ቀጥታ , የትራምፕን ቀሪ የሥልጣን ዘመን የሚወስነው የአሜሪካ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ ተጀመረ

የቀጥታ ሽፋን

1. ከ 3 ሰአት በፊትየሊቢያ ከፍተኛ የሃይማኖት ባለሥልጣን የናይኪ ምርቶች እንዳይለበሱ ወሰነ

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

   በሊቢያ ከፍተኛ ሃይማኖታዊ ሥልጣን ያለው ‘ዳር አል ኢፍታ’፣ ሙስሊሞች የናይኪ አርማን የያዙ ልብሶችን እንዳይገዙ፣ እንዳይሸጡ ወይም እንዳይለብሱ የሚከለክል ውሳኔ አስተላለፈ።

   በትሪፖሊ የሚገኘው ይህ ተቋም ክልከላውን የጣለው፣ ግዙፉ የአሜሪካ የስፖርት ትጥቅ አምራች ኩባንያ የተሰየመው በግሪካውያን የድል አምላክ ስም በመሆኑ እንደሆነ ገልጿል።

   በናይኪ አርማ ላይ የሚገኘው የ’ራይት’ (ስዉሽ) ምልክት የተሰራው ከአምላኳ ክንፎች በመነሳት እንደሆነም አክሏል።

   አርማውን የያዙ አልባሳትን መልበስ ‘ሽርክ’ ወይም ከፈጣሪ ውጪ ሌላ አካልን ከማምለክ ጋር የተያያዘ ነገርን እንደማስተዋወቅ ይቆጠራል ሲል ሞግቷል።

   ሊቢያ የጥንታዊቷ የግሪክ ‘ሳይሬን’ ከተማ መገኛ ነች፤ በከተማዋ ከሚገኙ አርኪዮሎጂካል ግኝቶች መካከል በዚሁ ስም የሚጠራው የግሪክ አማልክት ሃውልት ይገኝበታል።

   በተጨማሪም የሃይማኖት ኮሚቴው፣ ናይኪ እስራኤልን ይደግፋል የሚል ክስ አቅርቧል። አማኞች እስራኤልን የሚደግፉ ኩባንያዎች ምርቶች እንዳይጠቀሙ ጥሪ አቅርቧል።

   ‘ፈትዋ’ በሚል የሚታወቀው ይህ አይነቱ ውሳኔ፣ በእስልምና የሕግ ጉዳዮች ላይ የሚሰጥ የሃይማኖታዊ አስተያየት ነው። ውሳኔው በሊቢያው ታላቁ ሙፍቲ ሳዲቅ አል ጋሪያኒ ጸድቋል።

   ውሳኔውን ያሳለፈው ‘ዳር አል ኢፍታ’ በምዕራብ ሊቢያ ትሪፖሊ ውስጥ የሚገኝ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሃይማኖት ተቋም ነው።

   የዚህ ተቋም የሃይማኖታዊ ውሳኔዎች ቀልል የማይባል ማኅበራዊ ተፅዕኖ የሚያሳድሩ ቢሆኑም፣ የመንግሥት ትዕዛዝ ወይም በሕግ ተፈጻሚ የሚደረግ ውሳኔ አይደሉም።

2. ከ 4 ሰአት በፊትስፔናዊው እግር ኳስ ተጫዋች ሜዳ ላይ በተፈጠረ ግጭት ሕይወቱ አለፈ

   

   የፎቶው ባለመብት, Alamy

   ቴኔሪፌ የተባለው የስፔን እግር ኳስ ቡድን ተጫዋች የሆነው የ30 ዓመቱ ሄሱስ ዴ ሚጌል ሁለተኛ ዲቪዚዮን ጨዋታ ላይ ባጋጠመው ከባድ ጉዳት ምክንያት ሕይወቱ አለፈ።

   አጥቂው ዴ ሚጌል ሰኞ ዕለት ከኤፍሲ አንዶራ ጋር በተደረገ ጨዋታ ላይ ከተቃራኒው ቡድን ተጫዋች ጋር በተፈጠረ ኃይለኛ ግጭት የተነሳ ጭንቅላት እና ደረቱ ላይ ከባድ ጉዳት ደርሶበታል።

   የተቃራኒ ቡድኑ ግብ ጠባቂ ሄሱስ ኦዎኖ በቀይ ካርድ ከሜዳ ተሰናብቷል።

   ሰኞ ዕለት ከጨዋታው በኋላ ዴ ሚጌል “የተረጋጋ ነገር ግን አሳሳቢ” ሁኔታ ላይ እንዳለ ተገልጾ የነበረ ቢሆንም፣ ማክሰኞ ጠዋት ሁኔታው እንደተባባሰ ተገልጿል። ኋላ ላይም ሕይወቱ አልፏል።

   የተጨዋቹ ክለቡ ባወጣው መግለጫ “ልባችን ተሰብሮ፣ ቃላትን አጥተን እና እውነት ለመሆኑን ለማመን እየተቸገርን፣ ሄሱስ ዴ ሚጌል አላሜዳን በአሳዛኝ ሁኔታ መሞቱን እንገልጻለን” ብሏል።

   አደጋው የተፈጠረው 2 ለ 2 አቻ የነበሩት ቴኔሪፌ እና አንዶራ በጭማሪ ሰዓት እየተጫወቱ ሰባተኛው ደቂቃ ላይ ነው።

   ግብ ጠባቂው ኦዎኖ ከረጅም ርቀት የመጣውን ኳስ ለመመለስ ወደ ሜዳው አጋማሽ በሚሮጥበት ወቅት ከዴ ሚጌል ጋር በኃይለኛው ተጋጭቷል።

   ዴ ሚጌል ወደ ሜዳው የገቡት የህክምና ባለሙያዎች እርዳታ በሚያደርጉበት ወቅትም ራሱን ስቶ ነበር። ኋላም በአምቡላንስ ወደ ሆስፒታል ተወስዷል።

