IKIBIRIRAHO, Amerika yarashe amato yihuta ya Iran mu gihe Iran yagabye igitero ku kigo cy'ibiva kuri peteroli cya UAE

Kompanyi Maersk y’ubwikorezi bwo mu mazi magari ivuga ko bumwe mu mato yayo y’ubucuruzi ariho ibendera ry’Amerika bwashoboye gusohoka mu muhora wa Hormuz burinzwe n’ingabo z’Amerika.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Chançard Abimana, Didier Bikorimana na Gisèle Berwa

  1. Hemejwe umugwayi wa kabiri wa hantavirus inyuma y'aho abantu batatu bapfiriye mu bwato butwara abantu

    Ifoto y'ubwato butwara abantu MV Hondius

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Abantu babiri baramaze kwemezwa ko barwaye hantavirus inyuma y’aho abandi batatu bapfuye.

    Nayo umunyagihugu wo mu Bwongereza akaba aremvye cane, inyuma yaho vyiketswe ko iyo ndwara yaduze mu bwato butwara abantu mw’ibahari Atlantique.

    Ishirahamwe rikoresha ubwato MV Hondius, ryitwa Oceanwide Expeditions, ryavuze ko umugabo n’umugore bo mu Buholandi hamwe n’umunyagihugu wo mu Budagi bapfuye.

    Indwara ya hantavirus yemejwe ku munyagihugu w’Ubwongereza afise imyaka 69 ari mu bitaro muri Afrika y’Epfo, arwariye mu gice co kwitabwaho bidasanzwe, kandi ko iyo ngwara yanabonetse ku mugore wo mu Buholandi yapfuye.

    Ivyatumye abo bandi babiri bapfa biriko biratohozwa.

    Hantavirus ikwiragizwa ahanini n’imbeba biciye mu masobe y'imbeba, mu mwanda mukuru, canke mu mate, kandi rimwe rimwe irakwiragira biciye mu kuribwa n'imbeba. Bishobora gutera indwara zikomeye zo mu bihimba vyo guhema.

    Ni gake cane ko yandurira hagati y’abantu.

    Ubwato MV Hondius ubu buri hafi y’inkengera za Cape Vert, bukaba burimo abantu 149 baturuka mu bihugu 23.

    Izindi nkuru wosoma:

  2. No ku gihe cyanjye Netanyahu yazanye ibitekerezo by’intambara na Iran - Obama

    Obama na Netanyahu umubano wabo waranzwe no kutumvikana ku kibazo cya Iran na Palestine

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Obama na Netanyahu umubano wabo waranzwe no kutumvikana ku kibazo cya Iran na Palestine

    Barack Obama wahoze ari perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika yatangaje ko igihe yari ku butegetsi Minisitiri w’Intebe Benjamin Netanyahu wa Israel yahaye Amerika ibitekerezo byo gutera Iran ariko akabyanga agahitamo inzira ya dipolomasi.

    Mu kiganiro n’ikinyamakuru The New Yorker, Obama yavuze ko ingingo zo gusenya ubushobozi nikleyeri bwa Iran bakoresheje ibitero bya gisirikare ari zo n’ubu Netanyahu yabashije kumvisha Perezida Donald Trump maze bakagaba ibitero.

    Obama yavuze ko ku gihe cye nka perezida, Netanyahu yasabye kenshi ko batera Iran ariko akamwangira.

    Obama yavuze kandi ko ashidikanya ko iyi ntambara hari inyungu izaha Amerika cyangwa Israel.

    Obama yagiye ku butegetsi muri Mutarama(1) 2009, nyuma gato ye muri Werurwe(3) Netanyahu na we ajya ku butegetsi muri Israel kuri manda ya kabiri yamaze imyaka 12.

    Umubano wabo waranzwe no kutumvikana kugaragara ku bibazo birimo ikibazo cy’ingufu nikleyeri za Iran n’amakimbirane ya Israel na Palestine.

