KAI TSAYE, Muhimman abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya na 22/07/2026

Rahoto kai-tsaye

Haruna Kakangi, Abdullahi Bello

1. Sa'o'i 2 da suka wuceBabu adalci a shari'ar da ake yi wa ƴan Boko Haram a Najeriya - HRW

   

   Asalin hoton, AFP

   Ƙungiyar kare haƙƙin ɗan Adam ta Human Rights Watch (HRW) ta zargi hukumomin Najeriya da rashin adalci wajen gudanar da shari’o’in da suka shafi waɗanda ake zargi da zama ƴan ƙungiyar Boko Haram.

   A wani rahoto da ta fitar ranar Laraba, ƙungiyar ta ce ba a yin adalci a shari’o’in da ake yi ga waɗanda rikicin Boko Haram ya shafa tsawon shekaru.

   HRW ta ce shari’o’in sun fi mayar da hankali ne kan waɗanda ba su da wani matsayi mai girma a ƙungiyar, yayin da manyan waɗanda ake zargi da hannu wajen aikata manyan laifuka ke ci gaba da tsallake hukunci.

   Ƙungiyar ta bayyana cewa akwai matsaloli masu yawa da suka shafi tsarin shari’ar ta’addanci da kuma rashin ingancin hujjojin da ake gabatarwa a kotu.

   Ta ce wasu daga cikin shari’o’in sun dogara ne kawai kan amincewar waɗanda ake tuhuma da laifi, ba tare da shaidu ko cikakkun hujjoji da za su tabbatar da zargin ba.

   HRW ta kuma ce wasu daga cikin waɗanda ake tuhumar ana zarginsu ne da taimaka wa ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai a yanayi da ka iya kasancewa an tilasta musu yin hakan.

   Ƙungiyar ta kuma nuna shakku kan ingancin lauyoyin da kotu ke ware wa waɗanda ba su da ikon ɗaukar lauyoyi, inda ta ce hakan na iya hana su samun cikakkiyar kariya a shari’a.

   Wannan suka na zuwa ne bayan da Najeriya ta ke ci gaba da shari’o’in ta’addanci a wannan shekara, inda sama da mutum 1,100 ake tuhuma da laifukan da suka shafi Boko Haram da ƙungiyar ISWAP.

2. Sa'o'i 4 da suka wuceMata na ƙorafi kan ɗabi'ar mazan Japan ta zuwa wurin aiki da gajeren wando

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Yayin da ake ci gaba da fuskantar yanayin zafi, maza a Japan na ƙara rungumar ɗabi'ar amfani da gajeren wando fiye da kowane lokaci a baya.

   Gwamnatin yankin Tokyo na ci gaba da karfafa wa ma'aikata gwiwa kan su jingine kayansu na zuwa aiki, irin su kwat da lakatayi, su riƙa amfani da kaya marasa nauyi kamar guntayen riguna da wanduna.

   Gwamnar Tokyo, Yuriko Koike ta ƙaddamar da shrin sanya kaya marasa nauyi domin shan iska a watan Afurilu.

   Yayin da aka kwashe kimanin wata huɗu ana ƙarfafa wa mutane gwiwa su riƙa amfani da guntun wando a ofis, ra'ayoyin mutane sun bambanta game da tsarin.

   Yayin da wasu ke ganin cewa matakin ya dace domin mutane su riƙa shan iska, wasu na ganin cewa tsarin bai yi wa mata adalci ba.

   Duk da cewa ba doka ba ce, amma a wuraren aiki akan so mata su sanya matsattsun dogayen wanduna a ciki, kafin dora wasu kayan a sama, domin gudun kada a riƙa ganin ƙafafunsu idan kayan da suka saka ya ɗaga.

   Wasu daga cikin matan sun bayyana ɗabi'ar sanya gajerun wando da maza suka runguma a matsayin ana tursasa musu kallon ƙwaurin maza, cike da suma, wani abu da ake ta muhawara kansa a shafukan sada zumunta.

   Japan ce kasar da yara suka fi kashe kansu a 2024

   Za a riƙa fallasa sunayen waɗanda suka zubar da shara barkatai a Japan

3. Sa'o'i 4 da suka wuceAmurka ta kashe fiye da dala biliyan 37 kan yaƙin Iran

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Yaƙin da Amurka ta ƙaddamar kan Iran ya laƙume wa Amurkar kuɗi kimanin dala biliyan 37.5 zuwa yanzu - ƙarin kusan dala biliyan takwas daga alƙaluman baya da aka bayyana a watan Mayu, in ji sakataren tsaro na Amurka Pete Hegseth.

   Hegseth ya faɗa wa kwamitin kasafin kuɗi na majalisar dattawan Amurka cewa ana buƙata cikin gaggawa majalisar ta amince da ƙarin kuɗi dala biliyan 87 ga ma'aikatar tsaron ƙasar, kuma za a ware dala biliyan 67 domin ayyuka a Gabas ta Tsakiya.

