ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ 14 ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣੋ

"ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੇ ਢਿੱਡ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੈਸ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦਰਦ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਹੈ।"

ਕਈ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਆਮ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਪੈਨਕਰੀਆਸ ਵਿੱਚ ਸੋਜ।

ਜੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

1. ਪਿੱਤਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?

ਪਿੱਤਾ ਜਿਗਰ (ਲਿਵਰ) ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਥੈਲੀਨੁਮਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 7 ਤੋਂ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਲਿਵਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਛੋਟੀ ਅੰਤੜੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2. ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ?

ਪਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:

3. ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?

1. ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਦੀ ਪੱਥਰੀ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ ਜੋ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ।

2. ਪਿਗਮੈਂਟ ਪੱਥਰੀ

ਇਹ ਲੱਛਣ ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਖੂਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ 'ਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

3. ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੱਥਰੀ

ਇਹ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।

4. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?

ਡਾਕਟਰ "5ਐੱਫ ਫਾਰਮੂਲਾ" ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਜੋਖ਼ਮ ਕਾਰਕ ਭਾਰਤੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

5. ਹੋਰ ਜੋਖ਼ਮ ਕਾਰਕ ਕੀ ਹਨ ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਦੇ 5 ਤੋਂ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣਗੇ।

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ 3 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੋਟਾਪਾ ਵਧਣਾ, ਕਸਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦਾ ਵੱਧ ਸੇਵਨ ਹਨ।

6. ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦੌਰਾਨ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਲੱਛਣ ਕਦੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ?

ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

7. ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

8. ਮੌਜੂਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹਨ?

9. ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਕਦੋਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ?

ਕੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਘੁਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ?

ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

ਛੋਟੀ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਪੱਥਰੀ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਚ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਜਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

10. ਕੀ ਪਿੱਤਾ ਕੱਢਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ?

ਇਹ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਹਨ।

ਪਿੱਤਾ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿਗਰ (ਲਿਵਰ) ਪਿੱਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਛੋਟੀ ਅੰਤੜੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।

11. ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?

12. ਕੀ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ?

13. ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਾਰੇ ਆਮ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ

ਧਾਰਨਾ: ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤੱਥ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ

ਧਾਰਨਾ: ਆਯੁਰਵੇਦ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਥਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਤੱਥ: ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੁਦ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਨਾ: ਪਿੱਤਾ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪਾਚਨ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹੇਗੀ

ਤੱਥ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

14. ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਪੈਨਕਰੀਆਜ਼ ਦੀ ਸੋਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ, ਸਹੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢਿੱਡ ਦੇ ਸੱਜੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਇਲਾਜ ਆਧੁਨਿਕ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਰੀ ਹੈ।

ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ, ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਹੀ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਹਨ।

ਨੋਟ: ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER, WhatsApp ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)