   አደጋው የሁለቱም ቡድኖች ተጫዋቾችን ክፉኛ ረብሾ የነበረ ሲሆን የዴ ሚጌል የቡድን ተጫዋቾች ሲያለቅሱ ታይተዋል።

   ዋናው ዳኛ ለግብ ጠባቂው ኦዎኖ ቀይ ካርድ ካሳዩ በኋላ ጨዋታውን አቋርጠውታል።

   ስፔ ንማድሪድ ውስጥ የተወለደው ዴ ሚጌል የእግር ኳስ ህይወቱን የጀመረው በአውሮፓውያኑ 2015 ሌጋኔስን ሲቀላቀል ነበር። ስፔን ውስጥም ለስምንት የተለያዩ ክለቦች ተጫውቷል።

   ዴ ሚጉኤል በ2025 የተወለደች አንዲት ልጅ አለችው።

3. ከ 6 ሰአት በፊትኢራን ሁለት የአሜሪካ ድሮኖችን መትታ መጣሏን አስታወቀች

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የኢራን የእስላማዊ አብዮት ዘብ በደቡባዊ የአገሪቱ ክፍል ሲበርሩ የነበሩ ተጨማሪ ሁለት የአሜሪካ ድሮኖችን መትቶ መጣሉን አስታወቀ።

   ድሮኖቹ የተመቱት በኢራን “የተቀናጀ የአየር መከላከያ ስርዓት” እንደሆነ በሆርሞዝጋን የሚገኘው ወታደራዊ ክፍል ዛሬ ማክሰኞ ባወጣው መግለጫ ገልጿል።

   የኢራን ጦር ትናንት ሰኞ ምሽት ከቀሸም ደሴት በስተደቡብ ሲንቀሳቀሱ የነበሩ ሁለት የአሜሪካ የስለላ ድሮኖችን መትቶ መጣሉን አስታውቆ ነበር። ከዛሬው ጋር በድምሩ አራት ድሮኖች እንደተመቱ ተገልጿል።

   የአብዮታዊ ዘቡን መግለጫ በተመለከተ እስካሁን ከአሜሪካ በኩል የተሰጠ ምላሽ የለም።

   የድሮኖቹ መመታት የተገለጸው አሜሪካ በኢራን ቃሽም ደሴት ላይ ጥቃት መክፈቷን የአገሪቱ ባለሥልጣናት ከተናገሩ በኋላ ነው።

   ጥቃቱ የተገደበ እንደሆነ የሚገልጹት የአሜሪካ ባለሥልጣናት፣ እርምጃው የተወሰደው የኢራን አብዮታዊ ዘብ በአሜሪካ የጦር አውሮፕላን ላይ ላደረሰው ጥቃት አጸፋዊ ምላሽ ለመስጠት አስረድተዋል።

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ምክትል ሚኒስትር ካዜም ጋሪባባዲ በበኩላቸው፣ “ወታደራዊ ጥቃቱ ሙሉ በሙሉ እና እስከመጨረሻው እስካልቆመ ድረስ፣ የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ሕጋዊ ራስን የመከላከል መብቷ የተጠበቀ መሆኑን ታረጋግጣለች” ብለዋል።

   “በአሁኑ ወቅት ጦርነት ውስጥ ነን፤ ወታደራዊ ጥቃትም ተፈጽሞብናል፤ ስለሆነም በዚህ ማዕቀፍ ውስጥ የምንወስደው ማንኛውም እርምጃ ሕጋዊ ራስን የመከላከል አካል ይሆናል” ሲሉም አክለዋል።

   “አስፈላጊ ቅድመ ሁኔታዎች” ከተሟሉ ግን “ዲፕሎማሲያዊ” አማራጭን መከተል እንደሚቻል ገልጸዋል።

4. ከ 6 ሰአት በፊትየፕሬዝዳንት ትራምፕን ቀሪ የሥልጣን ዘመን ለሚቀርፀው የአሜሪካ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ ድምፅ መስጠት ተጀመረ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   ለፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር እንደ 'ሕዝበ ውሳኔ' ተደርጎ የታየው የአሜሪካ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ መካሄድ ጀምረ።

   በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አሜሪካዊያን የፕሬዝዳንት ትራምፕን ቀሪ ሁለት የሥልጣን ዓመታት የሚቀርፀውን የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት (ኮንግረስ) አባላትን ለመምረጥ ድምፅ መስጠጥ ጀምረዋል።

   ሁሉም የምክር ቤቱ 435 መቀመጫዎች ድምፅ ይሰጥባቸዋል። ከ100 የላይኛው ምክር ቤት (ሴኔት) መቀመጫዎች ውስጥ 35ቱ እንዲሁ ድምፅ የሚሰጥባቸው ሲሆን፤ የግዛት ገዢዎችን ጨምሮ ሌሎች ፖለቲከኞችም ይመረጣሉ።

   የትራምፕ ፓርቲ ሪፐብሊካን ፓርቲ ሁለቱንም (የላይኛው እና የታችኛው) ምክር ቤቶች በአብላጫ ድምፅ ይቆጣጠራል።

   ዲሞክራቶች በሁለቱም ምክር ቤቶች አብላጫ ወንበር አግኝተው የበላይነቱን ለመቀልበስ ተስፋ ይዘዋል።

   የሕግ መወሰኛ ምክር ቤቱን አብላጫ ወንበሮች ከተቆጣጠሩ ዲሞክራቶች የዶናልድ ትራምፕን ውጥኖች ለማገድ እንዲሁም በፕሬዝዳንቱ እና በቡድናቸው ላይ ምርመራ ለመክፈት ምቹ ሁኔታ ይፈጥርላቸዋል።

   የአጋማሽ ዘመን ምርጫ የመጀመሪያው የምርጫ ጣቢያዎች በቨርሟንት እና በምሥራቅ የአገሪቱ ዳርቻ ተከፍተዋል።

   ከሰዓታት በኋላ ደግሞ ዋሽንግተን ዲሲን ጨምሮ የምርጫ ጣቢያዎች በሌሎች ግዛቶችም ተከፍተዋል።

   የምርጫ ውጤቶች ዛሬ ምሽት ጀምሮ እንደሚወጡም ይጠበቃል። 60 ሚሊዮን የሚሆኑ መራጮች አስቀድመውም ድምፅ ሰጥተዋል።

5. ከ 7 ሰአት በፊት“ሪፖርተር ለ31 ዓመት የቆየው ብሔራዊ ጥቅምን በማስጠበቅ ነው” - የጋዜጣው ዋና አዘጋጅ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   በኢትዮጵያ የህትመት ሚዲያ ከ30 ዓመት በላይ የቆየው ሪፖርተር ጋዜጣ ትናንት ሰኞ መታገዱን ተከትሎ የሚዲያው አመራሮች ከኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን ጋር ውይይት ለማድረግ ጥያቄ ማቅረባቸውን የጋዜጣው ዋና አዘጋጅ ታምሩ ጽጌ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

   የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን፤ ጥቅምት 23/2019 ዓ.ም. በሚዲያ እና ኮሙኒኬሽን ሴንተር ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማኀበር ሥር በሚታተሙት ሪፖርተር አማርኛ፣ ዘሪፖርተር፣ (እንግሊዝኛ ጋዜጣ) እና የዲጂታል ሚዲያዎቹ “ከህትመትና ከስርጭት ሙሉ በሙሉ መታገዳቸውን” አስታውቋል።

   ባለሥልጣኑ ከዚህ ውሳኔ በፊት “ከአንድ ዓመት በላይ የይዘት ክትትል” ሲያደርግ መቆየቱን ገልጿል። በተደረገው ክትትል “ተደጋጋሚ የሕግና የሙያ ሥነ ምግባር ጥሰቶች በሚዲያው መፈጸሙ ተረጋግጧል” ሲል አስታውቋል።

   ትላንት በወጣው መግለጫ በመገናኛ ብዙኃኑ ተፈጽሟል የተባለው “የሕግና የሙያ ሥነ ምግባር ጥሰቶች” ውስጥ “ኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም ጋር የሚጻረሩ ይዘቶችን ማሰራጨት” የሚለው ይገኝበታል።

   ”ራስ ጥቅምና የግል ፍላጎት በመነሳት ባልተረጋገጠ መረጃ የተቋማትን ስምና ገጽታ ማጠልሸት” እንዲሁም “ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ አውድ ላይ ከፍተኛ አሉታዊ ተጽዕኖ ያላቸውን ርዕሰ ጉዳዮች” ማንሳት የሚሉ ክሶችም ቀርበዋል።

   የሪፖርተር ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ ታምሩ በማኅበራዊ ሚዲያ የተሰራጨው “የእግድ ደብዳቤ” በይፋ ለመገናኛ ብዙኃኑ የደረሰው ዛሬ ማክሰኞ ጥቅምት 24 መሆኑን ተናግረዋል።

   ዋና አዘጋጁ፣ “በፍጹም የአገርን ብሔራዊ ጥቅም የሚፃረር” ዘገባ እንዳልታተመ በመግለጽ በባለሥልጣኑ የቀረበውን ክስ አስተባብለዋል።

   “ሪፖርተር የተመሰረተበት ዓላማ ሲሰራም የቆየበት፣ ሁላችንም ሙያውን አውቀን ነው የምሰራው። በፍጹም፣ በፍጹም የሀገርን ብሔራዊ ጥቅም የሚጻረር ነገር [አናሰራጭም]” ብለዋል።

   ታምሩ አክለውም “ የሪፖርተር አቋም፣ ላለፉት 31 ዓመታት የቆየው ብሔራዊ ጥቅምን በማስጠበቅ አብሮ በመሰለፍ ነው” ብለዋል። ከዚህ ቀደም ከባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ ጋር ውይይት መደረጉን ያስታወሱት ታምሩ “ እዚህ ደረጃ የሚያደርስ ውይይት እንዳልነበረ ነው የማውቀው” ሲሉ ለቢቢሲ ገልጸዋል።

   “አንዳንድ ነገሮች መስተካከል ያለባቸው አሉ። እኛም የተስማማንባቸውን ተስማማን፤ ልክ ያልሆኑትም እዚያው ምላሽ ሰጠን። ከዚያ በኋላ እኔ እንደ ዋና አዘጋጅ ምንም የማውቀው ነገር የለም” ሲሉ ተቋማቸው ላይ የተላለፈው የእግድ ውሳኔው ድንገተኛ እንደሆነባቸው አስረድተዋል።

   አሁን ላይ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን ኃላፊዎች ጋር ውይይት ለማድረግ ጥረት እያደረጉ መሆናቸውን የገለጹት ታምሩ፤ “ውይይት አድርገን ያሉትን ነገሮች በውይይት ፈትተን የሚቀጥለው ቅዳሜ እና እሁድ ያሉ ህትመቶችን እናስቀጥላለን የሚል ተስፋ አለን” ሲሉ ገልጸዋል።

6. ከ 9 ሰአት በፊትአንድ ግለሰብ ከደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ማሳ ላይ ከ500 ሺህ ዶላር በላይ በመስረቅ ጥፋተኛ ተባለ

   

   የፎቶው ባለመብት, Leon Sadiki/Bloomberg via Getty Images

   አንድ ግለሰብ የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ሲሪል ራማፎሳ ንብረት ከሆነ ማሳ ላይ ከ500,000 ዶላር በላይ በመስረቅ በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ተባለ።

   ከዝርፊያው ጋር በተያያዘ ፕሬዝዳንቱ ይከሰሱ የሚል ጥያቄ ተነስቶ ነበር።

   ኢማኑዌላ ዴቪድ የተባለው ግለሰብ በስርቆት እና ቤት ለመመዝበር በመመሳጠር ጥፋተኛ ተብሏል።

   በሊምፖፖለ ግዛት ከሚገኘው ፋላ ፋላ ከተባለው የፕሬዝዳንቱ ማሳ ገንዘብ ሰርቋል የተባለው በአውሮፓውያኑ 2020 ነበር።

   በሥፍራው የጽዳት ሠራተኛ የነበረችው ፍሮሊያና ጆሴፍ ለስርቆት በመመሳጠር ጥፋተኛ ተብላለች። ወንድሟ ንዲሊናሾ ጆሴፍ ከቀረበበት ክስ ነጻ ወጥሏል።

   ኢማኑዌላ በማሳ ውስጥ በሚገኝ ቤት ውስጥ ካለ ፎቴ ሥር 580,000 ዶላር ሰርቆ ገንዘቡን ወዲያው ማውጣት ጀምሯል።

   መርሴዲስን ጨምሮ ሌሎችም ቅንጡ ተሽከርካሪዎች ገዝቷል። ለፍቅረኛውም ፖሽ መኪና እንዲሁም ሁለት ቮልስዋገን መኪኖች፣ ሮሌከስ ሰዓት እና ቤት ገዝቶላታል።

