วัยรุ่นชาวจีนหันไปใช้ยาที่ทำให้รู้สึกมึนงงเพื่อ "หนีจากโลกความเป็นจริง"

ตอนอายุ 14 ปี เสี่ยวเหม่ย นักเรียนเรียนดีจากมณฑลชายฝั่งแห่งหนึ่งในประเทศจีน ตัดสินใจกินยาแก้ไอเกินขนาด

เธอต้องการสร้างความประทับใจให้กับเด็กชายรุ่นพี่คนหนึ่งที่บอกเธอว่ายาเม็ดนี้จะช่วยให้เธอผ่อนคลาย ยาเม็ดเหล่านี้ปกติแล้วต้องมีใบสั่งยาจากแพทย์ แต่เธอสามารถหาซื้อมันได้ทางออนไลน์

ตอนแรก เธอรู้สึกวิงเวียนศีรษะเล็กน้อย แต่ไม่นานเธอก็ติดใจกับอาการชานิด ๆ ซึ่งสำหรับเธอแล้ว รู้สึกเหมือนเป็นการพักผ่อนชั่วครู่จากความกดดันของการสอบที่กำลังจะมาถึง เมื่อกินในปริมาณมาก ยาชนิดนี้อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงร้ายแรง รวมถึงอาการประสาทหลอนและการสูญเสียการควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย

ในที่สุดเธอก็ลองใช้ยาตัวอื่น ๆ ที่ได้รับคำแนะนำจากกลุ่มแชท บางชนิดใช้บรรเทาอาการปวดหรืออาการชักจากโรคลมชัก บางครั้งเธอก็กิน 5 เม็ด บางครั้งเธอก็ลองมากกว่า 10 เม็ดเพื่อสัมผัสถึงฤทธิ์ยาแต่ละชนิดที่แตกต่างกัน

เป็นเวลา 2 ปีที่เธอใช้ยาตามใบสั่งแพทย์หลายชนิดในปริมาณมาก ทว่ายาเหล่านั้นไม่ได้มีใบสั่งแพทย์จ่ายยาให้เธอหรือสมาชิกในครอบครัวของเธอเลย เธอซื้อยาทั้งหมดทางอินเทอร์เน็ต

"เมื่อฉันรู้สึกกดดันจากการเรียนมากเกินไป หรือทำข้อสอบได้ไม่ดี หรือแม้แต่ตอนที่ทะเลาะกับพ่อแม่ ฉันก็จะกินยาพวกนี้" เธอบอกกับบีบีซีและขยายความว่า "ฉันกำลังหนีจากความเป็นจริง"

บีบีซีได้รับฟังเรื่องราวที่คล้ายคลึงกันจากวัยรุ่นชาวจีนหลายสิบคนในห้องแชทบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียต่าง ๆ เกือบทุกคนดูเหมือนจะหนีจากสิ่งเดียวกัน นั่นคือ ความกดดัน พวกเขาทำเช่นนั้นโดยการแสวงหาสิ่งที่ถูกเรียกว่า "ความรู้สึกเคลิบเคลิ้มมึนเมาจากการใช้ยา" (pharmaceutical high)

เด็กหญิงคนหนึ่งแชร์บันทึกเสียงหลังจากกินยาแก้ปวดเส้นประสาทในปริมาณมาก น้ำเสียงของเธอฟังดูอ้อแอ้และจับใจความได้ยากว่า "ฉันรู้สึกว่าร่างกายนี้ไม่ใช่ของฉัน ฉันเวียนหัวมาก"

คำแนะนำที่ได้รับคือ "แค่เข้านอน พรุ่งนี้คุณจะรู้สึกดี"

เด็กชายคนหนึ่งเสนอให้ใช้ใบสั่งยาเก่าของพ่อเพื่อปลอมแปลงใบสั่งซื้อยาใหม่ชนิดเดียวกัน

บางคนให้คำแนะนำว่า "ถ้าคุณอยากเห็นภาพหลอน คุณก็แค่ซื้อ... มันยังไม่มีการควบคุม" ผู้ใช้รายหนึ่งกล่าว โดยแนะนำยาที่ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันใช้เพื่อควบคุมอาการสั่น แต่ถ้าใช้ในปริมาณมากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการสับสนหรือเพ้อคลั่งได้

ผู้ใช้รายอื่นถามว่า "ฉันควรใช้คีย์เวิร์ดอะไรในการค้นหาบนแพลตฟอร์มออนไลน์"

