آیا تغییر نخست‌وزیر می‌تواند سیاست اسرائیل در قبال ایران را عوض کند؟

اگر کسی فکر کند که شکست بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر جنجالی اسرائیل، در انتخابات پارلمانی این کشور پیروزی جمهوری اسلامی است، سخت در اشتباه است. انتخابات اسرائیل سه‌شنبه ۲۷ اکتبر برگزار می‌شود.

این حرف بسیاری از طرفداران گادی آیزنکوت، رقیب اصلی بنیامین نتانیاهو، است. آنها که با شور و حرارت در اجتماع انتخاباتی حزب یاشار در تل‌آویو شعار می‌دادند، می‌گویند که اگر به سابقه این رئیس ستاد پیشین ارتش اسرائیل نگاه کنید، موضوع روشن‌تر خواهد شد.

من خودم در میدان گروگان‌های اسرائیل در تل‌آویو از گادی آیزنکوت در مورد نگاهش به ایران پرسیدم. ترجیح داد که فعلا جواب ندهد.

بنیامین نتانیاهو در سه سال گذشته وارد سه جنگ بزرگ شده است. حمله مرگبار حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جامعه اسرائیل را تکان داد و خاورمیانه و جهان را در بهت فرو برد. بسیاری ناکامی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل را در جلوگیری از این حمله بزرگترین ضربه چند دهه اخیر به امنیت اسرائیل تلقی کردند و مسئولیت داخلی آن را بر عهده شخص بنیامین نتانیاهو دانستند.

آقای نتانیاهو در شرایط سختی قرار گرفت. واکنش او مبارزه‌جویانه بود. وارد جنگ غزه شد که به کشتار وسیع و ویرانی گسترده منجر شد. او به موشک پرانی‌های حزب الله لبنان با مشت آهنین پاسخ داد. او دستور حذف سران حزب‌الله را صادر کرد و عملیاتی خونین و ویرانگر را در جنوب لبنان به راه انداخت.

مهم‌تر از همه اینها، در ژوئیه ۲۰۲۵ در عملیاتی حساب‌شده و گسترده، او به تاسیسات اتمی حمله کرد و شمار زیادی از فرماندهان ارشد نظامی ایران را کشت؛ حمله‌ای که به جنگ ۱۲ روزه شهرت یافت و آمریکا هم به آن پیوست.

تقریبا هشت ماه بعد، آقای نتانیاهو وارد یک قمار بزرگ دیگر شد. او با کمک دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، جنگ ۴۰ روزه را شروع کرد. در ساعات اولین این جنگ، مقر رهبر جمهوری اسلامی با خاک یکسان شد و رهبری آیت‌الله علی خامنه‌ای بعد از نزدیک به ۳۷ سال پایان یافت.

مخالفان آقای نتانیاهو می‌گویند که اشتهای او برای جنگ سیری‌ناپذیر است و کشور را در مخاطره قرار می‌دهد. آنها به پاسخ ایران با موشک‌هایی اشاره می‌کنند که آسمان اسرائیل را می‌شکافت و در شهرهای مختلف ویرانی به بار می‌آرود.

با این حساب، هر روز که بنیامین نتانیاهو در قدرت بماند، تهدیدی جدی برای جمهوری اسلامی به حساب می‌آید. با رفتن او از قدرت شاید بسیاری در تهران و حتی در جنوب بیروت و صنعا و شاید هم در بخش‌هایی از بغداد نفس راحتی بکشند.

ولی رفتن آقای نتانیاهو از قدرت آسان نیست. یک حزب یا ائتلاف سیاسی در صورتی می‌تواند کابینه بعدی اسرائیل را تشکیل بدهد که حداقل ۶۱ کرسی از ۱۲۰ کرسی پارلمان را در اختیار داشته باشد. به عبارتی باید اکثریت نسبی (نصف به علاوه یک) را کسب کند. شکل دادن چنین ائتلافی برای رهبر مخالفان، گادی آیزنکوت، آسان‌تر از بنیامین نتانیاهو نیست.

گذشته از اینها، کارنامه عملی گادی آیزنکوت چهره‌ای اهل مدارا و نرمش از او نشان نمی‌دهد. خودش سال‌ها فرمانده ستاد کل ارتش اسرائیل بود. پسرش، گال، در عملیات غزه بعد از ۷ اکتبر کشته شد و در همین سال‌ها دو برادرزاده را در جنگ از دست داد.

سال‌ها قبل در جنگ لبنان، او حمله‌های بی‌امان با تلفات انسانی فراوان و ویرانی‌های گسترده در ضاحیه در جنوب بیروت را فرماندهی کرده است و حتی گفته می‌شود که این نوع عملیات که به «دکترین ضاحیه» معروف شده ابتکارشخص او بوده است.

بر خلاف بنیامین نتانیاهو که یک سیاستمدار کهنه‌کار است، گادی آیزنکوت سابقه چندانی در سیاست ندارد. حزب او یاشار (یشار) فقط یک سال پیش تاسیس شد. کسانی که از رهبری متهورانه و پرهزینه بنیامین نتانیاهو سرخورده شده بودند، او را ناجی خود یافتند و گرد حزب او جمع شدند.

ولی آیا می‌توان از یک نظامی سرد و گرم چشیده که در چند جبهه با چریک‌های حماس و شبه‌نظامیان حزب‌الله و نیروهای سپاه پاسداران جنگیده است، امید رویه‌ای نرم‌تر داشت؟ طرفداران آیزنکوت می‌گویند او هم با دشمنان اسرائیل با مشت آهنین برخورد می‌کند.

ولی در فضای سیاسی اسرائیل بسیاری بر این باورند که بنیامین نتانیاهو بسیار بیشتر از هر سیاستمداری نیاز به شروع یک جنگ تازه با ایران دارد. او پرونده‌های متعدد قضائی دارد و ماندنش در قدرت رسیدگی به این پرونده‌ها را به تاخیر می‌اندازد.

شاید تغییر نخست‌وزیری شانس شروع جنگی دوباره بین ایران و اسرائیل در مقیاس دو جنگ اخیر را کمتر کند، ولی خطر ایران برای اسرائیلی‌ها طوری پنداشته می‌شود که باید همیشه فعالیت‌ها را به‌دقت زیر نظر داشته باشند و دست‌هایشان روی ماشه باشد.