    Obama yavuye ku butegetsi mu 2017 nyuma ya manda ebyiri, Netanyahu yagumye ku butegetsi kuri manda ye ya gatatu yatangiye mu 2022 akiriho n’ubu.

    Izindi nkuru wasoma:

  3. Iturika ryabereye mu ruganda rukora imiriro y'ibishashi mu Bushinwa ryishe abantu 26

    Umwotsi waturukaga mu gace gatuwemo n’abaturage muri Hunan

    Ahavuye isanamu, Beijing news

    Iturika ryabereye mu ruganda rukora imiriro y'ibishashi mu Bushinwa ryishe abantu 26, rikomeretsa abandi 61, nkuko ibitangaza bya leta bibivuga.

    Iryo turika ryabereye mu ruganda rwa Huasheng Fireworks ahagana saa kumi n’iminota 40 z’umugoroba (16:40) ku isaha yaho ku wa mbere, mu mujyi wa Liuyang, bituma abatabazi basaba ko abantu bose bari mu ntera y’ibirometero 3 uvuye ku ruganda bahava.

    Abategetsi batangije igikorwa cyo gushakisha no gutabara bakoresheje abantu hafi 500, banita ku bakomeretse, mu gihe hifashishijwe n’imashini zikoranye ikoranabuhanga (robots) mu gushakisha abari baheze mu nyubako.

    Abashinzwe ubutabazi mu gihe cy’inkongi baje gutabara nyuma y’iturika ryabereye mu ruganda rukora imiriro y’ibishashi by’ibyishimo ku wa 5 z’ukwa 5, 2026 i Liuyang, mu Bushinwa.

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Abatabazi bimuye abantu bose bari mu ntera y’ibirometero 3 uvuye ku ruganda

    Polisi iri gukora iperereza ku cyateye iryo turika. Yafashe ingamba zo kugenzura umuntu wari ushinzwe iyo sosiyete ikora imiriro y'ibishashi by’ibyishimo, nkuko ibitangazamakuru bya leta byabivuze.

    Inkuru y'igitangazamakuru CCTV yavuze ko imyaka y’abakomeretse iri hagati y’imyaka 20 na 60, kandi bamwe bagize ibikomere ku magufa nyuma yo gukubitwa n’ibintu byaturutse ku guturika.

    Perezida Xi Jinping yasabye ko hakorwa ibishoboka byose mu gushakisha abantu bakiri kuburirwa irengero no gutabara abakomeretse. Yanategetse ko hakorwa iperereza ku byabaye kugira ngo ababifitemo uruhare babihanirwe, nkuko ibitangazamakuru bya leta byabivuze.

    Izindi nkuru wasoma:

  4. Perezida Ruto na Perezida Samia bashamiranye ku mugambi wo kwubaka uruganda rutunganya ibitoro

    Perezida wa Kenya William Ruto yicaye arangamiye Perezida wa Tanzania Samia Suluhu ahagaze arimo kuvuga ijambo. Inyuma ya Ruto hari ibendera rya Kenya, mu gihe inyuma ya Samia hari ibendera rya Tanzania.

    Ahavuye isanamu, Ikulu Tanzania

    Insiguro y'isanamu, Perezida Samia (i buryo) yavuze ko atigeze amenyeshwa uwo mugambi wo kwubaka urwo ruganda ku kivuko ca Tanga

    Perezida wa Tanzania, Samia Suluhu, yagaragaje impungenge ku mugambi waganiriweho na Kenya na Uganda wo kwubakira hamwe uruganda rutunganya ibitoro mu gisagara ca Tanga kiri mu buraruko bwa Tanzania.

    Avuga ku wa mbere mu kiganiro n’abamenyeshamakuru cabereye i Dar es Salaam, aho yari yakiriye Perezida wa Kenya William Ruto, Perezida Samia yavuze ko atigeze amenyeshwa uwo mugambi wo kwubaka urwo ruganda mu gihugu ciwe.

    Yabajije ati: “Kubera iki (Perezida Ruto) wagiye gutangaza uruganda rw’igitoro i Tanga utabanje kungisha inama?”

