'Không gì có thể mang con trai tôi trở lại': Lebanon bị tàn phá sau 10 phút không kích của Israel

Giờ đây rất khó để có thể nhận ra khu phố Hay el Sellom tại vùng ngoại ô phía nam Beirut.

Khung cảnh của một nơi từng có một cộng đồng đông đúc, sôi động giờ đây lại là bê tông đổ nát, kim loại ngoằn nghèo và dây điện trơ trọi.

Những ngôi nhà chỉ còn lại những lớp gạch vụn. Cầu thang dẫn tới những khoảng không. Âm thanh của cuộc sống thường nhật chỉ còn lại sự im lặng.

Dù các cuộc tấn công của Israel liên tiếp nhằm vào những khu vực khác ở ngoại ô phía nam Beirut – nơi Hezbollah có tầm ảnh hưởng – kể từ khi cuộc chiến với Iran bùng nổ, người dân nói rằng khu phố này vẫn tương đối yên bình cho đến chiều thứ Tư 8/4.

Các vùng ngoại ô phía nam Beirut đã nhiều lần nhận lệnh sơ tán và hứng chịu không kích, nhưng người dân cho biết rất ít người rời Hay el Sellom vì không có nơi nào để đi. Họ cũng nói khu vực này vẫn khá yên ổn.

Vào ngày thứ Tư ấy, con trai của ông Mohammed là Abbas đang ngủ ở nhà thì tòa nhà bị trúng không kích của Israel.

"Ba tầng phía trên nhà tôi đổ sập vào một phòng," Mohammed kể. "Tất cả đổ xuống cùng lúc… đè lên thằng bé."

Đó là một phần của làn sóng tấn công chết chóc bắt đầu lúc 14h15 giờ địa phương, khi khoảng 100 mục tiêu trên khắp Lebanon bị đánh trúng chỉ trong vòng 10 phút, theo phía Israel.

Mức độ tàn phá trong khoảng thời gian ngắn ngủi này vượt xa bất kỳ một ngày nào khác trong cuộc chiến.

Những địa điểm được tuyên bố nhắm tới bao gồm trung tâm chỉ huy và cơ sở quân sự của Hezbollah, nhưng trong số thương vong có rất nhiều dân thường Lebanon.

Theo giới chức Lebanon, số người thiệt mạng trong ngày lên tới 361, với hơn 1.000 người bị thương.

'Đây là ngôi nhà thứ hai tôi bị mất'

Trong những tuần sau vụ tấn công, BBC đã tới một số khu vực bị đánh trúng để tái dựng lại những gì đã xảy ra hôm đó. Chúng tôi gặp Mohammed giữa đống đổ nát của căn hộ của ông.

"Đây là ngôi nhà thứ hai tôi mất," ông nói. "Trong cuộc chiến trước [năm 2024] tôi đã mất một căn nhà. Và trong cuộc chiến này tôi lại mất thêm một căn nữa.

"Tôi ước gì chỉ mất nhà thôi, và con trai tôi vẫn sống. Gạch đá có thể xây lại. Nhưng không gì có thể mang con tôi trở lại."

Ông khẳng định tất cả những người thiệt mạng đều là cư dân trong tòa nhà. "Nếu tôi nghĩ dù chỉ 1% có người của Hezbollah sống ở đây, tôi đã không ở lại," ông nói. "Tôi sẽ không bao giờ đánh cược mạng sống của con trai mình."

"Có thể ở tuổi 45, tôi không quá lo cho bản thân, nhưng với một thanh niên còn cả cuộc đời phía trước – tôi thậm chí sẽ không đưa nó tới một tòa nhà có bất kỳ ai như vậy."

Sau cái chết của con trai, ông Mohammed bày tỏ sự cảm thông với Hezbollah, kêu gọi lực lượng này bảo vệ Lebanon trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông địa phương.

Nhiều người sống ở những khu vực thường xuyên bị Israel tấn công cũng có tâm lý như vậy.

Hezbollah – một lực lượng dân quân và đảng chính trị được Iran hậu thuẫn – đã phóng hoả tiễn vào Israel ngày 2/3 để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran.