มันเป็นเรื่องยากที่จะประเมินขนาดของปัญหา เนื่องจากมีตัวเลขอย่างเป็นทางการน้อยมาก

ทว่าเรื่องนี้มีความร้ายแรงมากพอจนทำให้รัฐบาลเริ่มปฏิบัติการกวาดล้างทั่วประเทศเมื่อ 2 ปีก่อนเพื่อจัดการกับยาแก้ไอที่เสี่ยวเหม่ยเริ่มใช้ โดยจัดประเภทเป็นยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท ซึ่งจะจำหน่ายได้เฉพาะผู้ป่วยที่มีใบสั่งยาจากแพทย์เท่านั้น ทำให้คนหนุ่มสาวซื้อยาชนิดนี้ทางออนไลน์ได้ยากขึ้นมาก

จากนั้นในเดือน เม.ย. 2026 ทางการสังเกตเห็นว่าเยาวชนหันไปใช้ยาเสพติดชนิดอื่น จึงออกมาตรการควบคุมที่เข้มงวดมากขึ้นเกี่ยวกับการสั่งจ่ายและการจำหน่ายยาในร้านขายยา อย่างไรก็ตามบีบีซีได้รับการเสนอขายยาชนิดนี้ในห้องสนทนาออนไลน์ในราคาเพียง 10 หยวน (ราว 49 บาท) ต่อกรัม

รายงานฉบับปี 2025 ที่เขียนขึ้นสำหรับสถาบันป้องกันอาชญากรรม กระทรวงยุติธรรมของจีน ระบุว่า สารที่ไม่ได้รับการควบคุมนั้นหาได้ง่าย และแม้ว่าจะมีสารเสพติดบางชนิดที่อยู่ภายใต้การควบคุมของทางการ แต่เยาวชนก็หาสารทดแทนได้อย่างรวดเร็ว

ในบางกรณี บีบีซีพบว่าวัยรุ่นในโลกออนไลน์ใช้ชื่อเรียกที่แตกต่างออกไปจากยาเสพติดเพื่อหลบหลีกการถูกตรวจจับ ซึ่งการศึกษาในปี 2025 ก็ได้กล่าวถึงเรื่องนี้เช่นกัน

มีหลักฐานเพิ่มมากขึ้นว่าเยาวชนทั่วโลกหันมาใช้ยาตามใบสั่งแพทย์เพื่อต่อสู้กับความกดดันและความวิตกกังวล

ดังนั้นการที่จีนสามารถจำหน่ายยาตามใบสั่งแพทย์ราคาถูกได้อย่างง่ายดายจึงอาจไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจนัก เนื่องจากจีนเป็นผู้ผลิตส่วนประกอบทางเภสัชกรรมส่วนใหญ่ของโลก

เมื่อเสี่ยวเหม่ยต้องการซื้อยาแก้ไอ เธอเล่าว่าเพียงแค่คลิกไม่กี่ครั้ง ยาทั้งกล่องก็จะถูกส่งมาถึงหน้าบ้านเธอ "คุณสามารถใส่หมายเลขบัตรประชาชนของคุณลงในแพลตฟอร์มชอปปิงออนไลน์แล้วซื้อได้โดยตรง"

หมายเลขประจำตัวประชาชนนั้นระบุอายุของเธอไว้ด้วย แต่เธอก็ยังได้รับการเสนอขายยาเสพติดให้โดยไม่มีการสอบถามใด ๆ อีกทั้งยายังมีราคาถูก โดยปกติแล้วยา 50 เม็ดจะมีราคาต่ำกว่า 1 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 33 บาท)

หากพิจารณาจากตัวเลขสถิติ จีนกำลังเอาชนะสงครามต่อต้านยาเสพติด ข้อมูลอย่างเป็นทางการสำหรับปี 2025 แสดงให้เห็นถึงการลดลงอย่างมากถึง 41% ของผู้เสพยาเสพติดรายใหม่ที่มีอายุต่ำกว่า 35 ปี

อย่างไรก็ตาม ทางการต้องยอมรับว่าการใช้ยาตามใบสั่งแพทย์ในทางที่ผิดกำลังกลายเป็นปัญหาแพร่หลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มเยาวชน ซึ่งคณะกรรมการควบคุมยาเสพติดแห่งชาติของจีนได้เตือนไว้ในรายงานล่าสุด

