TOOS, In ka badan 160 qof oo ay daadad ku laayeen dalka Nepal iyadoo boqolaal dalxiisayaal la la'ayahay

Tebin toos ah

1. 31 Daqiiqadood ka horWar deg deg ah, Tirada dadka lagu la'ayahay daadadka Nepal oo korodhay

   Tirada dadka la la’yahay ee daadadka Nepal ayaa gaartay 826 qof, iyadoo weli ay socdaan hawlgallada baadi-goobka iyo samatabbixinta.

   Sida ay sheegtay Hay’adda Qaranka Nepal u qaabilsan Yareynta Khatarta Musiibooyinka iyo Maareyntooda, 826 qof ayaa la xaqiijiyay inay maqan yihiin. Dadka la la’yahay waxaa ku jira shaqaale amni, dalxiisayaal iyo dad rayid ah.

   Wararkii ugu dambeeyay waxay sheegayaan in in ka badan 500 ajaanib ah ay ka mid yihiin dadka la la'ayahay ee Nepal, iyadoo tirada dalxiisayaasha maqan ay tahay boqolaal.

   Hawlgallada raadinta iyo samatabbixinta ayaa weli socda, iyadoo helikobtarrada loo adeegsanayo meelaha ay daadadku go’doomiyeen.

   Dhanka kale, tirada dhimashada ayaa gaartay ugu yaraan 165 qof. Mas’uuliyiintu waxay ka digayaan in tiradani ay sii kordhi karto maadaama kooxaha samatabbixintu ay weli soo saarayaan meydad. RReuters

   Waxaa sidoo kale la soo sheegay in boqolaal Hindi ah ay ka mid yihiin dadka maqan; wararkii ugu dambeeyay waxay tirada dadka Hindiya u dhalatay ee la waayay ku qiyaaseen ku dhowaad 180.

2. 3 Saacadood ka horLix qaab oo aad uga hortagi karto bidaarta

   Saddex sano ka hor, waxaa la hadal hayay dawo cusub oo loo helay nooc ka mid ah xanuunnada timaha madaxa ka dhammeeya.Qaar ka tirsan warbaahinta ugu waawayn UK ayaa tabinayay wararka ku saabsan dawadaas cusub oo la sheegay in ay tahay guul wayn oo la gaaray.

   Seynisyahannada ayaa sheegay in dawada oo ah kaniini maalintii labo jeer la isticmaalayo ay u baahan tahay muddo lix bilood ah, si ay dhammaan timaha usoo wada noqdaan.

   Sidee hadaba ragga qudhooda ay uga hor tagi karaan bidaarta ama ay xal ugu heli karaan timaha ka go'aya?

   Halkan waxaan ku eegeynaa toddobo qaab oo kaa caawin kara marxaladdaas.

   Burutiin badan. Maadaama ay timaha ka samaysan yihiin maaddada burutiinka, waxaad u baahan tahay inaad xaqiijiso sidii uu jirkaaga usoo gali lahaa burutiin kugu filan oo laga helo cuntooyinka qaar.

   Taasi waxay kaa caawinaysaa in timahaaga ay awood yeeshaan caafimaadkooduna uu kordho.

   Fitamiinno dhowr ah. Seynisyahannada dhinaca caafimaadka ayaa ku taliyay in dhowr fitamiin ay kaalin ka qaataan xannaanada timaha iyo ka hortagidda bidaarta.

   Waxaa Fitamiinnadaas ka mid ah noocyada A.B,C iyo D.

   Waxaa sidoo kale soo raaca maaddooyinka iron, selenium, iyo zinc oo iyagana la sheegay in ay muhiim u yihiin koboca iyo caafimaadka timaha.

   Cuntada Mediterranean-ka. Daraasad la sameeyay sanadkii 2017-kii ayaa lagu ogaaday in raashinka loo yaqaanno "Cuntada Mediterranean-ka" ayuu kaalin wayn ka qaato yareynta halista la xiriirta cudurka timaha ka daadida haweenka iyo bidaarta caadiga ah ee gasha ragga.

   Masaajayn. Daraasad yar oo loogu kuur galay caafimaadka ilaa sagaal nin ayaa lagu ogaaday in masaajaynta madaxa oo maalintii la sameeyo ilaa 4 daqiiqo ay ka qayb qaadan karto koritaanka timaha.