   ፍርድ ቤት በቀረበበት ወቅት ገንዘቡ በአልማዝ እና ቢትኮይን ንግድ ያገኘው እንደሆነ ተናግሯል።

   ሆኖም ግን ባንክ አካውንቱ ውስጥ የተሰረቀው ገንዘብ በመገኘቱ ፍርድ ቤት ቃሉን ውድቅ አድርጓል።

7. 3 ህዳር 2026ኡጋንዳ ወታደራዊ ማዕረጋቸውን የተነጠቁትን የቀድሞ ምክትል የጦር ኃይሎች አዛዥ አሰረች

   

   የፎቶው ባለመብት, Chris Magezi/X

   የቀድሞው የኡጋንዳ መከላከያ ኃይሎች ምክትል አዛዥና የፕሬዚደንቱ አማካሪ የነበሩት ፒተር ኤልዌሉ በሁከት ተግባራት ውስጥ ተሳትፈዋል በሚል በቁጥጥር ስር ዋሉ።

   የጦር ኃይሉ ተጠባባቂ ቃል አቀባይ ክሪስ ማጌዚ “አመጸኛ” ሲሉ የገለጿቸው ኤልዌሉ፣ ሰኞ ምሽት መታሰራቸውን እና በፍርድ ቤት ክስ እንደሚመሰረትባቸው ተናግረዋል።

   እስሩ የተፈፀመው የኡጋንዳ መከላከያ ዋና አዛዥ ሙሁዚ ካይነሩጋባ፣ ኤልዌሉን ከሌተናንት ጄኔራል ማዕረጋቸው ወደ ተራ ወታደር ደረጃ እንዳወረዷቸው ካስታወቁ ከጥቂት ቀናት በኋላ ነው።

   ኤልዌሉ በቀረበባቸው ውንጀላ ዙሪያ እስካሁን አስተያየት አልሰጡም።

   ኤልዌሉ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2016 የመገንጠል እንቅስቃሴ ሲመሩ ነበር ተብለው በተከሰሱ አንድ ክልላዊ ንጉሥ ቤተ መንግሥት ላይ የተካሄደውን እና ብዙ ሰዎች የተገደሉበትን የጦር ዘመቻ መምራታቸውን ተከትሎ ነበር ወደ ፊት የመጡት። ከዚህ እርምጃ በኋላ የምድር ጦር ኃይል አዛዥ ሆነው ተሾመዋል።

   በመቀጠልም ወደ መከላከያ ኃይሎች ምክትል አዛዥነት ደረጃ ከፍ ብለው ከዚያ በኋላ የፕሬዚደንቱ አማካሪ ሆነው ተሰይመዋል።

   እአአ በግንቦት 2024፣ በኡጋንዳ መንግሥት ኃይሎች ተፈፅመዋል የተባሉ ከፍርድ ውጭ ግድያዎችን ጨምሮ በሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ላይ ተሳትፈዋል በሚል ክስ የአሜሪካ መንግሥት ማዕቀብ ጥሎባቸው ነበር። ኤልዌሉ በነሐሴ 2025 ከወታደራዊ አገልግሎት ጡረታ ወጥተዋል።

   የጦር ኃይሉ ቃል አቀባይ፣ የፀጥታ ኃይሎች በቅርቡ በኤልዌሉ ይዞታ ስር የነበሩ 15 ጠመንጃዎችን፣ የወታደር ልብሶችን እና ሁለት ፒክአፕ ተሽከርካሪዎችን መያዛቸውን ተናግረዋል።

   “ኤልዌሉ በአፍራሽ ተግባራት እና የቴሶን አካባቢ ለማወክ በታቀዱ እንቅስቃሴዎች ውስጥ በመሳተፋቸው እየተፈለጉ መሆኑን ተከትሎ ለማምለጥ እየሞከሩ ነበር” ሲሉ ማጌዚ ተናግረዋል። ቴሶ በምስራቅ ኡጋንዳ የሚገኝ አካባቢ ነው።

   ካይነሩጋባ፣ ኤልዌሉን ባለፈው ሳምንት የጦር መሣሪያዎችን እያከማቹ እና በመንግሥት ላይ ያነጣጠሩ እንቅስቃሴዎችን እያደራጁ ነው ሲሉ ከሰዋቸው ነበር።

   በተጨማሪም የቀድሞው የጦር ኃይል አዛዥ እጃቸውን እንዲሰጡ ትእዛዝ በመስጠት፣ ከመታሰር እንዲያመልጡ የሚረዳቸው ማንኛውም ሰው “ከባድ መዘዝ” እንደሚገጥመው አስጠንቅቀው ነበር።

8. 3 ህዳር 2026በዩክሬን የሰላም ስምምነት ላይ ከተደረሰ የሚሰማሩ የአውሮፓ ወታደሮች ልምምድ ሊጀምሩ ነው

   

   የፎቶው ባለመብት, PA Media

   በዩክሬን የሰላም ስምምነት ላይ ከተደረሰ ሊሰማሩ የሚችሉ የአውሮፓ ወታደሮች የጋራ ልምምድ ሊጀመር ነው።

   እንግሊዝ እና ፈረንሳይ የሚመሩት ልምምድ ከ12 የአውሮፓ አገራት የተውጣጡ ወደ 3,000 የሚጠጉ ወታደሮችን ያሳትፋል።

   ልምምዱን ማካሄድ ያስፈለገው ከተለያዩ አገራት የተውጣጡ ወታደሮች በዩክሬን ቢሰማሩ ምን ዓይነት አቅም እንዳላቸው ለመፈተሽ ነው።

   ልምምዱ የሚካሄደው በፖላንድ ሲሆን፤ ለዩክሬን ድጋፍ የሚሰጥ ወታደራዊ ኃይል የማሰባሰብ ዕቅድ የወጣው አምና ነበር።

   የአውሮፓ አገራት ለዩክሬን የሚሰጡት ድጋፍ አካል ቢሆንም ወታደራዊ ኃይል ማሰባሰብ ምን ያህል ተግባራዊ ይሆናል የሚለው ላይ ጥያቄ ተነስቷል።

