ਕੀ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਕਾਰਨ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਲਕਵਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ 'ਇਨ੍ਹਾਂ' ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਓਮਕਾਰ ਕਰੰਬੇਲਕਰ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
- ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 11 ਮਿੰਟ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਮਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਮੋਟਾਪਾ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਸਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਤੇ ਵੀ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਅਪੰਗਤਾ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਿੰਟ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਲੱਖ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ 'ਟਾਈਮ ਇਜ਼ ਬ੍ਰੇਨ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਆਓ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ, ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ, ਜਲਦੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਨਾੜੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਜੰਮਣ ਕਾਰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾੜੀ ਫਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਲੋੜੀਂਦੀ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਪਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਜਾਂ ਲਕਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਖ਼ੂਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਹੈ ਇਸਕੀਮਿਕ ਸਟ੍ਰੋਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਨਾੜੀ ਵਿੱਚ ਥੱਕਾ ਜੰਮਣ ਕਾਰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਹੈ ਹੈਮਰੇਜਿਕ ਸਟ੍ਰੋਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਨਾੜੀ ਫਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ (ਬਾਲ ਰੋਗੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗਾਂ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਲਕੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਜਾਂ ਲੜਖੜਾਉਂਦਾ ਬੋਲਣਾ, ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਕੜਵੱਲ।
ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਕਦੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਾਹਿਮ ਸਥਿਤ ਪੀਡੀ ਹਿੰਦੂਜਾ ਹਸਪਤਾਲ ਐਂਡ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਬੀਬੀਸੀ ਮਰਾਠੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣ, ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨ ਵਰਗੇ ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।"
"ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਆਵੇ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ FAST ਟੈਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਉਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਬੀ ਫਾਸਟ' (BE FAST) ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
B ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਤੁਲਨ (Balance)- ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸੰਤੁਲਨ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
E ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅੱਖਾਂ (Eyes)- ਇੱਕ ਅੱਖ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਨਜ਼ਰ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦਿਖਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
F ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਿਹਰਾ (Face)- ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
A ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਾਂਹ (Arms)- ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਲੱਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
S ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੋਲਣਾ (Speech)- ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਬੋਲਣਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਲਝਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਬੇਅਰਥ ਬੋਲਣਾ।
T ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮਾਂ (Time)- ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨੇੜਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੋ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਆਵਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਨੇੜਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਦੋਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਹਿਲੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਕੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਟ੍ਰੋਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ 'ਗਲੋਬਲ ਸਟ੍ਰੋਕ ਫੈਕਟ ਸ਼ੀਟ 2025' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 15% ਮਾਮਲੇ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਚਾਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੋਖ਼ਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਜਸਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ, ਨਿਊਰੋਮਸਕੁਲਰ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਸਵਾਲ: ਕੀ ਦਸ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁਣ ਤੀਹ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ?
ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ: ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 1990 ਤੋਂ 2021 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 36% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ, ਜੇਕਰ 1990 ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਮਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 100 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਨ, ਤਾਂ 2021 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 136 ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅੰਕੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੀਹ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਚਾਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਘੱਟ ਜਾਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਸਵਾਲ: ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ: ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਧਰ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹਨ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦਾ ਫਟਣਾ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਜੰਮਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹਨ।
ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਕਾਬੂ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?
ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ: ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਜੋਖ਼ਮ ਕਾਰਕ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਜੰਮਣ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ। ਆਪਣੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਸਵਾਲ: ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ: ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਪੱਧਰ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੂਗਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚਰਬੀ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਬਚਾਅ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਾਅ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਸਵਾਲ: ਕੀ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਵੇਪਿੰਗ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ: ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੋਕੀਨ ਅਤੇ ਮੈਥਾਮਫੇਟਾਮਾਈਨ ਵਰਗੇ ਉਤੇਜਕ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੇਪਿੰਗ ਬਾਰੇ ਸਬੂਤ ਅਜੇ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਇਸ ਦਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅਜੇ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਗ਼ਲਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਵੇਪਿੰਗ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨਿਕੋਟੀਨ ਵਾਲੀ ਵੇਪਿੰਗ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਕੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਡਾ. ਵਿਨਿਆ ਭੰਡਾਰੀ: ਜੀ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਕਾਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਰੋਗ, ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮੋਯਾਮੋਯਾ ਰੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਤਣਾਅ, ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਮਿਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਨੀਂਦ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤਣਾਅ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਰਹਿਣਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਡੈਸਕ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧਣ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਸਰਗਰਮ ਰਹੋ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਓ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਲਓ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਦਵਾਈ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਬਿਹਤਰ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰੋ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