   Dhaqid joogto ah.In la dhaqo madaxa maalin walba waxay ka ka hor tagaysaa inay timaha daataan, maadaama meesha ay timaha ku yaallaan ay nadiif ahaanayso, caafimaadkeeduna wanaagsanaanayo.

   Dawooyin. Waxaa jira dawooyin badan oo loo adeegsado ka hortagda timaha daata ama bidaarta, kuwaasoo laga heli karo xarumaha lagu iibiyo dawooyinka.

   Dhowr sano ka hor waxaa lasoo saaray daraasad muujinaysa in ragga bidaarta leh ay ka soo jiidasho badan yihiin kana kaslooni badan yihiin kuwa aan bidaarta lahayn.

3. 5 Saacadood ka horTrump: Waxaan aamin sanahay inuu weli nool yahay hogaamiyaha sare ee Iiraan

   Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu aaminsan yahay in Hoggaamiyaha Sare ee Iran, Mojtaba Khamenei, uu weli nool yahay, inkastoo uusan si guud u soo muuqan tan iyo markii uu xilka qabtay kaddib dilkii aabbihii bishii Febraayo.

   Trump ayaa sidaas u sheegay weriyaha muxaafidka ah ee Maraykanka Glenn Beck. Wuxuu sheegay in Khamenei uu si daran uga dhaawacmay dhinaca bidix ee jirkiisa, oo ay ku jiraan gacan iyo lug.

   Mojtaba Khamenei ayaa weli ah hoggaamiyaha Iran iyadoo ay socdaan weerarrada Maraykanka iyo Israel. Si kastaba ha ahaatee, maqnaanshihiisa joogtada ah ee fagaarayaasha iyo saameynta sii kordheysa ee saraakiisha sare ee Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan xaaladdiisa iyo awooddiisa hoggaamineed.

   Aabbihii, Ayatollah Ali Khamenei, ayaa lagu dilay duqeymihii bilowga u ahaa weerarrada Maraykanka iyo Israel ee Iran.

   Trump ayaa marar badan sheegay in Maraykanku uu ku dhow yahay guul ka dhan ah Iran. Hase yeeshee, Maraykanku weli ma xaqiijin in Iran si buuxda u furto Marinka Hormuz ama ay ka tanaasusho hubkeeda iyo qalabkeeda nukliyeerka.

   Wareysiga, Trump wuxuu carrabka ku adkeeyay in cadaadiska militari iyo dhaqaale ee lagu hayo Iran uu sii dhalinayo natiijooyin.

   Wuxuu yiri: “Wax walba waxay u socdaan hab guul ah. Dhawaan waxaan halkas ka gaari doonnaa guul weyn.”

   Isagoo ka hadlayay Marinka Hormuz, oo Iran inta badan xannibtay maraakiibta, Trump wuxuu sheegay in marinku furan yahay, isla markaana maraakiib badan hadda loo oggolaanayo inay maraan.

   Wuxuu sheegay in miinooyinkii badda laga saaray, ayna Maraykanku weli caawinayaan maraakiibta si ay uga gudbaan marinka.

   Trump wuxuu sidoo kale carrabka ku adkeeyay in Maraykanku uusan oggolaan karin Iran inay hesho hub nukliyeer ah, isagoo sheegay in arrintani tahay qodobka ugu muhiimsan ee colaadda.

   Wuxuu ku andacooday inuu horey laba jeer uga hortagay in Iran ay hesho hubkaas.

   Sidoo kale akhri:

   Khasaaraha qarsoon ee Iran u gaystay shabakadda sirdoonka Mareykanka - NBC

   Netanyahu oo sheegay in Iiraan ay isku dayday inay disho mid ka mid ah wiilashiisa

   Maxay saxaafadda Faransiisku ku haysataa Maxamed Bin Salman?

4. 6 Saacadood ka horWaxa kala qabsaday dagaalyahankii CIA-da iyo injineerkii al-shabaab

   Bishii November ee sanadkii 2020-kii gawaari kolonyo ah oo ay leedahay hay'adda sirdoonka Mareykanka ee C.I.A ayaa xilli habeennimo ah u baxay si ay usoo fuliyaan howlgal khaas ah oo lagu bartilmaameedsanayay mid ka mid ah hoggaamiyeyaasha sar sare ee Al-Shabaab, balse sidii uu qorshuhu ahaa wax uma dhicin, sida lagu sharraxay maqaal uu qoray wargeyska New York Times.

