TOOS, Dowladda Iiraan oo ka fiirsaneysa soo jeedinta Mareykanka ee lagu soo afjarayo dagaalka

Tebin toos ah

1. 31 Daqiiqadood ka horMaxaa xalay ka dhacay Deyniile?

   Iska hor imaad ayaa ka dhacay deegaanka Warlaliska ee degmada Deyniile ee magaalada Muqdisho, kaas oo u dhaxeeyay ciidamada dowladda federaalka iyo maleeshiyo kasoo horjeeda in dadka laga saaro dhulka dowladda.

   Maleeshiyaadka ayaa rasaas kala hortagay ciidanka dowladda oo burburinayay guryaha dadka kadib markii sida ay sheegeen uu dhammaaday waqtiga kama dambeysta ah ee loo qabtay inay uga guuraan. Ugu yaraan saddex qof ayaa ku dhimatay 20 kalena way ku dhaawacmeen sida ilo kala duwan ay BBC u sheegeen.

   Ka saaridda dadka ee dhulalka dowladda ayaa socotay sanadihii ugu dambeeyay ee dowladda Xasan Sheekh. Dadka qaar ayaa ku doodaya inay guryaha degganaayeen muddo ka badan 20 sano.

   Dhulalka qaar ee dowladda ayaa laga iibiyay ganacsato halka qaarna loo celiyay wasaaradihii hore u degganaa sida xarunta wasaaradda arrimaha gudaha oo sida wararku sheegayaan dhismaheeda la dhammeeyay.

   Siyaasiyiinta mucaaradka ee fahdigoodu yahay magaalada Muqdisho ayaa ku baaqay isu soo bax dadweyne maalinta Axada ah ee bishu tahay 10-ka.

   Dibadbaxa ayay sheegeen in uu yahay mid bini’aadanimo oo looga soo horjeedo barakicin ay sheegeen in lagu sameeyay boqollaal kun oo qof oo daganaa dhullalka danta guud ee magaalada Muqdisho.

   Xubnahan mucaaradka ah oo shir jaraa’id qabtay ayaa ugu baaqay saraakiisha ammaanka in aanay hor istaagin dibadbaxa.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa sababay inuu xumaado xiriirka Imaaraadka Carabta ee Soomaaliya iyo qaar ka mid ah dalalka Carabta?

   Wax ka ogow gantaalka qaaradaha isaga gudba ee Turkiga oo guuxiisa ka dheereeya 25 jeer

   Shirkadda Apple oo $250 milyan oo doolar siinaysa dadkii iibsaday taleefanadeeda ee la qalda

2. 33 Daqiiqadood ka hor"Iiraan waxay heysataa 48 saacadood" - Trump

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Iiraan ayaa sheegtay in ay ka fiirsaneyso soo jeedinta Maraykanka ee lagu soo afjarayo dagaalka Gacanka, kadib warar sheegayay in labada dhinac ay ku dhow yihiin heshiis.

   Warbaahinta Mareykanka ee Axios ayaa Arbacadii werisay in Aqalka Cad uu aaminsan yahay in uu ku dhow yahay heshiis is-afgarad ah oo ka kooban 14 qodob oo lala gaarayo Iiraan.

   Dhinaca kale Ra’iisul Wasaaraha Pakistan ayaa sheegay in uu jirto horumar iyo dardar ku saabsan wadaxaajoodyada uu dalkiisu ka caawinayo dhexdhexaadinta heshiis lagu soo afjarayo dagaalka u dhexeeya Maraykanka iyo Iiraan.

   Shehbaz Sharif ayaa hadalkan sheegay kadib markii Madaxweyne Donald Trump uu hakiyay hawlgal militari oo bilaabmay Isniintii la soo dhaafay, kaas oo qorshuhu ahaa in lagu furdaamiyo maraakiibta ganacsiga ee maraya marin-biyoodka Hormuz Strait oo xiran Iran tan iyo 28 Febraayo ee sannadkan.

   Mr Trump ayaa sheegay in tallaabadan looga gol leeyahay in dhabbaha loogu xaaro heshiis lala gaari karo Iiraan.