    Perezida Ruto, ari mu rugendo rw’akazi rw’iminsi ibiri muri Tanzania, yemeye ko hari ukutumvikana kuri ico kibazo, avuga ati:

    “Naramenyeshejwe ko ayo makuru (yerekeye uruganda rw’ibitoro ku kivuko ca Tanga) atakiriwe neza… Iyo ndabimenya, nari gutangaza ko urwo ruganda rwokwubakwa i Mombasa (igisagara ca Kenya kiri ku kiyaga), kuko kwubaka uruganda nk’urwo ari akaryo kanini ku bucuruzi n’iterambere.”

    Uwo mugambi wa Perezida Ruto wazanywe mu gihe akarere ka Afrika y’Ubuseruko kaguma gakeneye cane ibitoro bitunganijwe bizanwa bivuye hanze, cane cane biva mu Buseruko bwo Hagati, ivyo bigatuma ako karere gashobora guhungabanywa n’ihagarara ry’ivyo bicuruzwa canke ihindagurika ry’ibiciro, nk’uko vyabonetse mu ngaruka z’intambara hagati ya Amerika na Iran.

    Mw'ijambo yashikirije mu nama yabereye i Nairobi itariki 23 z'ukwezi kwa kane, Prezida Ruto (Samia ntiyari yaje) yagize ati: "Tugiye kwubaka uruganda duhuriyeko i Tanga (muri Tanzania) kugira rudufashe twese, kuko urwo ruganda ruzotwara ibitoro biva muri DRC, ibitoro bivuye muri Kenya, ibitoro biva muri Sudani y'Epfo no muri Uganda."

    Umutunzi wa mbere muri Afrika, Aliko Dangote, yari yitavye iyo nama, yavuze ko niyashika ku masezerano n’ubutegetsi bwo muri Afrika y’Ubuseruko, azokora ibishoboka kugira urwo ruganda rwubakwe mu myaka ine canke itanu iri imbere.

    Naho hari izo mpungenge, uru rugendo rwa Ruto rwashimangiye imigenderanire myiza hagati y’ibihugu vyombi. Perezida Samia na Perezida Ruto bashize umukono ku masezerano umunani ajanye n’ubudandaji, inguvu zitonona ikirere, umutekano, ubuhinga bwa none, ibikorwa remezo, uburimyi, ubukerarugendo hamwe no mu vy’indege.

    Perezida Ruto yarashikirije kandi iciyumviro co gushinga inzira nini y’ubwikorezi yo mu karere, asaba ko hategurwa umugambi wo gushiraho umuhora w’ubwikorezi uva mu nzira ya gariyamoshi ya Kenya ugashika mu Burundi uciye muri Tanzania.

    Uretse ibikorwa remezo, ivyo bihugu vyompi vyarashitse ku masezerano y’ubudandaji arenga 20 afise agaciro k’amadolari ya Amerika imiriyoni 500, akora ku bijanye n’ubukerarugendo, uburimyi n’inganda, mu gihe impande zompi zishaka gutsimbataza imigenderanire y’ubutunzi no gukuraho intambamyi z’ubudandaji zimaze igihe kirekire.

    Izindi nkuru wosoma:

  5. Babiri bishwe abandi benshi barakomereka nyuma yuko imodoka iyobowe mu bantu mu mujyi wa Leipzig mu Budage

    Umupolisi uhagaze imbere y'imodoka y'umweru yamenwe ikirahure cy'imbere ikikijwe n'amakamyo akora ubutabazi bwihuse.

    Ahavuye isanamu, Jens SCHLUETER / AFP via Getty Images

    Abantu babiri bapfuye naho abandi benshi barakomereka nyuma yuko ku wa mbere imodoka iyobowe mu mbaga y’abantu mu mujyi wa Leipzig mu burasirazuba bw’Ubudage, nkuko abategetsi baho babivuze.