   Masu adawa da yaƙe-yaƙe sun riƙa ihu a lokuta daban-daban na zaman domin kawo cikas, inda aka riƙa musayar kalamai tsakanin sakataren tsaron da kuma sanatoci.

   Wannan ne karon farko da Hegseth ya bayyana a gaban majalisar dokokin Amurka tun bayan sake ɓarkewar yaƙi tsakanin Amurka da Iran a makon da ya gabata, wanda tun daga lokacin sojojin Amurka uku suka rasa ransu.

   A watan Afurilu ne fadar shugaban Amurka ta White House ta buƙaci majalisar dokoki ta amince da kuɗi dala tiriliyan 1.5 ga ma'aikatar tsaron ƙasar a kasafin kuɗi mai zuwa, wanda hakan zai zarce duk wasu kuɗaɗe da Amurka ta taɓa kashewa a harkar tsaro a tarihi.

   Abin da muka sani kan sansanin sojin saman Jordan da Iran ke kai wa hari

   Ko Iran za ta cigaba da jure wa rashin ganin jagoranta Mojtaba Khamenei?

4. Sa'o'i 7 da suka wuceKotu ta ɗaure mutumin da ya yi yunƙurin sace motar ƴansanda

   

   Asalin hoton, Ghana Police

   Kotu a Ghana ta yanke wa wani matashi ɗan shekara 26 hukuncin ɗauri bayan kama shi da laifin yunƙurin satar motar ƴansanda.

   Matashin mai suna Ebenezer Frimpong ya shiga motar sulke ta ƴansanda ya har ya fara tafiya bayan direban motar ya fita domin sayen magani a wani kemis, a watan Afrilun wannan shekarar.

   Bireban motar, Joshua Denkyi ya ce matashin ya samu damar sace motar ne bayan ya tsaya sayen magani a lokacin da yake kan hanya.

   An kama matashin ne bayan an bi shi da gudu yayin da yake ƙoƙarin tserewa da motar, inda daga baya ƴansanda suka tsare shi.

   Alƙalin kotun ya buƙaci a yi wa matashin gwajin ƙwaƙwalwa domin tabbatar da cewa yana cikin hankalinsa.

   Ebenezer ya amsa laifinsa, lamarin da ya sa alƙalin ya yanke masa hukuncin ɗaurin wata ɗaya a gidan yari.

   Alƙalin ya ce ya yanke masa hukuncin wata ɗaya kacal ne saboda matashin ya amsa laifinsa kai tsaye ba tare da ɓata lokacin kotu ba.

   Da gaske ne burodi na ɗauke da guba?

   Ko dakatar da ƴan fim na iya gyara masana'antar Kannywood?

5. Sa'o'i 8 da suka wuceNijar da Mali da Burkina Faso na son karɓar baƙuncin Afcon

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Ƙasashen Jamhuriyar Nijar da Mali da kuma Burkina Faso sun miƙa takardar haɗaka ta neman karɓar baƙuncin gasar ƙwallon ƙafa ta Afirka, Afcon a shekarar 2032.

   Jami'an ƙasashen sun gabatar da takardar buƙatar ne ga shugaban hukumar ƙwallon ƙafa ta Afirka (CAF), Patrice Motsepe.

   Shugabannin hukumomin kula da ƙwallon ƙafa na ƙasashen sun gana da Motsepe a birnin New York na Amurka a ranar Asabar, tare da Kanar Djibrilla Hima Hamidou, wakili a hukumar ƙwalllon ƙafa ta duniya FIFA, kuma ɗaya daga cikin manyan hukumar ƙwallon ƙafa ta Jamhuriyar Nijar.

   A ranar Talata ne hukumar ƙwallon ƙafa ta Mali (FEMAFOOT) ta sanar da ganawar da aka yi, inda ta ce za a yi amfani da gasar wajen bunƙasa "haɗin kai tsakanin ƙasashen yankin da kuma haɓɓaka ƙwallon ƙafa a Afirka."

   Miƙa takardar neman karɓar baƙuncin ta biyo bayan nuna sha'awar hakan da ƙasashen AES suka yi.

   Hukumar ƙwallon ƙafa ta Mali ta ce za ta yi aiki tare da sauran ƙasashen biyu wajen yin "ingantaccen shirin karɓar gasar" wanda zai kawo sabon ci gaba a harkar ƙwallon ƙafa a nahiyar.

   Har yanzu hukumar ƙwallon ƙafa ta Afirka ba ta riga ta zaɓi ƙasar da za ta karɓi baƙuncin gasar ta 2032 ba, gasar da ake yi duk bayan shekara biyu, tana tattara zaƙaƙuran masu taka leda na nahiyar.

   A shekarun baya-bayan nan ne ƙasashen Mali da Nijar da Burkina Faso suka kafa ƙungiyar ƙasashen yankin Sahel ta AES bayan ficewa daga ƙungiyar haɓɓaka tattalin arziƙin ƙasashen yammacin Afirka (Ecowas), bayan jerin juyin mulki a ƙasashen.

   AES ta ce manufarta ita ce bunƙasa haɗn kai tsakanin ƙasashen uku, musamman a ɓangaren tsaro da kasuwanci da kuma tattalin arziƙi.