   Wararka ayaa tilmaamaya in Mareykanka iyo Iiraan ay ku dhow yihiin inay ku heshiiyaan in dagaalka la soo afjaro.

   Sida laga soo xigtay wargeyska Mareykanka ee Axios, Aqalka Cad ayaa tilmaamay inuu ku dhow yahay inuu gaaro heshiis xabad joojin ah.

   Sida laga soo xigtay warbixinta, soo jeedinta Aqalka Cad waa dukumeenti hal bog ah oo ka kooban 14 qodob.

   Qaar ka mid ah dalabaadka ayaa ah in Iiraan ay joojiso barnaamijkeeda nukliyeerka, ay ka qaaddo cunaqabataynta, isla markaana ay furto marin biyoodka Hormuz.

   Mashruuca nukliyeerka iyo furitaanka marin biyoodka Hormuz waa arrimo ay labada dal isku khilaafsanaayeen.

   Dhanka kale siyaasiyiinta mucaaradka ee fahdigoodu yahay magaalada Muqdisho ayaa ku baaqay isu soo bax dadweyne maalinta Axada ah ee bishu tahay 10-ka. Dibadbaxa ayay sheegeen in uu yahay mid bini’aadanimo oo looga soo horjeedo barakicin ay sheegeen in lagu sameeyay boqollaal kun oo qof oo daganaa dhullalka danta guud ee magaalada Muqdisho.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa ka jira in Iiraan ay adeegsato hoombarooyin is-miidaamiya?

   Pakistan: Dhexdhexaadiyaha Iran iyo Maraykanka oo ka hadashay weerarkii Imaaraatka lagu qaaday

   Hub noocee ah ayuu Mareykanku doonayaa inuu ka iibiyo dalalka Carabta?

3. 36 Daqiiqadood ka horToddobadan su'aalood weligaa gabar ha weydiin

   Waxaad hor taagan tahay qof dumar ah laga yaabee inay tahay qaraabo, ama inaad markaasi is aragtan waxaa laga yaabaa inaad dooneyso inaad su'aal weydiiso.

   Ka hor inta uusan hadalka afkaaga ka soo bixin is weydii, su'aashani ma tahay su'aal wanaagsan, mise su'aal dhibaato ku keeni kara.

   Halkan waxaa ah 10 su'aalood oo ah inaadan waligaa qof dumar ah weydiin, xaalad kasta oo la taagan yahay.

   Imisa jir ayaa tahay?

   Tani dhab ahaantii ma aha su'aal xun in la weydiiyo haweeney u muuqata inay da'deedu ka hooseyso 25-27,oo ay weli u muuqato qof yar.

   Laakiin haddii aad waydiiso su'aashan qof dumar ah oo da'diisu ka weyntahay 30-40 jir ah, waxa laga yaabaa in aad halis u gasho inay xumaan dareento ama niyad jab.

   Uur miyaad leedahay ama ma yeelatay?

   Tani ma sahalano, sababtoo ah haddii aysan uur lahayn, waxaad si maldahan u leedahay calool ayaad leedahay ama waad cayilantahay.

   Mararka waxaa dhici karta in qofka aad weydiineyso su'aashaasi uuba raadinayo uur oo xitaa waxaa dhici karta in habeenkii oo dhanba ay ku fakareysay arrintaasi balse su'aashaada ayaa laga yaabaa inay dhibaato kale u keento.

   Sii akhri

4. Saacad ka horMaxay tahay muhiimadda istaraatijiyadeed ee Somaliland ee Mareykanka, Shiinaha, iyo Taiwan ugu hardamayaan?

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Booqashadii la qorsheeyay ee Madaxweynaha Taiwan, Lai Ching‑te, uu ku tegi lahaa Eswatini — oo ah saaxiibka diblomaasiyadeed ee keliya ee ay Taiwan ku leedahay Afrika — ayaa la baajiyay Talaadadii (21‑ka Abriil), kadib markii waddamo Afrikaan ah ay baajiyeen oggolaanshaha duullimaadyada hawada. Arrintani waxay mar kale muujisay xaaladda adag ee diblomaasiyadeed ee Taiwan ka haysata Afrika.