    Umuyobozi w’umujyi (Mayor) wa Leipzig, Burkhard Jung, yavuze ko ucyekwaho kubikora yatawe muri yombi. Abategetsi bemeje ko ari Umudage w’imyaka 33. Jung yongeyeho ko abategetsi bataramenya impamvu yamuteye kubikora.

    Polisi yemeje ko imodoka yakubise mu bantu benshi mu gace ka Grimmaische Straße kari rwagati muri uwo mujyi, nuko nyuma irahava. Abategetsi bavuze ko abantu 22 bakomeretse, barimo batatu bakomeretse cyane.

    Michael Kretschmer, umukuru wa leta ya Saxony, irimo umujyi wa Leipzig, yavuze ko mbere uwo ucyekwa yagize ibibazo by’ubuzima bwo mu mutwe.

    Izindi nkuru wasoma:

  6. Amerika yarashe amato yihuta ya Iran mu gihe Iran yagabye igitero ku kigo cy'ibiva kuri peteroli cya UAE

    Ifoto yatanzwe na minisiteri ishinzwe ibikorwa bya perezida muri UAE igaragaza ishusho rusange y’icyambu cya Fujairah

    Ahavuye isanamu, EPA

    Insiguro y'isanamu, Fujairah ni cyo cyambu cya mbere mu bunini cya UAE ndetse ni n'ikigo cy'ububiko bw'ibikomoka kuri peteroli

    Perezida Donald Trump avuga ko Amerika yarashe “amato yihuta” arindwi ya Iran mu muhora wa Hormuz, mu gihe Washington ishaka kuyobora amato yaheze mu Kigobe cy’Abarabu ngo ahasohoke anyuze muri uwo muhora ahanini wafunzwe.

    Emira Zunze Ubumwe z’Abarabu (UAE) na Koreya y’Epfo byombi byatangaje ko ku wa mbere amato yagabweho ibitero muri uwo muhora. UAE yanavuze ko umuriro wadutse ku cyambu cy’ibikomoka kuri peteroli cy’i Fujairah nyuma y’igitero cya Iran.

    Kompanyi Maersk y’ubwikorezi bwo mu mazi magari yabwiye BBC ko bumwe mu mato yayo ariho ibendera ry’Amerika bwashoboye gusohoka muri uwo muhora burinzwe n’ingabo z’Amerika – mu gikorwa cya gisirikare Trump yise “Project Freedom”, cyangwa “Umushinga w’Ubwisanzure”, ugenekereje mu Kinyarwanda.

    Minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa Iran Abbas Araghchi yavuze ko ibyabereye muri uwo muhora “biragaragaza neza ko nta gisubizo cya gisirikare ku makuba ya politike”.

    Yongeyeho ati: “Umushinga w’Ubwisanzure ni Umushinja w’Igihirahiro.”

    Kompanyi Maersk yavuze ko urugendo rwa bumwe mu mato yayo y’ubucuruzi “rwarangiye nta kibazo, ndetse abakozi bose baratekanye kandi nta nkomyi”.

    Umuhora wa Hormuz ahanini uracyafunze kuva Amerika na Israel bigabye ibitero byo mu kirere kuri Iran muri Gashyantare (2) uyu mwaka. Tehran yasubije kuri ibyo bitero ifunga iyo nzira y’ingenzi cyane yo mu mazi magari, ubusanzwe inyuramo 20% by’ibikomoka kuri peteroli na gaze itunganyije.

    Mu ntangiriro ya Mata (4) uyu mwaka, Amerika na Iran byatangaje agahenge. Muri ako gahenge, Iran yaretse kugaba ibitero by’indege nto z’intambara zitajyamo umupilote (bizwi nka drone) n’ibitero bya misile ku bihugu byo mu Kigobe cy’Abarabu birimo na UAE, ariko kuva icyo gihe amato macyeya ni yo yashoboye kunyura muri uwo muhora. Amerika na yo yakumiriye amato yo ku byambu bya Iran.

    Izindi nkuru wasoma:

  7. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.