6. 22 Yuli 2026'Amurka da Saudiyya sun ƙulla yarjejeniyar nukiliya'

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Kafafen yaɗa labarai na Amurka sun ruwaito cewa gwamnatin Donald Trump ta cimma wata yarjejeniya da Saudiyya game da sarrafa makamashin nukiliya, kuma za a sanar da abin da yarjejeniyar ta ƙunsa nan ba da daɗewa ba.

   Yarjejeniyar za ta iya bai wa Saudiyya damar inganta makamashin yureniyom (Uranium) ta yadda za ta iya amfani da shi a rumbunan sarrafa makamashin nukiliya.

   Yarjejeniya kan makamashin nukiliya tsakanin ƙasashen duniya abu ne da ke haifar da muhawara a tsawon shekaru.

   Wasu daga cikin ƴan majalisar dokokin Amurka sun nuna damuwa kan cewa Saudiyya za ta iya yin amfani da damar wajen ƙera makaman ƙare-dangi.

   Wannan yarjejeniya za ta iya sake yauƙaƙa dangantakar da ke tsakanin ƙasashen biyu, wadda da alama ta fara rawa sanadiyyar yaƙin Iran - kuma hakan zai iya bai wa kamfanonin Amurka wata ƙarin dama.

   Wane ne ya fara gina Ka'aba?

   Ƙasashen duniya da tattalin arziƙinsu zai fi haɓaka a 2026

   Osama bin Laden: Yadda rayuwarsa ta sauya daga yaro mai alkunya zuwa ɗaukar makami

7. 22 Yuli 2026Muna da niyyar ci gaba da tattaunawa da Iran - Amurka

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Sakataren Harkokin Wajen Amurka, Marco Rubio, ya ce har yanzu Washington na da niyyar ci gaba da tattaunawa da Iran ta hanyar diflomasiyya, duk da cewa Amurkar ta kwashe dare na 11 a jere tana kai hare-hare a ƙasar.

   Da yake jawabi a taron ministocin harkokin wajen ƙasashen Kudu maso Gabashin nahiyar Asiya, Mr Rubio, ya zargi Iran da rashin nuna muhimmanci ga tattaunawar.

   Ya kuma sake jaddada cewa barin Iran ta mallaki ikon mashigar Hormuz, zai zama wani abin koyi mai haɗari ga ƙasashen duniya.

   A sabbin hare-haren da aka kai, rundunar sojin Amurka ta ce ta kai hare hare kan gine-gine da tashoshin gaɓar ruwa da kuma wuraren samar da kayan aiki na Iran.

   A nasa bangaren, kamfanin dillancin labaran Iran ya ce an kunna na'urar tsaron sararin samaniya a birnin Tehran, yayin da aka ji ƙarar fashe-fashe a birnin Tabriz da kuma Bushehr, inda tashar nukiliya guda ɗaya tilo ta Iran take.

8. 22 Yuli 2026Shugaban Faransa ya goyi bayan dokar hana yara shiga shafukan sada zumunta

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Faransa Emmanuel Macron, ya yaba wa ƙuri’ar da majalisar dokokin ƙasar ta kaɗa, wadda ta amince da hana yara ƴan ƙasa da shekara 15 amfani da kafafen sada zumunta.

   Cikin wani saƙo da ya wallafa tare da wasu bidiyo da ke nuna matsalolin da matasa ke fuskanta, ciki har da cutar rashin cin abinci da sauran illolin amfani da kafafen sada zumunta, Macron ya ce Faransa ta ɗauki matakin ne a kan tafarki ma daidadi ci.

   Ya bayyana cewa ƙasar na jagorantar sauran ƙasashen Turai wajen kare matasa daga illolin da ke tattare da amfani da waɗannan kafafe.

   A ƙarƙashin dokar da Macron ya mara wa baya, kamfanonin da ke mallakar kafafen sada zumunta dole ne su samar da hanyoyin tabbatar da shekarun masu amfani da su.

   Haka kuma, dole ne makarantun sakandare su haramta amfani da wayoyin hannu a cikin makaranta.

   Daga watan Satumba, duk wanda zai buɗe sabon shafi a kafafen sada zumunta sai an tabbatar da shekarunsa, kuma duk wanda bai kai shekara 15 ba, ba za a ba shi damar buɗe shafi ba.

   "Rashin aure da wuri ba gazawa ba ce" - Matar da ta yi aure a shekara 40

   Ƙasashen Afirka 10 da suka fi sayen makaman yaƙi

9. 22 Yuli 2026Barka da warhaka!

   Barka da zuwa shafin BBC Hausa na kai-tsaye a wannan rana ta Laraba - Tabawa ranar samu- inda muke kawo muku muhimman abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya.

   Za ku iya shiga zaurenmu na BBC Hausa WhatsApp domin samun labarai da ɗumi-ɗuminsu kuma ku yi shiyarin.

   Haka nan za ku iya tofa albarkacin bakinku a shafukan mu na facebook, instagram, X da kuma YouTube.