پرویز قلیچ‌خانی، بازیکن برجسته تیم ملی ایران و فعال سیاسی، درگذشت

پرویز قلیچ‌خانی، کاپیتان پیشین تیم ملی فوتبال ایران و فعال سیاسی چپگرا در ۸۱ سالگی درگذشت. او به آلزایمر مبتلا بود.

نجمه موسوی-پيمبری، «يار و همراه» پرویز قلیچ‌خانی به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «قهرمان ملی و چهره هميشه زنده ايران در تاريخ بيست و سوم ماه مه ٢٠٢٦ مصادف با دوم خرداد ١٤٠٥ در بيمارستانی در حومه پاريس درگذشت.»

آقای قلیچ‌خانی، پیش از انقلاب، علاوه بر تیم ملی، در باشگاه‌های تاج، پرسپولیس و پاس هم بازی کرد. او تنها بازیکنی است که با تیم ایران سه بار قهرمان جام ملت‌های آسیا شده است.

پرویز قلیچ‌خانی بعد از انقلاب هم در خارج از کشور، مجله آرش را با گرایش سیاسی چپ اداره می‌کرد.

او فوتبال را از کوچه‌های محله صابون پزخانه میدان شوش تهران شروع کرد و بعد از مدتی کوتاه فوتبالیستی ماهر و بالاخره کاپیتان تیم ملی ایران شد.

او هنوز طعم قهرمانی فوتبال را درست نچشیده بود که توجهش به سیاست جلب شد و از پشت میله‌های زندان سر درآورد.

پس از انقلاب از فوتبالیست حرفه‌ای به فعال سیاسی و روزنامه‌نگار خارج‌نشین تبدیل شد.

او در سال ۱۳۸۹ به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «پدر من کارگر کوره‌پزخانه و کارگر زحمتکشی بود. من در یک خانواده کارگری و فقیر رشد کردم. طبیعی است که همیشه با این ظلم و فقر آشنا بودم. وقتی به یک حد بلوغ رسیده بودم با جهان پهلوان تختی در میدان‌های کشتی آشنا شدم و علاقمند شدم. و وقتی این علاقه تختی به مردم و به هم‌نوع‌های خودش، به محیط ورزش، و جوانمردی‌اش را دیدم، احساس کردم که این می‌تواند انسانی باشد که فقط نوک دماغش را نمی‌بیند و دارد تاریخ را می‌بیند.»

با وجود سابقه طولانی فعالیت سیاسی، او می‌گفت: «من خودم را به هرحال در وهله اول یک ورزشکار می‌دانم، ولی یک ورزشکار متعهد می‌خواهم بدانم.»

آقای قلیچ‌خانی دو بار به دلیل فعالیت سیاسی و راه‌اندازی تظاهرات در دهه ۵۰ شمسی به زندان افتاد. او بعد در تلویزیون اظهار ندامت کرد.

آقای قلیچ‌خانی به بی‌بی‌سی فارسی در این باره گفت که زیر «فشار روحی و روانی» در زندان شکسته است و «اگر هر کسی بشکند، به هر دلیلی، ضعف فیزیکی، عدم دانش، فشار، هرچه که هست، اگر بشکند، در آن لحظه به مردم جامعه‌اش پشت کرده و لطمه زده است.»

او معتقد بود «الان هم جمهوری اسلامی مثل دوره شاه سعی می کنند که با فشار انسانها را بشکنند و انسانها را در واقع وادار به همین مصاحبه‌ها بکنند.»

پرویز قلیچ‌خانی تنها بازیکن تاریخ فوتبال ایران است که در تمامی پست‌ها بازی کرد و در تمام آنها هم از بهترین‌ها بود.

او در سال ۱۳۲۴ در منطقه شوش تهران به دنیا آمد. از ۱۷ سالگی به کیان پیوست بیشتر تیم‌های باشگاهی آن زمان را دور زد و همه جا مهرش را کوبید. از کیان به تاج (استقلال) رفت، یک سال بعد با پاس قرارداد بست.

سال بعد دوباره به تاج برگشت، سال بعد دوباره راهی پاس شد. در همین بازه‌های زمانی یک ساله عقاب، دارایی و پرسپولیس را هم تجربه کرد. بعدها که ایران را ترک کرد سر از تیم سن خوزه آمریکا نیز درآورد.

شاید اوج درخشش روزشی قلیچ‌خانی گل سرنوشت ساز او در فینال جام ملت‌های آسیا در سال ۱۳۴۷ و در مقابل اسراییل قهرمان دوره قبل بود که اولین قهرمانی ایران در آسیا را رقم زد.

پس از این پیروزی در ملاقات تیم ملی ایران با محمدرضاشاه دست او نبوسید.

از او نامه‌ای در سال ۵۷ منتشر شد که در آن نوشته بود: «وقتی تیم ایران اول شد. اعضای تیم به اصطلاح شرفیاب گردیدند و در این شرف به باد دهی، کلیه سرپرستان و مربیان و اعضای تیم تا کمر خم شده و بر دستان شاه بوسه زدند ولی من [و یک نفر دیگر هم] از انجام این کار خودداری کردم و به همین دلیل از سوی تیمسار خسروانی و هاشمی‌نژاد مورد بازخواست قرار گرفتم.»

آقای قلیچ‌خانی در سال ۱۳۸۹ به بی‌بی‌سی فارسی گفت بعد از بازی‌های جام ملت‌های آسیا بود که «ما را به دفتر مخصوص شاه بردند، رئیس دفتر مخصوص شاه هم آنجا آمد. او مطرح کرد که آنجا می روید حتما دست اعلیحضرت را باید ببوسید، اینجوری است، رسم است.»

او تاکید کرد که نبوسیدن دست محمدرضاشاه «هیچ تاثیری نداشت به اینکه آن حکومت با من دشمنی خاص پیدا بکند. بازیکن تیم ملی‌اش بودم، بازی می‌کردم، کار بدی هم با من نکرده بودند.»