เสี่ยวเหม่ยกล่าวว่า นักเรียนหลายคนในห้องเรียนเคมีของเด็กเก่งต่างพูดคุยกันถึงวิธีการกินยาเกินขนาดเพื่อหลีกเลี่ยงความรู้สึกว่าตัวเองเป็น "คนขี้แพ้โดยสมบูรณ์"

"การสอบผ่านและการเรียนในห้องเรียนระดับหัวกะทินั้นยากมาก ในโรงเรียนของเรา ห้องเรียนของเด็กหัวกะทิใช้ระบบคัดออก ถ้าผลการเรียนตก คุณก็จะถูกไล่ออกจากห้อง เมื่อคุณสอบตก คุณจะรู้สึกเหมือนเป็นคนล้มเหลว เชื่อว่าตัวเองไม่มีโอกาสอะไรในชีวิต"

เซียง เปียว นักสังคมวิทยาชาวจีนชื่อดังและผู้อำนวยการสถาบันมานุษยวิทยาสังคมแม็กซ์พลังค์ (Max Planck ) กล่าวว่า แรงกดดันส่วนหนึ่งมาจากพ่อแม่ที่มองว่าลูกเป็นความหวังเดียวในอนาคตของพวกเขาเช่นกัน

เปียวกล่าวเสริมว่า เนื่องจากนโยบายลูกคนเดียวที่สิ้นสุดลงในปี 2016 หลังจากบังคับใช้มานานหลายทศวรรษ ทำให้หลายครอบครัวมีลูกเพียงคนเดียว ซึ่งเป็นผู้แบกรับความคาดหวังทั้งหมดของครอบครัว

"สิ่งที่ทำให้วัยรุ่นจีนแตกต่างออกไปคือสภาพแวดล้อมที่โดดเดี่ยว พวกเขาใช้เวลาอยู่ในโรงเรียนอย่างน้อย 9 หรือ 10 ชั่วโมง พวกเขามีโอกาสน้อยมากที่จะพัฒนาความสัมพันธ์ทางสังคม และมีโอกาสน้อยมากที่จะได้เห็นว่าชีวิตจริงเป็นอย่างไร"

ที่น่าเป็นห่วงยิ่งกว่านั้น เขาเห็นความเชื่อมโยงระหว่างการใช้ยาตามใบสั่งแพทย์ในทางที่ผิดกับการเพิ่มขึ้นของการทำร้ายตัวเอง บีบีซีสังเกตเห็นว่าในห้องสนทนาออนไลน์หลายแห่ง วัยรุ่นมักจะสนับสนุนให้กันและกันทำร้ายตัวเอง "เพื่อให้รู้สึกอะไรบางอย่าง"

เมื่อการสอบเข้าโรงเรียนมัธยมปลายที่มีการแข่งขันสูงใกล้เข้ามา เสี่ยวเหม่ยจึงลองใช้ยาชนิดใหม่เพื่อหาวิธีบรรเทาความวิตกกังวล

"แต่ความทรงจำของฉันเสื่อมลงอย่างรวดเร็ว ฉันจำอะไรไม่ชัดเจนเลย และใช้ชีวิตอยู่ในภาวะมึนงงตลอดเวลา" เธอบอก

ยาชนิดนี้มักถูกสั่งจ่ายเพื่อช่วยควบคุมอาการชักจากโรคลมชัก และยังใช้เป็นยาบรรเทาอาการปวดจากความผิดปกติของเส้นประสาท เมื่อเสี่ยวเหม่ยอธิบายผลข้างเคียงในกลุ่มแชทกลุ่มหนึ่ง พวกเขาก็แนะนำยาอีกชนิดหนึ่งซึ่งเป็นยาแก้ปวดเช่นกัน เธอบอกว่ามันช่วยบรรเทาอาการได้บ้าง แต่ไม่นานเธอก็ต้องใช้ยาในปริมาณที่มากขึ้น

หลายเดือนก่อนสอบสำคัญ เธอทำเกินเลยไป

เธอกินยาไป 50 เม็ดแล้วเริ่มตื่นตระหนก "ฉันกลัวว่าจะเกิดเรื่องร้ายแรงขึ้น แต่ฉันไม่อยากให้หมอล้างท้อง เลยต้องการรอไปก่อนแล้วค่อยบอกพ่อแม่"

แต่เธอกลับรู้สึกไม่ดี จนต้องสารภาพความผิด

พ่อแม่ของเธอตัดสินใจรับฟังสิ่งที่พวกเขาเห็นว่าเป็นเสียงร้องขอความช่วยเหลือจากลูกสาว