Sau đó, Israel mở rộng hiện diện quân sự ở miền nam Lebanon và tiếp tục nhắm vào ban lãnh đạo Hezbollah.

Trước đó trong ngày 8/4, một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran đã được công bố, tạm dừng một cuộc chiến khu vực rộng lớn hơn vốn đã làm thay đổi Trung Đông.

Dù Israel nói Lebanon không nằm trong thỏa thuận này, người dân tại chỗ vẫn ít nhiều hy vọng – cho đến khi cuộc tấn công bắt đầu.

'Mọi thứ thật yên ắng'

Thông qua việc phân tích video, bài đăng mạng xã hội và ảnh vệ tinh đã xác minh, đối chiếu với lời kể nhân chứng, chúng tôi xác định ít nhất năm vụ không kích liên tiếp vào Hay el Sellom.

Một số hãng truyền thông Israel đưa tin ông Ali Mohammed Ghulam Dahini bị giết tại khu vực này và cho rằng ông là nhân vật cấp cao của Hezbollah.

Chúng tôi cũng tìm thấy một poster tưởng niệm mô tả ông là một chiến binh Hezbollah.

Tuy nhiên, khi được hỏi liệu Dahini có phải mục tiêu hay không, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) không trả lời, cũng không cung cấp thông tin cụ thể về mục tiêu tại Hay el Sellom.

Điều rõ ràng là quy mô thương vong dân sự. Bộ Y tế Lebanon cho biết hơn 80 người đã thiệt mạng riêng tại khu phố này. Phân tích của chúng tôi cho thấy ít nhất 15 người trong số đó là trẻ em.

Những con đường hẹp giữa các tòa nhà san sát đã kìm chân công tác cứu hộ.

Người dân kể lại cảnh những người bị mắc kẹt dưới đống đổ nát kêu cứu, gửi tin nhắn và chờ đợi.

Một trong những người đầu tiên được đưa tới bệnh viện gần đó là Ghassan Jawad. Ông đang ngủ khi tòa nhà sập xuống quanh mình và gia đình.

"Tôi bỗng thấy mình ở dưới lòng đất," ông nói. "Tôi nghĩ mình đã chết." Ông nhớ lại tiếng la hét. "Tôi bắt đầu cầu nguyện vì biết rằng mọi thứ đã kết thúc."

Rồi điều bất ngờ xảy ra. "Con mèo của tôi bắt đầu đào. Nó đào được một cái lỗ nhỏ, đủ để tôi thở."

Khoảng 10 phút sau, ông nghe thấy tiếng người phía trên khi hàng xóm bắt đầu đào bới. "Họ mang theo búa và thanh kim loại," ông kể. "Họ kéo tôi ra." Nhưng nhiều người khác không sống sót.

"Tôi có thể nghe thấy tiếng mọi người chết dần," ông nói nhỏ. "Tôi nghe mẹ tôi cầu nguyện bên cạnh… rồi giọng bà tắt dần." Mẹ anh, hai chị gái và con của họ đều thiệt mạng. "Tất cả trở nên im ắng," anh nói. "Hoàn toàn im lặng."

Không kích đồng loạt

Cách đó khoảng 6,5 km, tại trung tâm Beirut, khu Corniche al Mazraa – một trong những khu vực đông đúc nhất thành phố – cũng bị tấn công. Lúc 14h15, một lớp tập gym đang diễn ra, nhà hàng đang chuẩn bị đồ ăn, thợ cắt tóc đang làm việc.

Rồi không có cảnh báo nào, các vụ nổ xảy ra, khiến 16 người thiệt mạng, theo Bộ Y tế Lebanon.

Đây là lần đầu khu vực này bị tấn công trong cuộc chiến hiện tại.

Noha, một huấn luyện viên thể hình, đang làm việc ở tầng 7 thì hai quả bom đánh trúng kho của một công ty bánh kẹo, gây ra vụ nổ lớn làm hư hại các tòa nhà xung quanh.

Bà nói rằng trước đó chỉ đứng từ xa nhìn ngoại ô phía nam Beirut bị ném bom, chưa từng nghĩ trung tâm thành phố sẽ bị tấn công. "Với chúng tôi, mọi thứ xảy ra mà không có cảnh báo," bà kể.

