Cyfryngau cymdeithasol cynghorydd Reform yn y Senedd yn cynnwys sylwadau hiliol

Mae dyn y mae ei gyfrif cyfryngau cymdeithasol yn cynnwys dwsinau o negeseuon hiliol a gwrth-Fwslimaidd nawr yn cael ei gyflogi gan Aelod o'r Senedd Reform fel cynghorydd arbennig.

Mae Derek Roberts, a ymddiswyddodd fel ymgeisydd Reform ar gyfer etholiad y Senedd 7 Mai ar ôl i bryderon gael eu codi o fewn y blaid ynghylch ei gyfrif Facebook, nawr yn gweithio i Gaz Thomas AS.

Mewn un neges ar ei gyfrif a welwyd gan BBC Cymru, defnyddir sarhad hiliol i ddisgrifio pobl o Bacistan, tra bod un arall yn cefnogi'n agored yr ymgyrchydd asgell dde eithafol Tommy Robinson.

Ysgogodd y negeseuon o 2022 i 2025 gwestiynau am weithdrefnau gwirio'r blaid. Dywedodd Reform yn y Senedd: "Nid ydym yn gwneud sylwadau ar ein prosesau cyflogi mewnol."

Nid yw Derek Roberts wedi ymateb i geisiadau i wneud sylwadau ar y negeseuon ar y cyfryngau cymdeithasol. Nid yw Gaz Thomas wedi ymateb i'r BBC ychwaith.

Rhybudd: Mae'r erthygl isod yn cynnwys iaith gref y gallai darllenwyr ei chael yn sarhaus.

Fis Mawrth diwethaf, cyhoeddwyd bod Derek Roberts yn ail ymgeisydd dros Reform yn etholaeth Pen-y-Bont Bro Morgannwg.

Cyhoeddwyd yn annisgwyl ddiwedd y mis na fyddai Roberts yn sefyll. Dywedodd Reform ei fod wedi ymddiswyddo am "resymau personol", heb ddarparu rhagor o fanylion.

Dywedodd ffynhonnell yn agos at Reform wrth y BBC, cyn i Roberts ymddiswyddo, fod pryderon wedi'u codi ynghylch cyfrif Facebook yn ei enw.

Dywedwyd wrth BBC Cymru y cafwyd ymchwiliad mewnol gan Reform wedi hynny. Cafodd Roberts ei ddisodli fel ymgeisydd yn ddiweddarach.

Mewn galwad ffôn yr wythnos ddiwethaf, gwadodd Derek Roberts ei fod wedi cael ei ddisodli oherwydd negeseuon ar y cyfryngau cymdeithasol a dywedodd mai ef oedd wedi camu i lawr.

Er gwaethaf hyn, ers yr etholiad mae Derek Roberts wedi cael ei recriwtio fel cynghorydd arbennig i Gaz Thomas, a oedd wedi disodli Roberts fel ail ymgeisydd Reform yn yr un etholaeth.

Pe bai Roberts wedi bod yn ymgeisydd o hyd ar 7 Mai, mae'n debygol y byddai bellach yn Aelod o'r Senedd.

Mae penodiad Roberts fel cynghorydd yn dilyn y newyddion bod Corey Edwards, a oedd hefyd wedi camu i lawr o'r un rhestr etholaeth ar ôl i lun ddod i'r amlwg ohono'n ymddangos fel pe bai'n gwneud saliwt Natsïaidd, wedi'i benodi'n gynghorydd arbennig i arweinydd Reform yng Nghymru, Dan Thomas.

Dywedodd Reform fod Edwards wedi camu i lawr fel ymgeisydd i'r Senedd gan nodi "problemau gyda'i iechyd meddwl".

Dywedodd arweinydd Reform UK, Nigel Farage, fod Edwards wedi bod yn dynwared Basil Fawlty, er bod datganiad gan Edwards ar y pryd yn awgrymu ei fod yn dynwared y pêl-droediwr Wayne Hennessey.

Mae BBC Cymru wedi cael gweld copïau o ddwsinau o negeseuon Facebook sarhaus, yn aml yn defnyddio iaith ymfflamychol, o gyfrif yn enw Roberts, yn ymestyn o 2022 i 2025.

Nid oes yr un o'r negeseuon ar gael i'r cyhoedd ac nid yw BBC Cymru wedi'u gweld yn ei gyfrif.

