sự dưới danh nghĩa thực thi pháp luật, giống cách họ từng làm với ông Maduro hay không?", theo ông Roxanna Vigil, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Hội đồng Quan hệ quốc tế.

"Khó có khả năng chế độ Cuba sẽ đầu hàng Hoa Kỳ mà không kháng cự", chuyên gia này nhận định. "Và bất kỳ động thái nào, kể cả hợp tác với chế độ Cuba, sẽ rất khó được cộng đồng người Cuba ở Hoa Kỳ chấp nhận."

Các đại diện của Mỹ và Cuba, trong đó có ông Raúl Guillermo Rodriguez Castro - cháu trai của ông Raúl Castro - đã có những "cuộc đối thoại" trong những tháng gần đây, nhưng các cáo buộc của Mỹ đối với cựu chủ tịch Cuba khó có thể làm dịu bớt những liên hệ này.

Ngược lại, phía Cuba cho thấy dấu hiệu tiếp tục kiên định lập trường "không đầu hàng, không nhượng bộ" trước áp lực của Hoa Kỳ, với truyền thông nhà nước Cuba chỉ trích mạnh mẽ những gì họ gọi là "các cáo buộc sai sự thật".