   Dhanka kale ee qaaradda Afrika, Taiwan waxay si degdeg ah u xoojinaysaa xiriirka ay la leedahay Somaliland, taas oo iyaduna aanay Qaramada Midoobay aqoonsan. Iyadoo Israa'iil ay si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland dhammaadka sanadkii 2025, isla markaana xaaladda tamarta Bariga Dhexe ay weli tahay mid kacsan, dhulkan ku yaalla afka Gacanka Cadmeed, hodanna ku ah macdanno muhiim ah sida macdanta dhifka ah ee dhulka laga helo, ayaa noqonaya goob cusub oo ay ku hardamayaan Mareykanka, Shiinaha, iyo Taiwan.

   BBC Laanta Afka Shiinaha ayaa wareysatay wakiilka Taiwan ee Somaliland, maalgashadayaal Mareykan ah, iyo khubarro goboleed, si loo sahamiyo sida Taiwan uga faa'iidaysan karto awooddeeda dhaqaale iyo tignoolajiyadeed si ay ula shaqeyso saaxiibbadeeda una abuurato saldhigyo cusub waxa loogu yeero "lamadegaanka diblomaasiyadda," isla markaana iftiiminaysa tartanka u dhexeeya Mareykanka iyo Shiinaha ee "Geeska Afrika."

   Sii akhri

5. 2 Saacadood ka horSida dalkan keliya ee islaam loogu ogolaaday inuu heysto hubka nukliyeerka

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Pakistan waxay samaysay tijaabadii ugu horreysay ee nukliyeerka ah oo guulaysata. Tani waxay ahayd wax yar ka dib markii Hindiya ay tijaabisay hubka nukliyeerka.

   Waxay hadda haysataa wadarta 170 madaxyada hubka nukliyeerka ah, kuwaas oo lagu hayo saldhigyo milatari oo gaar ah, sida ay qabaan saynisyahannada ugu sarreeya Maraykanka ee nukliyeerka.

   Barnaamijkeeda nukliyeerka wuxuu ku saabsanaa isku dheelitirka walaacyada amniga iyo awoodda deriska.

   Barnaamijka nukliyeerka ee Pakistan wuxuu ka bilaabmay saynisyahan Abdul Qadeer, oo inta badan loo arko inuu yahay milkiilaha bambooyinka nukliyeerka ee dalka iyo geesi qaran.

   Maanta, Bakistaan ​​waxaa lagu qiyaasaa inay haysato in ka badan 160 bambooyin oo nukliyeer ah.

   Waxaa jira warbixino kala duwan oo ku saabsan sida adduunku u aqbalay xaaladda nukliyeerka ee Pakistan.

   Si kastaba ha ahaatee, inkastoo cunaqabatayn caalami ah oo bilow ah la saaray, haddana aragtida adduunku si tartiib tartiib ah ayay isu beddeshay.

   Sababaha ay Pakistaan ​​u hubeyneyso hubka nukliyeerka ayaa ah in haysashada hubka nukliyeerka ee la mid ah kan Hindiya ay yareyso fursadaha dagaal buuxa oo dhexmara laba deris oo ku hubaysan hubka nukliyeerka.

   Ka dib weeraradii 9/11 ee ka dhacay Mareykanka, Pakistaan ​​waxay beddeshay aragtida reer Galbeedka ee ah inay yihiin saaxiib muhiim ah oo ka tirsan la dagaallanka argagixisada.

   Iyadoo ay weli jirto walaac laga qabo kororka nukliyeerka, haddana doorka Pakistan ee nabadda adduunka ayaa ka dhigtay inay si dhab ah u qaadato mowqifkeeda nukliyeerka.

   Sidoo kale akhri

   Halka uu hubka nukliyeerku ugu qarsan yahay dalka kaliya ee islaam ah ee haysta hubkan

6. 2 Saacadood ka horInaad hal mar ka badan cadeysato maalintii ma wanaagsana

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dhammaanteen waxaan u maleyneynaa inaan naqaanno sida loo cadaydo ilkaheenna - xoqid subax iyo habeen, biyo ku raaci iyo laga yaabee isticmaalka af-dhaq ka sameysan nacnaac oo qiyaas wanaagsan ah.

