Sida ay dhibaatada muhaajiriinta ee Spain u abuurtay duufaan siyaasadeed oo ay sii huriyeen baraha bulshada

Inta badan tobannaan kun oo muhaajiriin ah oo Khamiistii u gudbay Ceuta, oo ah dhul Isbaanishku leeyahay kana go'doonsan dhul weynaha Spain, ayaa hadda dib ugu laabtay Morocco, iyadoo askarta iyo booliiska Spain ay ku sii galbiyeen xadka.

Hase yeeshee, qulqulkan aan caadiga ahayn ee dadka soo galay ayaa sababay dhimashada ugu yaraan 67 qof, kuwaas oo meydadkooda laga soo saaray badda, halkaas oo ay dul sabbaynayeen agagaarka giraangirihii caagga ahaa ee dabaasha iyo baallayaasha dabaasha ee la iska tuuray.

Dhacdooyinka toddobaadkan ayaa sidoo kale gilgilay siyaasadda Yurub, iyagoo mar kale bannaanka soo dhigay kala qaybsanaanta ka jirta arrinta xasaasiga ah ee socdaalka.

Waxay sidoo kale reebeen su'aalo wali jawaab loo la'yahay oo ku saabsan waxa sababay qulqulkan lama filaanka ah: in qoraallo lagu baahiyay baraha bulshada oo ballanqaadayay waddo sahlan oo Yurub lagu galo ay si weyn u faafeen, mise arrintu waxay ahayd wax si ula kac ah loo abaabulay, xitaa si nidaamsan loo qorsheeyay.

Siyaasadaha

Sababtu wax kasta ha noqotee, Ra'iisul Wasaaraha hantiwadaagga ah ee Spain, Pedro Sánchez, ayaa si weyn uga carooday sida looga falceliyay xaaladdan.

Pedro Sánchez ayaa ku eedeeyay qaar ka mid ah dalalka Midowga Yurub inay "weerar siyaasadeed" ku hayaan Spain xilligan qalalaasaha, halkii ay taageero u muujin lahaayeen.

Waxa uu si gaar ah ula jeeday Talyaaniga.

Xisbiga midigta adag ee Fratelli d'Italia, oo uu hoggaamiyo Ra'iisul Wasaaraha Talyaaniga Giorgia Meloni, ayaa si degdeg ah baraha bulshada ugu baahiyay sawirro muujinaya muhaajiriin ku ordaya waddooyinka Ceuta.

Qoraalka la socday sawirrada ayaa lagu yiri: "Kani waa qaabka Sánchez ee xisbiga bidixda Talyaanigu aadka u jecel yahay."

Meloni ayaa markaas ku dhawaaqday inay hakisay heshiiska Schengen ee u dhexeeya Talyaaniga iyo Spain, kaas oo oggolaanaya isu socodka xorta ah ee dadka, iyadoo sabab uga dhigtay khatar dhinaca amniga ah.

Go'aankaas ayaa aad uga caraysiiyay dowladda Madrid.

Sida ay Spain u aragto, qalalaasaha waa la xakameeyay, waxaana intaas dheer in Ceuta aysan ka tirsanayn aagga Schengen, sidaas darteedna muhaajiriinta reer Morocco aysan si xor ah ugu gudbi karin dhul weynaha Yurub iyada oo aan la hubin.

Meloni arrintaas way ogtahay.

Hase yeeshee, waxay wajahaysaa doorashooyin la filayo sanadka soo socda, iyadoo isbahaysigeeda siyaasadeed uu luminayo taageero, isla markaana uu soo xoogeysanayo xisbi cusub oo si aad ah uga soo horjeeda socdaalka. Sidaas darteed, dhacdadani waxay u noqotay fursad ay ku muujiso mowqif adag oo ku saabsan socdaalka, isla markaana ay dib ugu soo jiidato codadkii ay lumisay.

Spain oo lagu eedeeyay inay u jilicsan tahay muhaajiriinta?

Si kastaba ha ahaatee, Talyaanigu ma aha dalka keliya ee u arka in Spain ay ka jilicsan tahay arrimaha socdaalka.

Baaqa Ra'iisul Wasaaraha Talyaaniga Giorgia Meloni ee ahaa in Talaadada la qabto kulan degdeg ah oo ay yeeshaan wasiirrada arrimaha gudaha ee Midowga Yurub, waxaa saxiixay ku dhawaad labaatan iyo dhowr hoggaamiye oo ka tirsan Midowga Yurub. Waxay ku baaqeen in la tirtiro dhammaan siyaasadaha loo arko inay yihiin "arrimo dadka ku soo jiita" inay u soo haajiraan Yurub.

Waxa ay si gaar ah ula jeedeen tallaabada muranka dhalisay ee Spain ay ku oggolaatay boqollaal kun oo muhaajiriin aan sharci haysan inay codsadaan oggolaanshaha degenaanshaha iyo shaqada, si xaaladdooda sharci loo waafajiyo.

Dowladda Spain ayaa arrintan ku difaacaysa inay tahay go'aan wax ku ool ah, iyadoo sheegaysa in dalka uu gaboobayo isla markaana uu u baahan yahay shaqaale badan.

Hase yeeshee, dadkii toddobaadkan ku qulqulay xeebaha Ceuta uma aysan socon inay ka faa'iidaystaan ololahan, maadaama muddadii codsiyada la qaadanayay ay hore u dhammaatay.

Ra'iisul Wasaare Pedro Sánchez ayaa taa beddelkeeda tilmaamay go'aan dhowaan kasoo baxay Maxkamadda Sare ee Spain, kaas oo dhigaya in dadka badda ka soo gala dalka aan isla markiiba dib loogu celin karin.