   ወደ ዩክሬን የሚላክ ወታደራዊ ኃይል ጥቃት በመፈጸም፣ የሰላም ስምምነት በማስከበር ወይም የተኩስ አቁምን በመከታተል ረገድ ሚና እንደማይኖረው ተገልጿል።

   በኔቶ ሥር ወይም በጦር አውድማ ላይ ውጊያም አይፈጽሙም።

   ወታደራዊ ኃይሉ ዩክሬን ኃይሏን እንድታደራጅ በማድረግ እና ማረጋገጫ በመስጠት እንደሚሳተፍ ተገልጿል።

   አሜሪካ በውይይቱ ተሳታፊ ብትሆንም ወታደሮቿን አታሰማራም።

9. 3 ህዳር 2026ሰሜን ኮሪያ በታሪክ ግዙፍ ከተባለው የ6.3 ቢሊዮን ዶላር የባይናንስ ምዝበራ ጀርባ አለች መባሉን አስተባበለች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   ሰሜን ኮሪያ በዓለም ትልቁ የክሪፕቶከረንሲ መገበያያ መድረክ ባይናንስ ላይ ከተፈፀመው የ6.3 ቢሊዮን ዶላር የዘረፋ ጥቃት ጀርባ እንዳለች የቀረበባትን ውንጀላ “የማይረባ ወሬ” ስትል አጣጣለች።

   የሰሜን ኮሪያ ከፍተኛ ባለሥልጣን እና የመሪው ኪም ጆንግ ኡን እህት የሆኑት ኪም ዮ ጆንግ፣ እነዚህ ክሶች ዋሽንግተን የፒዮንግያንግን ገጽታ ለማበላሸት የምታደርጋቸው ተጨማሪ “የተንኮል ሙከራዎች” ናቸው ብለዋል።

   የአሜሪካ ፌዴራል ምርመራ ቢሮ (ኤፍቢአይ)፣ ሴክሬት ሰርቪስ እና የሳይበር ደኅንነት ተንታኞች፣ ይህን የምንተፋ ጠለፋ ሰሜን ኮሪያ እንዳቀነባበረች የገለፁ ሲሆን ጥቃቱም በታሪክ ትልቁ እንደሆነ ተመልክቷል።

   ይህ ሰሜን ኮሪያ የተከሰሰችበት የቅርብ ጊዜው የሳይበር ጥቃት ሲሆን፣ ፒዮንግያንግ በማዕቀብ የተጎዳውን ኢኮኖሚዋን ለመደገፍ በሳይበር ወንጀሎች ላይ ተሰማርታለች በሚል ከዚህ ቀደምም ብዙ ጊዜ ተከስሳለች።

   የብሎክቼይን ተንታኞች እና ኤፍቢአይ እንደሚሉት፣ ጥቃቱ በመንግሥት በሚደገፈው “ትሬደር ትሬይተር” በተባለ የጠላፊዎች ቡድን የተመራ ነው።

   ኤፍቢአይ ከዚህ ቡድን ጋር ግንኙነት ያላቸው የክሪፕቶከረንሲ አካውንቶችን የሚያካትቱ ግብይቶች እንዲታገዱ የኢንዱስትሪ ባለድርሻዎችን ጠይቋል።

   “አሜሪካ እንደ ልማዷ በድጋሚ ይህንን ጉዳይ ከዴሞክራሲያዊት ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ኮሪያ ጋር በማገናኘት ተራ ቅስቀሳ አካሂዳለች” ሲሉ የሰሜን ኮሪያ ጠቅላላ ጉዳዮች መምሪያ ኃላፊ ኪም ዮ ጆንግ ባወጡት መግለጫ ገልጸዋል።

   “አሜሪካ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚፈፀሙ ሁሉም የሳይበር ወንጀሎች የእኛ ሥራ እንደሆኑ አስመስላ ዓለም አቀፉን ሕዝብ ማሳሳቷ በሰሜን ኮሪያ ላይ የተፈፀመ ከባድ የፖለቲካ ቅስቀሳ ነው” ሲሉም አክለዋል።

   • ተያያዥ ዜናዎች

   የሰሜን ኮርያ ጠላፊዎች ለምን በዓለም ግዙፉ የተባለው የባይናንስ ዝርፊያ ዋነኛ ተጠርጣሪዎች ሆኑ?

   ባይናንስ ግዙፍ የተባለ የሳይበር ጥቃት ከተፈፀመበት በኋላ ተጠቃሚዎቹ 3.6 ቢሊዮን ዶላር አወጡ

10. 3 ህዳር 2026ሩሲያ በዩክሬን የእርዳታ ማዕከል ላይ በፈፀመችው ጥቃት 26 ሰዎች መገደላቸው ተገለጸ

    

    የፎቶው ባለመብት, DSNS / Zaporizhzhia

    ሩሲያ የዩክሬን የእርዳታ ማሰራጫ ማዕከል ላይ በፈፀመችው እና ፕሬዝዳንት ቮሎድሚር ዜሌንስኪ “እጅግ አሰቃቂ” ሲሉ በገለፁት የቦምብ ድብደባ ቢያንስ 26 ሰዎች ተገደሉ።

    በደቡባዊ ዛፖሪዝዝያ ክልል በሚገኘው የኮሚሹቫካ መንደር ላይ በተጣሉ ቢያንስ ዘጠኝ 3,000 ኪሎግራም ክብደት ያላቸው ቦምቦች ነው አደጋው የደረሰው።

    ጥቃቱን ተከትሎ መጀመሪያ ላይ 27 ሰዎች ጠፍተው እንደነበር እና አምስት ሰዎች እንደቆሰሉ የክልሉ አስተዳዳሪ ሚካይሎ ሴሚኪን ተናግረዋል።

    ዜሌንስኪ እንዳሉት፣ ለሰብአዊ እርዳታ ሥራዎች ይውል በነበረው የአካባቢው ትምህርት ቤት ላይ የመጀመሪያው ጥቃት ከተፈፀመ በኋላ፣ ሰዎች ተጠልለው በነበሩበት ቦታ ላይ ሁለተኛ ጥቃት ተፈፅሟል።

    ዜሌንስኪ ከሰኞው ጥቃት በኋላ የተፈጠረውን ሰፊ ጉድጓድ እና የነፍስ አድን ቡድኖች ፍርስራሹን ሲፈትሹ የሚያሳይ ቪዲዮ አጋርተዋል።