   Laakiin sida ay qabaan khubarrada ilkuhu, xitaa dadka cadeysiga aadka ugu dadaala waxaa laga yaabaa inay samaynayaan khaladaad yar oo dib u dhigaya shaqadooda wanaagsan.

   Dr Praveen Sharma, oo ka tirsan dugsiga cilmiga ilkaha ee jaamacadda Birmingham, ayaa sheegay in kala bar dadka qaangaarka ah ee ku nool UK uu mar uun ku dhici doono cudurka cirridka iyo calaamadda hore ee cirridka oo dhiig baxaya.

   "Haddii cirridkaagu uu dhiig baxayo ama bararayo waa calaamad ku tusineysa inaad u baahan tahay inaad si fiican u cadayato," ayuu yiri.

   Iyo sidoo kale booqashooyinka joogtada ah ee dhakhtarka ilkaha, halkan waxaan idinkugu soo gudbineynaa afar shay oo isaga iyo daadiheyeyaasha barnaamijka What's Up Docs ee BBC Dr Xand iyo Dr Chris van Tulleken, ay ku sheegeen in qaar badan oo naga mid ah ay hadda khaldan yihiin kuwaas oo haddii aan beddelno hagaajin kara caafimaadka ilkaheenna.

   Sii akhri

7. 2 Saacadood ka horIsraa'iil oo duqayn ka gaystay oonfurta caasimadda Bayruut

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Israa’iil ayaa duqeysay xaafad ku taalla Dahieh, oo ku taalla koonfurta caasimadda Bayruut.

   Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in weerarradu ay ku wajahan yihiin in lagu khaarijiyo taliye ka tirsan Xisbullaah.

   Dad ayaa la arkayay habeenkii Arbacada iyagoo ku ururaya goobta si ay u qiimeeyaan khasaaraha ka dhashay weerarka.

   Dhanka kale, Isagoo la hadlayay Israa’iiliyiinta kulankii golaha wasiirrada ee maanta ayaa Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu waxa uu sheegay in uu xidhiidh joogto ah la leeyahay Donald Trump—isla markaana uu qorsheynayo in uu mar kale la hadlo caawa.

   “Waxaan sii wadnaa xidhiidhka joogtada ah ee aan la leenahay saaxiibadeenna Maraykanka. Waxaan la hadlaa Madaxweyne Trump ku dhowaad maalin kasta,” ayuu yidhi.

   “Ma jiraan wax lama filaan ah,” ayuu yiri. “Waxaan wadaagnaa ujeeddooyin isku mid ah.”

   Netanyahu wuxuu sidoo kale sheegay in Trump uu aamminsan yahay in uu ku guuleysan karo dagaalka Iiraan islamarkaana burburin karo awooddooda nukliyeer “si kasta ha noqotee.”

   “Waxaan u diyaar garownay xaalad kasta,” ayuu yidhi.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa ka jira in Iiraan ay adeegsato hoombarooyin is-miidaamiya?

   Pakistan: Dhexdhexaadiyaha Iran iyo Maraykanka oo ka hadashay weerarkii Imaaraatka lagu qaaday

   Hub noocee ah ayuu Mareykanku doonayaa inuu ka iibiyo dalalka Carabta?

8. 4 Saacadood ka horDadkii iibsaday iPhone 15 iyo 16 oo la siinayo $250 milyan oo doolar kadib qalad la ogaaday

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Qaar ka mid ah dadka iibsaday moobaylka iPhone ayaa dacwad ka gudbiyay shirkadda tignoolajiyada ee Apple, iyagoo ku eedeeyay inay xayaysiisay waxyaabo cusub oo la xiriira garaadka macmalka ah ee taleefanadeeda, laakiin dhab ahaantii ay ahayd marin habaabin.

   Si kastaba ha ahaatee, Apple ayaa hadda la heshiiyey dadkii gudbiyay dacwadda waxayna go'aansadeen inay bixiyaan lacag dhan 250 milyan oo doolar.

