Vinywaji vya kuongeza nguvu vina madhara gani kwa vijana?
Chanzo cha picha, Getty Images
Leo, unywaji wa vinywaji vya kuongeza nguvu umekuwa jambo la kawaida katika mijini na vijijini.
Vinywaji vya lemonadi huonekana shuleni, sehemu za kazi, vituo vya mabasi, viwanja vya ndege na maduka ya vyakula, ambapo watu hasa vijana, wanafunzi, watoto na hata watu wazima hunywa ili kupata nguvu zaidi, kupunguza uchovu, au kuwazuia wasilale, hasa wakiwa masomoni na kadhalika
Hata hivyo, wataalam wa afya wanahofia watu wengi wanategemea vinywaji hivi bila kuelewa kikamilifu madhara yake kwa afya.
BBC imewasiliana na mtaalamu wa lishe, Dk. Bello Adamu, ili kupata maelezo kuhusu vinywaji vya kuongeza nguvu na jinsi vinavyoathiri afya ya binadamu.
Nini huongezwa kwenye vinywaji vya kuongeza nguvu?
Mtaalamu huyo wa lishe alieleza kuwa kuna baadhi ya viambato katika vinywaji vya kuongeza nguvu ambavyo vinaweza kudhuru afya ya binadamu, kama vile:
ladha ya 'kafeini'
"Kuwa na dutu hii (kafeini) zaidi ya mahitaji ya mwili kwa wakati mmoja - ambapo katika baadhi ya matukio, chupa moja inaweza kuwa na kiwango cha kafeini zaidi ya vikombe viwili hadi vitatu vya chai kali. Hii ndiyo yenye nguvu zaidi na inaweza kusababisha matatizo kwa moyo na kukosa usingizi," alisema.
Kiungo cha 'taurine'
Hii ni asidi ya amino ambayo husaidia moyo na mishipa kufanya kazi. Inaongezwa kwa vinywaji vya kuongeza nguvu ili kusaidia mwili kupinga uchovu, ingawa sio chanzo pekee cha nishati.
Viungo vya Guarana
Kiungo hiki kina aina kali ya kafeini. Inapochanganywa na kafeini halisi, inaweza kusababisha kafeini nyibgi zaidi mwilini, ambayo huongeza hatari ya mshtuko wa moyo na kutotulia.
Sukari nyingi
Hii inaongeza uzani wa mwili, hali inayochangia hatari ya kupatikana na maradhi ya kisukari, na huchosha mwili baada ya kunywa "funda la kwanza la siku."
Madhara ya kunywa maji ya machungwa kama kichocheo
Kulingana no Dkr. Bello, tmadhara ya kutumia malimau haya hayaonekani mara moja. Lakini hujilimbikiza hatua kwa hatua.
Aliorodhesha athari ya kunywa maji ya ndimu kama ifuatavyo:
- Inaweza kuongeza kasi ya mapigo ya moyo.
- Inavuruga mifumo ya kulala (usingizi)
- Inaweza kusababisha wasiwasi na kutotulia.
- Kunywa limau nyingi huongeza hatari ya shinikizo la damu.
- Inaweza kusababisha maumivu ya kichwa na kuhisi kisunzi.
- Inaweza kumfanya mtu kutegemea sana kafeini (uraibu)
- Sukari nyingi inaweza kuongeza uzani wa mwili na hatari ya ugonjwa wa kisukari
- Inaweza kuathiri utendakazi wa ubongo, hasa kwa vijana.
- Inaweza kusababisha matatizo ya ini na figo ikitumiwa kwa wingi.
Mtaalamu huyo wa vyakula pia aliongeza: "Hasa kwa vijana, ubongo bado unakua, hivyo kafeini nyingi zinaweza kuathiri uwezo wao wa kuzingatia mambo."
Ni viungo gani vinaathirika zaidi?
Mtaalamu huyo wa masuala ya lishe alieleza kuwa moyo ni moja ya viungo vilivyo katika hatari zaidi, kwani kafeini inaweza kuufanya upige haraka kuliko inavyopaswa.
Viungo vingine vinavyoathiriwa zaidi ni pamoja na:
Ubongo unakabiliwa na matatizo ya kunyimwa usingizi na kupungua kwa mkusanyiko, ambayo huathiri kusoma na kufikiri.
Ini na figo mara nyingi hufanya kazi kwa muda wa ziada kuchuja kemikali, haswa wakati unapokunywa vinywaji hivi kupita kiasi.
Tumbo na mfumo wa mmeng'enyo unaweza pia kupata matatizo kama vile kutokwa na damu au usumbufu.
Jinsi ya kunywa kinywaji cha kuongeza nguvu
Dk Bello alisema wataalam wa afya hawapigi marufuku kabisa unywaji wa vinywaji vya kuongeza nguvu, bali wanatakiwa kuwa makini na jinsi wanavyovitumia.
Mtaalamu wa lishe ametoa mapendekezo ya jinsi ya kutumia kinywaji cha kuongeza nguvu cha ndimu, ikiwa ni pamoja na:
- Usinywe zaidi ya kikombe kimoja hadi viwili kwa siku.
- Usichanganye na pombe au vichocheo vingine.
- Epuka kunywa kabla ya kulala.
- Epuka kuitumia badala ya kulala au chakula.
- Vijana walio na umri wa chini ya miaka 18 wanapaswa kuepuka kunywa vinywaji hivi.
- Kunywa maji mengi ili kupunguza madhara ya kafeini mwilini.
Lakini daktari anasema, "Jambo la msingi zaidi ni kuzipunguza au kuziepuka kabisa.
Vijana hawana uwezo wa kushughulikia kafeini nyingi. Kinywaji kinachoitwa kuongeza nguvu kwa muda kwa kawaida hufuatiwa na uchovu mkali baadaye."