    የሩሲያ ጦር በጉዳዩ ላይ እስካሁን በይፋ ምንም አስተያየት አልሰጠም።

    ዜሌንስኪ መጀመሪያ ላይ የሟቾች ቁጥር 18 እንደሆነ ሲገልፁ፣ በኋላ ላይ የዩክሬን አደጋ ጊዜ አገልግሎት ደግሞ ሁለት የአደጋ ጊዜ ሠራተኞችን እና አራት የፖሊስ አባላትን ጨምሮ 24 ሰዎች መሞታቸው መረጋገጡን አስታውቆ ነበር።

    ዜሌንስኪ ሰኞ አመሻሽ ባስተላለፉት የቪዲዮ መልዕክት ላይ ደግሞ፣ "እስካሁን ባለው መረጃ መሠረት 26 ሰዎች መሞታቸው ታውቋል" ሲሉ ተናግረዋል።

11. 3 ህዳር 2026አሜሪካ ከአጋማሽ ዘመን ምርጫ በፊት ኢራን ላይ ጥቃት ከፈተች

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    አሜሪካ በኢራን ቃሽም ደሴት ላይ ጥቃት መክፈቷን የአገሪቱ ባለሥልጣናት ለቢቢሲ የዋሽንግተን አጋር ሲቢኤስ ገለጹ።

    የኢራን ብሔራዊ ጣቢያ ኢርና በደሴቱ ላይ ትናንት ሰኞ በርካታ ፍንዳታዎች እንደተሰሙ ዘግቧል።

    የአሜሪካ ባለሥልጣናት ጥቃቱ የተገደበ እንደሆነ ገልጸዋል። የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘገብ በአሜሪካ የጦር አውሮፕላን ላይ ላደረሰው ጥቃት አጸፋዊ ምላሽ መሆኑንም ተናግረዋል።

    ቢቢሲ ከአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ (ሴንትኮም) ምላሽ ጠይቋል። በመካከለኛው ምሥራቅ የሚደረጉ ተልዕኮዎች የሚመሩት በማዕከላዊ ዕዙ ነው።

    ሪፐብሊካን እና ዴሞክራት እጩዎች በአሜሪካ ኮንግረስ አብላጫ ለማግኘት በአጋማሽ ዘመን ምርጫ ይወዳደራሉ። አሜሪካ ኢራን ላይ ጥቃት የከፈተችውም ከዚህ ምርጫ አስቀድሞ ነው።

    ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጦርነቱን እንዲያቆሙ ከፓርቲያቸው ጫና ሲደረግባቸው ነበር።

    ትናንት ሰኞ ለጋዜጠኞች ባደረጉት ንግግር ኢራን ላይ ጥቃት ለማጠናከር “እንደማይጣደፉ” ገልጸዋል።

    “በአንድም ይሁን በሌላ መንገድ የሆነ ነገር እናደርጋለን። ግን አንጣደፍም። በፋይናንስ አድቅቀናቸዋል” ማለታቸውን አክሲዮስ ዘግቧል።

    ከፎክስ ኒውስ ጋር ባደረጉት ቆይታ እንደገለጹት ከኢራን የኒውክሌር መርሃ ግብር ጋር ትስስር ያለው ፒክካክስ ዒላማ ሊደረግ ይችላል።

    “ትልቅ ነገር አይደለም፤ በአንድ ሰዓት ይከናወናል” ብለዋል።

    ከአጋማሽ ዘመን ምርጫ በኋላ አሜሪካ ኢራን ላይ ጥቃት ትሰነዝር እንደሆነ ተጠይቀው “በፍጹም” ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል።

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ ለኢርና እንደተናገሩት ጦርነቱን ለማቆም በአሸማጋዮች በኩል ከአሜሪካ ጋር “እጅግ ጥልቅ” ውይይቶች እየተካሄዱ ነው።

    ቴህራን “ከዚህ ቀደም ከነበረው በላቀ” ለዲፕሎማሲያዊም ይሁን ለወታደራዊ ምላሽ ዝግጁ መሆኗን ተናግረዋል።

    አሜሪካ “ብልሕ የድርድር መንገድ” ወይም “የተሳሳተ ወታደራዊ ጥቃት” መከተል ምርጫዋ እንደሆነ ገልጸዋል።

12. 2 ህዳር 2026በደቡብ አፍሪካ በአርሶ አደር ላይ ዘግናኝ የግድያ ሙከራ የፈጸሙ 5 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ሥር ዋሉ

    

    የፎቶው ባለመብት, South African police

    በደቡብ አፍሪካ አንድ አርሶ አደር ላይ ተኩስ በመክፈት እና በስለት ጆሯቸውን በመቁረጥ ዘግናኝ የግድያ ሙከራ የፈጸሙ 5 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ሥር ዋሉ።

    ዶኖቫን ማርክስ የተሰኙ የ50 ዓመት አርሶ አደር ባለፈው ረቡዕ በደቡብ አፍሪካ ሰሜን ምዕራብ ግዛት ውስጥ በሚገኘው ቬንተርስዶርፕ በተባለች አነስተኛ ከተማ ውስጥ በሚገኘው መኖሪያ ቤታቸው ስርቆት ተፈጽሞባቸው ነበር።

    ዶኖቫን ወደ በመኖሪያ ቤታቸው ውስጥ ባጠበቋቸው ሰዎች ቢተኮስባቸውም እንዲሁም በስለት ቢወጉም ሕይወታቸውሊተርፍ ችሏል። በደረሰባቸው ጥቃት ጆሯቸው መቆረጡን ፖሊስ ገልጿል።

    ይህን ወንጀል ፈጽመዋል ተብለው የተጠረጠሩት አምስቱም ግለሰቦች በሳምንቱ መጨረሻ በቁጥጥር ሥር መዋላቸው በዶኖቫን ባለቤት እና ቤተሰብ ዘንድ እፎይታ ፈጥሯል።

    ፊታቸውን በጭምብል የሸፈኑ እና መሣሪያ የታጠቁ ሰዎች ግድያውን ከመፈጸማቸው በፊት ወደ ዶኖቫን ቤት በመሔድ ሳር በማጨድ ላይ የነበረን ሠራተኛን እጅ እና እግር በማሰር “ዶኖቫን የት እንደሆነ” ጠይቀው እንደነበርተገልጿል።