   Sida laga soo xigtay dukumeenti laga gudbiyay maxkamada federaalka ee California Talaadadii, Apple ma aysan qiran wax khalad ah laakiin waxay ogolaatay heshiis xallin doona dacwad la gudbiyay sannadkii hore.

   Xaaladdan oo kale, Apple ayaa lagu eedeeyay inay si been abuur ah u xayeysiisay waxyaabo ay soo kordhisay oo ku saabsan AI taa oo uu leeyahay iPhone ku, oo shirkadu ay ugu yeertay 'Apple Intelligence'. Apple waxa ay sheegtay in sifooyinkani ay hagaajin doonaan sida codka 'Siri' oo ay u rogi doonaan 'kaaliyaha gaarka ah ee AI', taas oo aan wali la samayn.

   Sida ku cad heshiiska u dhexeeya iibsadayaasha iyo Apple, macaamiisha Maraykanka ee iibsaday iPhone 15 iyo iPhone 16 intii u dhaxaysay Juun 2024 iyo March 2025 waxa la siin doonaa lacag u dhaxaysa $25 ilaa $95.

   Sii akhri

9. 4 Saacadood ka horDowladda Iiraan oo ka fiirsaneysa soo jeedinta Mareykanka ee lagu soo afjarayo dagaalka

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Iiraan ayaa sheegtay in soo jeedinta Mareykanka ee lagu soo afjarayo dagaalka "wali la tixgelinayo", ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in labada dhinac ay ku dhow yihiin heshiis.

   Wargeyska Axios ee ka soo baxa Mareykanka ayaa Arbacadii sheegay in Aqalka Cad uu aaminsan yahay, in laga yaabo inuu soo gabagabeynayo heshiis isfaham oo 14 qodob ah oo uu la galayo Iiraan.

   Xubin sare oo ka tirsan baarlamaanka Iiraan ayaa ku gacan saydhay inay tahay "liis rabitaan", halka afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda uu sheegay in Tehran ay la wadaagi doonto aragtideeda ku aaddan soo jeedinta Mareykanka dhexdhexaadiyeyaasha Pakistan.

   Wasiirka arrimaha dibadda ee Pakistan ayaa sheegay in dalkiisu "uu ku dadaalayo inuu xabad joojintan u beddelo mid si joogto ah loogu joojiyo dagaalkan". Madaxweyne Donald Trump ayaa sheegay in Mareykanku uu "wadahadallo aad u wanaagsan la yeeshay Iiraan 24-kii saacadood ee la soo dhaafay" isla markaana heshiis la gaari karo.

   Warbaahinta Mareykanka ee Axios waxay ku qeexday qoraalkan qoraal hal bog ah oo 14-dhibcood ah kaas oo dejin kara qaab-dhismeed wadahadallo nukliyeer oo faahfaahsan.

   Qodobbada waxaa ka mid ah joojinta kobcinta nukliyeerka Iiraan, qaadista cunaqabataynta, iyo soo celinta marinnada xorta ah ee marin biyoodka Hormuz.

   Waxay soo xiganaysaa laba sarkaal oo Mareykan ah iyo laba ilo kale - oo aan la magacaabin - kuwaas oo ay ku tilmaantay inay yihiin kuwo lagu wargeliyay arrimaha. Ilo-wareedyadan ayaa lagu soo waramayaa inay sheegayaan in shuruudo badan oo ku xusan qoraalka ay ku xirnaan doonaan heshiis kama dambays ah oo la gaaro.

   Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa ku warantay in laba ilo oo lagu wargaliyay dhexdhexaadinta u dhaxaysa Mareykanka iyo Iiraan ay xaqiijiyeen in macluumaadka uu markii hore soo sheegay Axios, laakiin soo jeedinta si cad looma shaacin.

   Sidoo kale akhri

   Maxaa ka jira in Iiraan ay adeegsato hoombarooyin is-miidaamiya?

   Pakistan: Dhexdhexaadiyaha Iran iyo Maraykanka oo ka hadashay weerarkii Imaaraatka lagu qaaday

   Hub noocee ah ayuu Mareykanku doonayaa inuu ka iibiyo dalalka Carabta?