"ส่วนใหญ่พวกเขาแสดงออกว่ารู้สึกสะเทือนใจแค่ไหนที่เห็นฉันเป็นแบบนั้น พวกเขาไม่ได้ตำหนิหรือต่อว่าอะไรฉันเลย พวกเขามีวิธีการพูดที่อ่อนโยน"

สำหรับเธอแล้ว นี่คือสิ่งที่สร้างความแตกต่างอย่างมาก

"เด็กหลายคนได้รับความเอาใจใส่มากมาย แต่ความเอาใจใส่ที่พวกเขาต้องการคือการถูกถามว่าพวกเขารู้สึกอย่างไร รู้สึกเหงาหรือเครียดไหม บ่อยครั้งที่พ่อแม่ในจีนมักปัดตกคำถามเหล่านั้นและบอกว่าลูกต้องเข้มแข็งเข้าไว้" เปียวกล่าว

"สังคมจีนกำลังเผชิญกับสัญญาณเตือนภัยครั้งใหญ่ ผู้ใหญ่จำเป็นต้องทบทวนบทบาทและความรับผิดชอบที่มีต่อวัยรุ่น การเปิดใจพูดคุยกันภายในครอบครัวถือเป็นสิ่งที่มีคุณค่าที่สุดอย่างหนึ่งของชีวิต"

และนั่นคือจุดที่ต้องต่อสู้อย่างแท้จริงตามที่ผู้เชี่ยวชาญระบุไว้ แทนที่จะพยายามไล่จับผู้ขายยาตามใบสั่งแพทย์ทางออนไลน์ รัฐบาลควรหันมาให้ความสำคัญกับสิ่งที่อาจเป็นวิกฤตด้านสุขภาพจิตมากกว่า

ข้อมูลจากการศึกษาในรายงาน "สมุดปกน้ำเงินว่าด้วยสุขภาพจิตของจีน" (China's Mental Health Blue Book) ประจำปี 2023 พบว่ามีผู้ป่วยภาวะซึมเศร้าเกือบ 95 ล้านคน และมากกว่า 30% มีอายุต่ำกว่า 18 ปี

รัฐบาลจีนตระหนักถึงความจำเป็นในการให้การสนับสนุนด้านสุขภาพจิตแก่เยาวชน แผนดังกล่าวรวมถึงการจัดตั้งห้องให้คำปรึกษาในทุกโรงเรียน บริการด้านจิตเวชในโรงพยาบาลอย่างน้อยหนึ่งแห่งในทุกเขต และการเพิ่มจำนวนบุคลากรด้านสุขภาพจิต เป้าหมายคือการสร้างระบบสนับสนุนทางจิตวิทยาและการแทรกแซงวิกฤตการณ์ทั่วประเทศภายในปี 2030

ถึงขณะนี้ พวกเขาก็ประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก จากข้อมูลของคณะมนตรีรัฐกิจของจีน พบว่า โรงเรียนประถมศึกษา 92% และโรงเรียนมัธยมต้น 95% มีที่ปรึกษาประจำอยู่แล้ว หลายเมืองใหญ่ รวมทั้งกรุงปักกิ่ง ได้เริ่มผนวกเรื่องสุขภาพจิตเข้าไว้ในหลักสูตรการเรียนการสอนแล้ว

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันยังคงขาดแคลนจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเด็กและวัยรุ่นอยู่มาก

ผลการศึกษาในปี 2020 ที่ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ของอังกฤษชื่อเดอะแลนเซ็ต (The Lancet) ระบุว่า มีจิตแพทย์เด็กที่มีคุณสมบัติครบถ้วนเพียง 500 คนในประเทศ และส่วนใหญ่อยู่ในเมืองใหญ่ เช่น กรุงปักกิ่ง และนครเซี่ยงไฮ้

นี่เป็นความท้าทายอย่างยิ่งในประเทศที่เผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนตลอด 3 ทศวรรษที่ผ่านมา

ประเทศจีนที่พ่อแม่ของเสี่ยวเหม่ยเติบโตขึ้นมานั้นแตกต่างจากอนาคตที่เธอเผชิญอยู่มาก พ่อแม่ของเธอปฏิบัติตามแบบแผนที่พรรคคอมมิวนิสต์กำหนดไว้ นั่นคือ ทำงานหนักแล้วจะได้รับรางวัล แต่ในปัจจุบัน แม้ว่าคนหนุ่มสาวจะเรียนจบด้วยเกรดสูงและได้ปริญญาจากมหาวิทยาลัยแล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีอนาคตที่สดใสเสมอไป