    ዶኖቫን ወደ ቤቱ ሲመለሱ ሁለቱ ተጠርጣሪዎች ጠብቀው ደረታቸው አካባቢ እንደተኮሱባቸው ፖሊስ ገልጿል።

    “ከዚያም ወደ ቤት ውስጥ ጎትተው በማስገባት እጆቹንና እግሮቹን ካሰሩ በኋላ ሰውነቱን በስለት ወግተውታል” ተብሏል። ተጠርጣሪዎቹሦስት የጦር መሣሪያዎችን ወስደው በአርሶ አደሩ የጭነት መኪና ማምለጣቸው ተገልጻል።

    አርሶ አደሩ ራሳቸውን ፈርተው እርዳታ የሚሰጥ ሰው ጠርተዋል። በአስቸኳይ ወደ ሆስፒታል ተወስደውም አሁንም በሕክምና ላይ ይገኛሉ። ነገር ግን ዶክተሮች ጆሯቸውን ማዳን ባለመቻላቸው ሰው ሠራሽ ጆሮ ሊያስፈልጓቸው ይችላሉ።

    የደቡብ አፍሪካ እርሻ ሚኒስትር ዊሊ ኦካምፕ በዶኖቫን ላይ የተፈጸመውን ጥቃት ያወገዙ ሲሆን፣ “በሀገራችንውስጥ ለእንደዚህ ዓይነት ትርጉም የለሽ እና አሰቃቂ ድርጊቶች ቦታ የለም” በማለት ተናግረዋል።

13. 2 ህዳር 2026በሰባት የአውሮፓ አገራት በመደብሮች የሚገኙ ማቀዝቀዣዎች የሳይበር ጥቃት ደረሰባቸው

    

    የፎቶው ባለመብት, TT NEWS AGENCY / AFP via Getty Images

    በሰባት የአውሮፓ አገራት በሚገኙ በደርዘን የሚቆጠሩ መደብሮች ውስጥ ያሉ ፍሪጆች እና ማቀዝቀዣዎች የሳይበር እንደሆነ የሚጠረጠር ጥቃት እንደደረሰባቸው ተሰምቷል።

    በዚህ ጥቃት፤ በቤልጂየም እና በሉክሰምበርግ የሚገኙ ወደ 40 የሚጠጉ የዴልሄዝ መደብሮች ጉዳት ደርሶባቸዋል።

    በስዊድን፣ በአየርላንድ፣ በኔዘርላንድስ እና በኤስቶንያ ደግሞ አነስተኛ ቁጥር ያላቸው መደብሮች መጎዳታቸው ተገልጿል።

    ጉዳት ከደረሰባቸው ማቀዝቀዣዎች መካከል አንዳንዶቹን የሚያመርተው ሳብኮቤል የተባለው የቤልጂየም ኩባንያ እንደገለጸው፣ ፍሪጆቹ ማቀዝቀዝ እንዳይችሉ ተደርገዋል።

    ይህ ሁኔታ ከወራት በፊት በፈረንሳይ መደብሮች ላይ ከተከሰተው ጥቃት ጋር ተመሳሳይ እንደሆነ ይታመናል።

    የሳብኮቤል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ስቴፈን ሞይላንስ፤ ድርጊቱ የሳይበር ጥቃት እንደሆነ ገልጸው ኩባንያው “ጉዳት የደረሰበትን ሲስተም ከኔትወርኩ የመለየት ሥራ ሌት ከቀን እየሠራ ነው” ብለዋል።

    ሥራ አስፈፃሚው አክለውም ባለፈው ወር ላይ ተመሳሳይ ጥቃት በፈረንሳይ ከደረሰ በኋላ የደንበኞቻችን ፍሪጆች ከእንዲህ ዓይነት ተጋላጭነት ለመጠበቅ እየሠራን ነበር ብለዋል። ሆኖም “የሶፍትዌር እደሳ ብቻ አለነበረም የሚያስፈልገው” ሲሉ ተናግረዋል።

    እንዲህ ዓይነቱን ጥቃት ለመከላከል ቀላሉ መፍትሔ ፍሪጆቹን እና ማቀዝቀዣዎቹ ደህንነቱ የተጠበቀ ኢንተርኔት መጠቀም መሆኑንም ሞይላንስ ጠቁመዋል።

14. 2 ህዳር 2026ሪፖርተር ጋዜጣ “ላልተወሰነ ጊዜ” ከኅትመት እና ስርጭት ሙሉ በሙሉ ታገደ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reporter

    ሪፖርተር ጋዜጣ ከዛሬ ጥቅምት 23/2019 ዓ. ም. ጀምሮ “ላልተወሰነ ጊዜ” ከኅትመት እና ከስርጭት ሙሉ በሙሉ ማገዱን የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን አስታወቀ።

    በሚዲያ እና ኮሙኒኬሽን ሴንተር ኃላፊነቱ የተወሰነ ማኅበር ሥር የሚተዳደረው ሪፖርተር ጋዜጣ 30 ዓመታት በኅትመት ቆይቷል።

    በእነዚህ ጊዜያት ከአማርኛ ዕትሙ በተጨማሪ “ዘ ሪፖርተር” የተሰኘ በእንግሊዝኛ የሚታተም ሳምንታዊ ጋዜጣ እና ወርሐዊ መጽሔት ለአንባቢያን ያቀርባል።

    የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን የሚዲያውን መታገድ በተመለከተ ዛሬ ባወጣው መግለጫ፤ “ሪፖርተር አማርኛ፣ ዘ ሪፖርተር እግሊዝኛ እንዲሁም ኢትዮጵያን ሪፖርተር የዲጂታል ፕላትፎርም ላይ የሚሰራጩ ይዘቶች ላይ ከአንድ ዓመት በላይ ክትትል” ማድረጉን ገልጿል።

    በተደረገው የይዘት ክትትል “ተደጋጋሚ የሕግና የሙያ ሥነ ምግባር ጥሰቶች በሚዲያው መፈጸሙ ተረጋግጧል” ሲል ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ አስታውቋል።