"Tôi nhìn ra ngoài và thấy cả thế giới tối sầm. Tôi thấy những người máu bê bết. Tôi thấy người ta nằm dưới đất."

Bà Noha tự đặt câu hỏi vì sao khu vực này bị đánh. "Mục tiêu là dân sự. Chắc chắn là mục tiêu dân sự," bà nói. "Chính chúng tôi là những người bị hại."

Chúng tôi tìm kiếm bằng chứng về mục tiêu Hezbollah nhưng không thấy. IDF cũng không phản hồi khi được hỏi.

Hai chị em thiệt mạng

Chúng tôi xác định thêm ít nhất bốn vụ không kích khác trong bán kính khoảng 1,6 km quanh phòng gym.

Trên khắp đất nước, những cảnh tương tự diễn ra gần như cùng lúc trong khoảng 10 phút đó. Có tin rằng những nơi từ Hermel ở phía bắc, qua thung lũng Bekaa đến các phương xa ở miền nam bị tấn công cùng lúc.

Thành phố Sidon ở phía nam cũng bị tấn công không báo trước, khi bom san phẳng khu phức hợp tôn giáo al Zahraa có liên hệ với Hezbollah.

Rahma (27 tuổi) và Rayan (22 tuổi), hai chị em thuộc một gia đình phải rời nhà gần biên giới Israel, đang đến nhà thờ cầu nguyện khi cuộc tấn công xảy ra.

"Họ nói sẽ đi cầu nguyện," mẹ họ, bà Kawkab, kể. "Nửa giờ sau, khu phức hợp bị đánh." Cả hai cô gái đều đẫ chết.

"Chúng tôi đến đây để tìm sự an toàn," bà nói.

Giáo sĩ của al Zahraa, Sheikh Sadiq Naboulsi, cũng thiệt mạng. Ông có mối quan hệ tư tưởng và người thân sâu sắc với Hezbollah, dù không giữ chức vụ chính thức.

Một người khác thiệt mạng – Mohammed Ma'ani – là quan chức cấp cao của Hezbollah trong đơn vị liên lạc và điều phối.

IDF từ chối xác nhận liệu họ có phải mục tiêu hay không.

Chúng tôi cũng xác định được 7 trong số 9 người còn lại được cho là đã thiệt mạng tại đây. Tất cả bằng chứng hiện có cho thấy họ là dân thường.

IDF cho biết họ đã nhắm vào 250 thành viên Hezbollah trong ngày hôm đó, nhưng không cung cấp danh sách đầy đủ. Bộ Y tế Lebanon phản bác, nói rằng phần lớn người thiệt mạng là dân thường.

Khi được hỏi về các biện pháp bảo vệ dân thường, IDF nói họ đã "vô cùng nỗ lực để giảm thiểu thiệt hại đối với những người không liên quan".

IDF cũng khẳng định phần lớn các mục tiêu bị tấn công nằm "ngay giữa khu dân cư, như một phần trong việc Hezbollah lợi dụng dân thường Lebanon một cách toan tính làm lá chắn sống để bảo vệ các hoạt động của mình."

Hezbollah bác bỏ điều này, nói rằng Israel nhắm vào dân thường như một biện pháp gây áp lực. Tổ chức này – bị Anh, Mỹ và một số nước Ả Rập vùng Vịnh liệt vào danh sách khủng bố – cho biết họ không mong muốn chiến tranh và đang hành động tự vệ.

Ngày 8/4, Israel nói đã tấn công 100 mục tiêu trong 10 phút, biến đây thành một trong những ngày đẫm máu nhất ở Lebanon trong nhiều thập kỷ. Lebanon cho biết hơn 360 người đã thiệt mạng và hơn 1.000 người bị thương trong ngày đó.

Israel gọi chiến dịch này là "Eternal Darkness" (Bóng tối vĩnh cửu). Với người dân Lebanon từng trải qua nó, ngày này được gọi là "Thứ Tư Đen tối".

Jasmin Dyer và Jake Tacchi tường thuật bổ sung.