หลังจากมาตรการจำกัดที่เข้มงวดจากการระบาดของโรคโควิด-19 เศรษฐกิจจีนก็ฟื้นตัวได้ยาก มีการคาดการณ์ว่าคนหนุ่มสาว 1 ใน 5 คนกำลังดิ้นรนหางานทำ และครอบครัวต่าง ๆ ก็ใช้จ่ายน้อยลง

"โดยทั่วไปแล้วผู้คนมองโลกในแง่ร้ายมากขึ้น และความวิตกกังวลนี้ยังลามไปถึงผู้ใหญ่ด้วย " เปียวกล่าว

"ฉันคิดว่าพ่อแม่รู้สึกสับสนและวิตกกังวล เพราะพวกเขามองเห็นปัญหาในตัวลูก แต่กลับมองไม่เห็นทางเลือกอื่น ถ้าลูกฉันมีปัญหา มันก็เหมือนโลกแตก ถ้าลูกฉันเรียนไม่ดี มันก็เหมือนโลกแตก ถ้าลูกไม่พูดกับฉัน มันก็เหมือนโลกแตก ฉันคิดว่าเราควรให้ความสำคัญกับพ่อแม่มากกว่าลูก ๆ"

โชคดีที่เสี่ยวเหม่ยและพ่อแม่ของเธอหาทางข้ามสะพานนี้ไปได้สำเร็จ

"ในอดีต พ่อแม่ไม่ค่อยเข้าใจฉัน และมักพูดจาไม่ดีกับฉัน ฉันรู้สึกเหมือนไม่มีใครช่วยเหลือ และต้องพึ่งพาตัวเองอย่างแท้จริง" เธอกล่าว

แต่ทุกอย่างเปลี่ยนไปเมื่อเธอถูกหามส่งโรงพยาบาลหลังจากกินยาเกินขนาด พวกเขา[พ่อแม่]เริ่มรับฟังและพูดคุยกับเธอ และ "การรู้ว่ามีใครบางคนอยู่เคียงข้างทำให้ฉันรู้สึกดีขึ้นมาก" มันยังช่วยให้เธอทำได้ดีในการสอบที่เธอหวาดกลัวมานานอีกด้วย

เธอกล่าวเสริมว่า "ฉันโชคดีที่ได้รับการสนับสนุนจากพวกเขา"

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่จะได้รับการสนับสนุนเช่นนั้น และนั่นคือสิ่งที่ลู่ จิงฉานหวังว่าจะสามารถช่วยเหลือได้

ชายหนุ่มวัย 22 ปีคนนี้ต้องต่อสู้กับโรคซึมเศร้ามานานหลายปี เขาพบว่ามันยากที่จะเอาชนะความรู้สึกเคลิบเคลิ้มที่เกิดจากการใช้ยาตามใบสั่งแพทย์ และใช้ยาเกินขนาดมากกว่าสี่ครั้งในระยะเวลา 4 ปี

"ยาเสพติดผลักดันผมไปสู่ขอบเหวแห่งความบ้าคลั่ง คุณเสี่ยงที่จะจมดิ่งสู่ห้วงแห่งการเสพติด ทำลายสุขภาพของคุณ" เขากล่าว

ตอนนี้เขาเลิกใช้ยาตามใบสั่งแพทย์ทุกชนิดแล้ว และใช้เวลาบนโซเชียลมีเดียเพื่อกระตุ้นให้คนอื่น ๆ อย่าริเริ่มการใช้ยาเหล่านั้น และเขามีคำแนะนำนี้สำหรับคนหนุ่มสาวที่กำลังเผชิญกับแรงกดดันแบบเดียวกับที่เขาเคยเจอ

"ผมหวังว่าพวกคุณจะสามารถเผชิญหน้ากับชีวิตได้อย่างตรงไปตรงมา โดยไม่ต้องพึ่งยาเพื่อระงับความรู้สึก หากคุณกำลังใช้ยาเกินขนาด ผมอยากให้กำลังใจคุณให้หยุด ผมเชื่อว่าชีวิตของพวกคุณจะดีขึ้น ผมเชื่อว่าพวกคุณทุกคนจะพบกับความสุข"

* มีการเปลี่ยนชื่อเพื่อปกปิดตัวตนของบุคคลในบทความ