Ateb y Galw: Elis Derby

Y cerddor ac aelod o'r band Ciwb, Elis Derby, sy'n Ateb y Galw wythnos yma.

A hithau'n Ddiwrnod Recordiau Cymraeg Radio Cymru, mae Elis yn cyflwyno rhaglen arbennig yn edrych ar apêl cerddoriaeth ar feinyl am 19.00 ar BBC Radio Cymru.

Mae gen i gasgliad o atgofion cynnar iawn, ond dim syniad ym mha drefn ddaethon nhw!

Am wn i mai'r un cynharaf fysa bod yn ystafell fyw ein cartref cyntaf, yn ymestyn fy nghoesa i edrych mewn i pram (oedd wedi ei osod yn rhy uchel i mi ar y pryd) a gweld bod 'na fabi bychan iawn y tu mewn iddo.

Dwi'n cofio meddwl bod ganddo fochau coch iawn, ac wrth feddwl nôl, fy mrawd bach, Meredydd, fysa'r babi hwn siŵr o fod! Mae hynny'n dyddio'r atgof i tua 1999.

Mi oedd Nain Llanuwchllyn yn arfer byw mewn ffermdy yn ardal ( ia…you guessed it… ) Llanuwchllyn! Mae'r tŷ ei hun wedi ei leoli yn y bryniau uwchben y pentref ac yn cynnig golygfa fendigedig o Benllyn a'r Aran.

Symudodd Nain i ganol tref Y Bala yn 2003 gan bod y lleoliad rhy ynysig i ddynes oedd yn heneiddio, ond mae gen i atgofion hyfryd o ymweld tra'n hogyn ifanc; crwydro'r caeau, chwarae ar lannau'r ffosydd, a dwn im faint o oriau o wylio hen dapiau Syr Wynff a Plwmsan.

Mi fydda i wastad yn cysylltu'r lle gyda'r diniweidrwydd o fod yn blentyn.

Noson allan yn Budapest ar ddiwedd fy arddegau yn un sy'n dod i'r meddwl. Adeg Euro 2016 oedd hi, a mi aethon allan fel criw i wylio'r quarter final yn erbyn Gwlad Belg ar sgrîn awyr agored.

Curo wnaethon nhw (spoiler!) a cafwyd noson o ddathlu gwirion i ddilyn.

Uchelgeisiol, hyderus, ffŵl.

Mae gen i atgofion gwych o recordio albym gyntaf Ciwb.

Mi oedd o'n brosiect reit unigryw gan mai fel band rhithiol wnaeth Ciwb gychwyn, yn ystod Covid. Pan ddaethom ni at ein gilydd i recordio albym yn 2021, toeddem ni'm 'di bod yn yr un ystafell ar yr un pryd tan hynny!

Mi ddes i 'nabod Geth, Marged a Carwyn lot gwell dros y pump diwrnod nesa' a cwblhau 10 trac o fewn yr amser. Sesiynau hir, aros dros nos yn y stiwdio, lot o takes byw, lot o yfed a lot o ddyfynnu Cnex.

Gŵyl Y Felinheli, o gwmpas 2002. Ddoth 'na gonsuriwr i wneud sioe i'r plant a mi wnes i roi'n llaw i fyny pan ofynnodd o am rywun i ddod i helpu fo gyda'i dric nesaf.

Dwi'm yn cofio holl fanylion y routine, ond dwi'n cofio fo'n rhoi darn o linyn yn fy mhoced a'i dynnu yn araf bach, gan ddatgelu pâr o drôns Spiderman - "Ta-daaa!"

Wrth gwrs, mi oedd 'na lond tent o blant yn chwerthin, a minnau ar y llwyfan yn taeru mai nid fy rhai i oedden nhw! "Dim trôns fi 'di rheina! SGEN I'M TRÔNS SPIDERMAN!" (dim ond 6 oed o'n i cofiwch!).

Dwn i'm fysa fo'n cael getawê gyda'r math yna o dric heddiw…

Y tro dwytha i mi wylio'r film Ghost! Pan mae'r prif gymeriad yn cusanu ei gariad am y tro olaf, a'r ffordd mae sgôr hyfryd Maurice Jarre yn chwarae dros y shot olaf ohono yn cerdded i ffwrdd i oleuni'r nefoedd…o na…dwi off eto…

Llyfr: One, Two, Three, Four: The Beatles In Time. Dwi'n addoli'r band a wedi darllen degau o lyfrau am eu hanes, ond cefais fy llorio hefo'r ffordd roedd hwn wedi ei roi at ei gilydd - mor greadigol, gwreiddiol a gyda ambell bennod wedi ei ysgrifennu ar ffurf alternate timeline sydd yn pwysleisio pa mor wahanol fysa bywyd pob dydd pe tai nhw erioed wedi bodoli - difyr!

Ffilm: Ar hyn o bryd, Goodfellas, Jaws, The Good The Bad and The Ugly, a Pulp Fiction yn ffefrynnau eraill!

Podlediad: Elis James & John Robins. Sna'm lot o bodlediadau sy'n gallu gwneud i mi chwerthin allan yn uchel, ond mae hon yn un.

Rhegi, gadael petha tan y funud olaf, ail-adrodd fy hun a rhegi.

Taid Llanuwchllyn (Taid ochr Dad). Yn anffodus, gesh i 'rioed ei gwrdd gan iddo farw cwpl o flynyddoedd cyn i mi gael fy ngeni, ond yn ôl be' dw i'n glywed gan y bobl oedd yn ei nabod, roedden ni reit debyg o ran ein diddordebau!

Mae Elain fy nghariad wastad yn laff dros bryd o fwyd, nai wahodd hi 'fyd! Geith Elvis weini'r bwrdd.

Fy swydd gyntaf, pan on i tua 13 oedd fel actor llais! Bues i'n lleisio Angelo o'r gyfres Angelo Am Byth a mae o dal yn cael ei ddarlledu bob hyn a hyn - ond diolch i Dduw 'sna neb yn gallu fy adnabod gan bod fy llais wedi newid gymaint.

Ond dwi 'di datgelu mai fi ydi o rwan, felly dyna ni.

'Elis Derbyshire' ydi fy enw yn y credits, sydd yn rywbeth arall 'di ambell berson ddim yn gwybod - mai dyna fy enw iawn i!

Dwi 'di clywed rhywun yn disgrifio The Great Gig In The Sky gan Pink Floyd fel y gân berffaith i gyd-fynd gyda'r byd yn gorffen, a dwi'n cytuno, felly blastio honna debyg.

Llawn siarad am Neiniau a Teidiau heddiw, ond cyn i mi ddarganfod John Lennon, Neil Young, Johnny Marr… mae'n debyg mai Taid Frongaled oedd fy arwr cyntaf!

Mi o'n i'n ffodus iawn i gael nabod y dyn yma, a fel 'da chi'n gweld o'r ffordd dwi 'di gwisgo, yn fy nghôt, trwsus glaw a'n gafael ffon bugail bychan; fel Taid on i isho bod!

Dwi'n gwybod hefyd nad oedd Taid yn wirioneddol hoff o gael ei lun wedi ei dynnu chwaith, felly mae cael ei weld yn gwneud ymdrech i gael Shep y ci yn y llun a'n gwenu i'r camera yn neis!

Unrhyw aelod arall o Ciwb - dwisho gweld os ydw i'n anodd i weithio efo nhw!

Gwrandewch Elis a'i Recordiau am 19.00 ar 31 Awst ar BBC Radio Cymru, neu ar BBC Sounds ar ôl y darllediad

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.