Ym mis Medi 2022, cyhoeddodd y cyfrif gyfres o jôcs hiliol am lifogydd ym Mhacistan, gan gynnwys un a ddefnyddiodd sarhad hiliol am Bacistaniaid.

Mae'n ymddangos bod neges arall y mis hwnnw yn beirniadu cefndir ethnig cynghorydd Plaid Cymru.

Ym mis Gorffennaf 2022, gan gyfeirio at erthygl ar wefan newyddion y BBC am ddioddefwraig a gafodd ei meithrin mewn perthynas amhriodol ac a lofruddiwyd, ymddangosodd neges ar gyfrif Roberts yn mynegi cefnogaeth i'r ymgyrchydd asgell dde eithafol Tommy Robinson, gan ddweud: "Fucking Pakistani community AGAIN! Come on Tommy!".

Roedd rhai o'r negeseuon yn beirniadu cyn-brif weinidog yr Alban, Humza Yousaf, oherwydd ei fod yn Fwslim.

Ym mis Chwefror 2023, cyn i Yousaf ddod yn brif weinidog, roedd cyfrif Roberts yn cynnwys neges a ddywedodd: "Yr Alban, peidiwch â gadael i Fwslim fod yn gyfrifol am blaid wleidyddol yn eich gwlad Geltaidd!"

Dywedodd neges am Yousaf ym mis Ebrill 2023: "O'r diwedd mae'r dyn ffiaidd hwn yn cael ei gicio allan o lywodraeth yr Alban! Cofiwch un peth, Ni chefais di dy ethol gan bobl yr Alban yr un fath â'r Prif Weinidog [y DU] a Phrif Weinidog Cymru! Cofiwch Gwyn, Gwyn, Gwyn, dick head!"

Roedd negeseuon eraill ar ras arweinyddiaeth Llafur Cymru ym mis Rhagfyr 2023.

Gan gyfeirio at lun o'r cyn-weinidog Llafur Jeremy Miles, a oedd i'w weld i'r dde o Eluned Morgan a Vaughan Gething, roedd neges: "Gadewch i ni fod yn onest, ni fydd y dyn ar y dde yn ei gael oni bai ei fod yn hoyw neu'n Fwslim."

Roedd neges am Syr Keir Starmer i bob golwg yn beirniadu'r prif weinidog ond fe'i cyfunwyd â datganiad gwrth-Fwslimaidd.

Mewn neges ym mis Awst 2024, dywedodd neges ar gyfrif Roberts: "Rwy'n casáu'r Prif Weinidog yn llwyr gan ei fod yn ffŵl comiwnyddol ac rwy'n casáu'r ffordd o fyw Islamaidd yn llwyr!"

Dywedodd y ffynhonnell yn agos at Reform UK wrth y BBC: "Roedd gan Reform broblem wirioneddol o ran gwirio.

"Os oedd y lefel hon o ddeunydd i'w darganfod mewn perthynas ag ymgeisydd rhif dau yn y Senedd, a oedd hefyd wedi bod trwy broses wirio cynghorydd a Senedd, yna ni allwn ddeall sut y gallai'r blaid fod â hyder yn y broses wirio ehangach o filoedd o ymgeiswyr mewn mannau eraill."

Ychwanegodd y ffynhonnell: "Mae hyn yn ymwneud ag a yw pleidiau gwleidyddol sy'n gofyn am ymddiriedaeth y cyhoedd yn cymhwyso eu safonau'n gyson, a yw eu prosesau gwirio yn gadarn, ac a ydynt yn gwerthfawrogi pobl o uniondeb neu'r rhai sy'n barod i ddweud ie yn unig."

Gofynnwyd i Reform yn y Senedd a oedden nhw yn cefnogi Roberts fel aelod o staff, neu a oedden nhw yn herio unrhyw ran o'r stori.

Ni atebwyd y cwestiynau, ond mewn datganiad dywedodd llefarydd: "Nid ydym yn gwneud sylwadau ar ein prosesau cyflogi mewnol, nid yw aelodau staff yn aelodau etholedig sy'n wynebu'r cyhoedd."

Nid yw Roberts wedi ateb cwestiynau am y negeseuon cyfryngau cymdeithasol ar ei gyfrif.