   Kolonyada oo ka baxay Muqdisho ayaa sii maray waddo xeebta barbar socota oo dhanka koonfureed ah, taasoo geyneysa dhulka ay gacanta ku hayaan xoogagga al-shabaab, oo sida uu wargeyskan xusay ka mid ah ururrada mintidiinta ee ugu halista badan qaaradda Afrika.

   Tuulo badda dhinaceeda ah ayay gawaarida ku hakadeen, halkaasoo ay uga dageen ciidamada Mareykanka iyo kuwa Soomaalida ee iskaashanayay, waxayna durbadiiba weerar gaadmo ah ku qaadeen guri ay ku dileen dhowr xubnood oo mintidiinta ka mid ah, sida ay sheegeen saraakiil Soomaali ah.

   Laakiin hal nin ayaa ka baxsaday goobtaas wuxuuna islamarkiiba soo laabtay isagoo si xowli ah u kaxeynaya gaari laga buuxiyay walxaha qarxa oo loogu talogalay ismiidaamin, wuuna qarxiyay.

   Qaraxaas waxaa ku dhintay saddex Soomaali ah, askari Mareykan ahna dhaawac culus ayaa kasoo gaaray. Wuxuu ahaa Michael Goodboe, oo 54 jir ahaa, ka tirsanaa saraakiisha tababarka khaaska ah leh ee C.I.A-da, horayna ugasoo mid ahaan jiray ciidamada isugu jira kuwa cirka, badda iyo dhulka ee Mareykanka.

   Waxaa diyaarad loogu qaaday isbitaal ay militariga Mareykanka ku leeyihiin Jarmalka, balse 17 maalmood kaddib ayuu u geeriyooday dhaawicii.

   Geerida Mr. Goodboe waxay ahayd mid ka mid ah kuwa dhifka ah ee Mareykanka Mareykanka kasoo gaara dagaalka dadban ee ay tobanka sano kula jiraan al-shabaab.

   Sii akhri

5. 6 Saacadood ka horIlaa 160 qof oo ay daadad ku laayeen dalka Nepal

   In ka badan 160 qof ayaa ku dhintay Nepal, boqolaal dalxiisayaal ahna weli waa la la’yahay, kaddib markii daad xooggan oo aan la fileyn iyo dhul-go’ uu ku dhuftay dalkaas.

   Dalxiisayaasha la la’yahay waxaa ka mid ah in ka badan 100 qof oo ka yimid Hindiya, 47–54 qof oo Maraykan ka yimid, 34 qof oo Australian ah, iyo 33 qof oo British ah, iyo sidoo kale in ka badan 100 qof oo u dhashay Nepal. Deegaanku wuxuu caan ku yahay dadka buuraha dalxiiska u taga.

   Maraykanka, Shiinaha, Midowga Yurub iyo Hindiya ayaa ka mid ah dalalka ballanqaaday inay gargaar bixiyaan ama diray sahayda gurmadka.

   Tobanaan askarta Booliiska Nepal iyo ciidamada milatariga ayaa sidoo kale la la’yahay, sidoo kalena waxaa la la’yahay shaqaale ka shaqaynayay mashaariicda korontada.

   Haweeney ayaa tiri: “Qoyskayga ayaa anoo arkaya daadku qaaday.” Iyadu iyo wiilkeeda ayaa ka badbaaday iyagoo fuulay saqafka guri.

   Mas’uuliyiintu markii hore waxay u malaynayeen in dhulgariir uu ka horreeyay daadadka. Hase yeeshee, Hay’adda Sahanka Juqraafiyeed ee Maraykanka (USGS) ayaa markii dambe sheegtay in tamarta gariirka la diiwaangeliyay uu ka dhashay dhul-go’ weyn, halkii uu ka ahaan lahaa dhulgariir.

6. 6 Saacadood ka hor

   Kulanti wacan akhyaareey, ku soo dhowaada tebinteenna tooska ah ee maanta. Halkan ayaan idinkugu soo gudbin doonaa wararkii ugu dambeeyay ee caalamka iyo Soomaaliduba