Sánchez wuxuu ku dooday in dadka tahriibiya ay si qaldan u fasireen go'aankaas, iyagoo dadka u sheegay inuu yahay waddo sahlan oo Yurub lagu geli karo.

Si kastaba, dadkii u dhaqaaqay Ceuta uma baahnayn inay lacag siiyaan tahriibiyeyaasha, maadaama intooda badan ay ahaayeen Moroccans, isla markaana jidkaasi uu yahay mid si wanaagsan loo yaqaan.

Farriinta ayaa dhab ahaantii ku faaftay baraha bulshada.

Muhaajiriinta ayaa wariyeyaasha tusay qoraallo iyo muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada oo lagu maqlayo dad ku dhawaaqaya "Spain way furan tahay", iyagoo badda isku tuuraya.

Akoonno badan oo la hubiyay ayaa muujinaya dhallinyaro xiran dharka dabaasha iyo baallayaasha dabaasha, kuwo is duubaya iyagoo durba badda ku jira, iyo sawirro laga soo qaaday gudaha Ceuta.

Qaar ka mid ah akoonnadaas waxay jireen oo keliya dhowr toddobaad, halka kuwo kalena ay heleen tobannaan kun oo (likes) ah.

Dhammaan ballanqaadyadii lagu baahiyay waxay noqdeen kuwo aan run ahayn.

Dadkii si farxad leh u dhunkaday xeebta Ceuta markii ay gaareen, waxay la kulmeen xaqiiqo ka duwan wixii loo sheegay. Iyagoo aan haysan cunto, hoy, ama waddo ay ugu sii gudbaan dhul weynaha Yurub, intooda badan waxay si degdeg ah dib ugu noqdeen Morocco.

Haddaba, maxay ahayd ujeeddada arrintan oo dhan?

Haddaba, muhaajiriinta miyaa loo adeegsaday hub siyaasadeed, sidii dhacday dhowr sano ka hor ee Belarus, tusaale ahaan?

Haddii ay sidaas tahay, yaa ka dambeeyay?

Ilaa hadda, waxa keliya ee muuqda waa cidda ka faa'iidaysanaysa natiijada dhacdadan.

Sida uu qoray weriyaha Andrea Rizzi ee wargeyska El País ee Spain, garabka midig ee siyaasadda caalamka ayaa "farxad aan la qarin karin la buunbuuninaya" dhacdadan.

Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, oo ka cadhooday mowqifka Spain ee ka soo horjeeday dagaalkiisa ka dhanka ah Iiraan, ayaa ku tilmaamay waxa dhacay "musiibo" iyo "duullaan." Sida Giorgia Meloni, Trump isaguna wuxuu wajahaa doorashooyin soo dhow.

Ruushka ayaa isna muujiyay farxad ku saabsan xaaladda, maadaama uu jecel yahay qalalaasaha iyo kala qaybsanaanta ka dhex dhalata Yurub. Wax kasta oo wiiqi kara xulafada Ukraine ayuu u arkaa faa'iido.

Dhanka Morocco, dowladda ayaa eedda dusha ka saartay "ururro dambiileyaal ah." Hase yeeshee, ciidamada ilaalada xuduudaha Morocco waa inay arkeen dadkii faraha badnaa ee ku soo ururayay xadka.

Markii ugu dambeysay ee dhacdo tan la mid ahi dhacdo, inkastoo ay ka yarayd tan hadda, Spain iyo Morocco waxaa ka dhex taagnaa muran ku saabsan Saxaraha Galbeed, oo hore u ahaan jirtay gumeysi Isbaanish.

Haatanna waxaa jira xiisado cusub.

Ra'iisul Wasaaraha Spain Pedro Sánchez ayaa si cad u sheegay inuusan Morocco ku eedeynayn wixii dhacay, isagoo ku tilmaamay Rabat inay tahay "xulafo wanaagsan."

Laakiin dadka dhaliila waxay ku eedeeyeen inuu u jilicsan yahay Morocco, iyagoo sheegay inay ahayd inuu qaato mowqif adag oo uu "ilkihiisa tuso."

Natiijooyinka

Hadda, Spain waxay ku mashquulsan tahay sidii ay uga ilaalin lahayd Ceuta dhacdooyin kale oo la mid ah.

Waxay dowladda kordhinaysaa xayndaabka xadka oo lagu fidinayo gudaha badda, iyadoo lagu xirayo safaf dhaadheer oo sabbeeyayaal oranji ah (orange buoys) oo ku xiran dekedda, kuwaas oo maraakiibtu ilaalo ka hayn doonaan si looga hortago dadka mar kale isku daya inay ku dabaashaan xeebta.

Toddobaadka soo socda, wasiirrada arrimaha gudaha ee Midowga Yurub ayaa ka wada hadli doona xoojinta ammaanka xuduudaha dibadda ee Midowga, iyadoo xisbiyada garabka midig ee shacabka soo jiita ay dareemayaan inay heleen dhiirrigelin dheeraad ah.

Dadka ka safra Spain una socda Talyaaniga ayaa muddo dhowr toddobaad ah la kulmi doona baaritaanno aan joogto ahayn oo booliisku ku hubinayo dukumentiyadooda.

Sidaas darteed, isbeddel weyn ma jiro.

Marka laga reebo tobannaan dhallinyaro ah oo badda u baxay iyagoo raacaya riyo ay ku arkeen baraha bulshada, kuwaas oo hadda dib loogu celinayo Morocco iyagoo ku jira naxashyo.