Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten ayrılma kararı ne anlama geliyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nden (OPEC) ayrılacağını açıkladı.

BAE 1967'den bu yana OPEC üyesiydi.

Ülke yönetimi bu karara gerekçe olarak uzun vadeli ekonomik vizyon ve stratejisini gösterirken, "Gelecekte dünyanın enerji talebi ve ihtiyacının artacağını düşünüyoruz" açıklaması yapıldı.

BAE Enerji Bakanı Süheyl Muhammed el Mazravi bu adımla birlikte örgütün üyelerine belirlediği üretim kotalarına sadık kalmak zorunda kalmayacaklarını duyurdu.

Alanında bir kartel olan OPEC, üye ülkelerin ne kadar petrol üreteceğine karar vererek uluslararası petrol fiyatlarına yön verebiliyor.

1960'ta İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela tarafından kurulan örgüt ilerleyen yıllarda Katar, Libya, Cezayir ve Angola gibi ülkelerle genişlemişti.

Günümüzde 12 üyesi olan OPEC'ten daha önce de Ekvador, Endonezya, Katar ve Angola ayrılmıştı.

BAE yaklaşık 60 yıldır bu örgütün üyesiydi.

Ayrılık kararı, OPEC ve diğer üretici ülkelerin de dahil olduğu OPEC+'ın liderliğini fiilen yapan Suudi Arabistan açısından bir kayıp olarak görülüyor.

BAE'nin OPEC'ten ayrılma kararının etkisi, Hürmüz Boğazı'nın hala kapalı olması nedeniyle hemen görülmeyecek ama uzun vadede petrol üretiminde bir patlamaya yol açabilir.

Ekonomistler BAE'nin uzun süredir üretim kapasitesini artırmak için büyük yatırımlar yaptığını ve piyasaya daha çok petrol sürmek istediğini söylüyor.

Capital Economics'ten emtia uzmanı David Oxley, BAE'nin bloktan çıkmasının uzun vadede petrol fiyatlarını düşürebileceğini ancak önümüzdeki yıllarda piyasadaki oynaklığı da artırabileceğini belirtti.

Oxley ayrıca BAE'nin ayrılmasının başka üye ülkelerin de ayrılmak istemesine ya da Rusya ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin üretimi artırmasına yol açabileceğini belirtti.

Cyrstol Enerji'nin Genel Müdürü ve Arap Enerji Kulübü'nün Genel Sekreteri Dr. Carole Nakhle de BBC'ye yaptığı açıklamada BAE'nin kararının "uzun süredir beklendiğini" belirtti.

Nakhle, "Abu Dabi, üretim kapasitesini büyütmek için uğraştı ama sık sık OPEC kotaları nedeniyle kısıtlanmış hissetti, özellikle de bazı üye ülkelerin kotalara çok fazla dikkat etmemesi nedeniyle" dedi.

'Sonun başlangıcı'

OPEC'in son verilerine göre BAE 2024 yılında günde 2,9 milyon varil petrol üretti. Örgütün fiili lideri Suudi Arabistan ise günde 9 milyon varil petrol piyasaya sürdü.

MST Finans'ın enerji araştırmaları direktörü Saul Kavonic, kararın OPEC için "sonun başlangıcı olduğunu" söyledi.

Kavonic "BAE'nin ayrılmasıyla OPEC kapasitesinin % 15'ini ve en uyumlu üyelerinden birini kaybedecek" dedi.

Kavonic ayrıca "Suudi Arabistan OPEC'in geri kalanını bir arada tutmakta zorlanacak. Bu karar Ortadoğu ve petrol piyasalarının kökten yeniden şekillenmesi anlamına geliyor" diye konuştu.

Reuters ajansına konuşan emtia araştırmaları şirketi ICIS'in enerji direktörü Ajay Parmar ise BAE'nin bir süredir genel OPEC politikasıyla ters düştüğünü hatırlatarak "Bu bir sürpriz değildi fakat uzun vadede etkileri olacak" dedi.

"Bu karar aynı zamanda BAE ile Suudi Arabistan arasındaki tarihi ve güçlü ittifakın zayıflamasının bir göstergesi" diye de ekledi.

BAE'nin 1 Mayıs'tan itibaren geçerli olacak kararı, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları nedeniyle petrol fiyatlarında büyük bir artışın yaşanması ve Körfez ülkelerinin de savaştan ekonomik zarar gördüğü bir dönemde geldi.

BAE Körfez'de ABD'nin en büyük müttefiklerinden biri.

ABD Başkanı Donald Trump da OPEC'i "petrol fiyatlarını suni olarak artırıp dünyayı soymakla" itham etmişti.

Reuters'a konuşan Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nden ve eski Gazprom yöneticisi Sergey Vakulenko ise BAE'nin planının petrol üretimini % 30 artırmak olduğunu söyledi.

"Muhtemelen bunu duyurmak için en az zarar verecek zaman, petrol fiyatlarının Hürmüz nedeniyle yüksek olduğu günümüzdü" diyen Vakulenko, "Hürmüz açıldıktan sonra da ülkeler bu süreçte azalan rezervlerini doldurmak isteyeceği için petrol talebi ve fiyatı yüksek olacak" ifadelerini kullandı.

Ajansa konuşan enerji danışmanlığı ve araştırma şirketi Rystad'ın analisti Jorge Leon, "Suudi Arabistan'ın dışında atıl petrol üretim kapasitesi olan az sayıda ülkeden biri BAE'ydi ve bu OPEC'in petrol fiyatlarına müdahale etmesine imkan sağlıyordu" dedi ve ekledi:

"Örgütün parçası olmayan BAE, üretimi artırmak için daha istekli olacak ve bu da Suudi Arabistan'ın tek başına petrol fiyatlarını dengeleme kapasitesini sorgulatacak."

Körfez'deki büyük petrol ülkeleri arasındaki Katar, 2019'da üyelikten ayrılmıştı.