    “በሀገር ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ አውድ ላይ ከፍተኛ አሉታዊ ተጽዕኖ ያላቸውን ርዕሰ ጉዳዮች በማንሳት የሚሰጣቸው አርዕስት ማጮህ /Sensationalize/፣ በቁንጽል ዕይታ ላይ ተመሥርቶ በመዘገብ በኅብረተሰቡ ዘንድ ጥርጣሬ እና ብዥታን መፍጠር” ጋዜጣው የፈጸማቸው የሕግ እና የሙያ ሥነ ምግባር ጥሰቶች መሆናቸው በመግለጫው ተጠቅሷል።

    በተጨማሪም ጋዜጣው፤ የውጭ ኢንቨስትመንት፣ ቱሪዝም እና ዲፕሎማሲ ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ የሚፈጥሩ የተዛቡ መረጃዎችን ማሰራጨት፣ የሀገር ገጽታን፣ ብሔራዊ ደኅንነትን የሚጎዱ፣ የሕዝቦችን አብሮነት እና እሴት የሚሸረሽሩ እንዲሁም ሚዛናዊነት የጎደለው አድሏዊ ዘገባዎችን ማሰራጨቱ ተገልጿል።

    እነዚህን የሕግ እና የሙያ ሥነ ምግባር ጥሰቶችን እንዲያርም ላለፈው አንድ ዓመት ውይይት መደረጉን የሚገልጸው የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን፤ ጋዜጣው መታረም ያልቻለ በመሆኑ “የምዝገባ ምስክር ወረቀቱ ከሰኞ ጥቅምት 23/2019 ዓ. ም. ጀምሮ ላልተወሰነ ጊዜ ከኅትመት እና ከስርጭት ሙሉ በሙሉ ታግዶ እንዲቆይ መወሰኑን” አስታውቋል።

    ይህ ውሳኔ የሕግ እና የሙያ ሥነ ምግባር ግዴታዎች ተሟልተዉ ተግባራዊ እስከሚደረጉ ድረስ የሚቆይ መሆኑን ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ ገልጿል።

15. 2 ህዳር 2026በአርሲ ሽርካ ወረዳ በተፈጸመው ጥቃት የተጠረጠሩ 73 ሰዎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸው ተገለጸ

    

    የፎቶው ባለመብት, Oromia Communication

    በኦሮሚያ ክልል አርሲ ውስጥ በሽርካ ወረዳ በተፈጸመው ጥቃት የተጠረጠሩ “የፋኖ አባላት እና የኦነግ ሸኔ አባላትን” ጨምሮ 73 ሰዎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የክልሉ ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ኃላፊ አቶ ኃይሉ አዱኛ ተናገሩ።

    ኃላፊው መግለጫውን የሰጡት አሜሪካ፤ በንጹኃን ዜጎች ላይ የተፈጸሙ ግድያዎች እንዲመረመሩ እና የወንጀሉ ፈጻሚዎች ለፍርድ እንዲቀርቡከጠየቀች ከሁለት ቀናት በኋላ ነው።

    በአዲሱ የኦሮሚያ ክልል የዞን አወቃቀር ደቡብ ምሥራቅ ዞን ሽርካ ወረዳ በተፈጸመው ጥቃት ከ40 በላይ ሰዎች ተገድለዋል።

    በወረዳው ቢርቦ እና ጮሌ ቀበሌ ከተገደሉ ሰዎች በተጨማሪ ከ20 በላይ ነዋሪዎች ጉዳት እንደደረሰባቸው የዐይን እማኞች ለቢቢሲ ተናግረዋል።

    በሽርካ ወረዳ ከደረሰው ጥቃት ቀደም ብሎ አጎራባች በሆነው መርቲ ወረዳ ጎራ ሲሊንጎ ቀበሌ ተመሳሳይ ጥቃት ተፈጽሞ ከ15 በላይ ሰዎች መገደላቸውን የወረዳው ምንጮች ለቢቢሲ መናገራቸውይታወሳል።

    የኢትዮጵያኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን በበኩሏ በሁለቱ ወረዳዎች በተፈጸመውጥቃት 60 ምዕመኖቿ እንደተገደሉአስታውቃለች።

    ይህን ጥቃት አስመልክቶ ከሳምንት በፊት መግለጫ የሰጡት የአሮሚያ ክልል ኮሙኒኬሽንአገልግሎት ኃላፊ አቶ ኃይሉ አዱኛ “የፅምዶ አባላትን” ተጠያቂ አድርገው ነበር።

    ኃላፊው ዛሬ ጥቅምት 23/2019 ዓ. ም. በድጋሚ በሰጡት መግለጫቸው ከጥቃቱ ጋር በተያያዘ 73 ሰዎች ተይዘው ምርመራ እየተደረገባቸው መሆኑን አሳውቀዋል።

    በቁጥጥር ሥር የዋሉት ሰዎች የፋኖ እና መንግሥት ኦነግ ሸኔ የሚለው ራሱን የኦሮሞ ነፃነት ሠራዊት እያለ የሚጠራው ታጣቂ ቡድን አባላት መሆናቸውንም ተናግረዋል።

    “እነዚህ 73 ሰዎች አንደኛ የጽንፈኛውፋኖ አባላት በዚያ አካባቢ የሚንቀሳቀሱ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የሽብርተኛውሸኔ አባላቶች ናቸው። እነዚህ ሁለት ኃይሎች ተናብበው ነው የሚሠሩት” በማለት ተናግረዋል።

    የክልሉ መንግሥት “ሰዎችን በቁጥጥር ሥር ከማዋል በተጨማሪ” እየወሰደ ስላለው እርምጃ የተናገሩት አቶ ኃይሉ፤ በኦሮሚያ ክልል “የፅምዶ ኃይሎች እንቅስቃሴየሚያደርጉባቸውን 6 ቀበሌዎችንየማጽዳት ሥራዎች እየተከናወነ ይገኛል” ሲሉ በዛሬው መግለጫቸው ገልጸዋል።

    የክልሉ መንግሥት ጥቃቱን አስመልክቶ በቁጥጥር ሥር ስለዋሉ ተጠርጣሪዎችያሳወቀው የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ቢሮ፣ በአርሲ ጥቃት የፈጸሙ ለፍትሕ እንዲያቀርቡ ጥሪ ካቀረበ በኋላ ነው።

    ቢሮው ባለፈው ቅዳሜ ጥቅምት 21/2019 ዓ. ም. ባወጣው መግለጫ አሜሪካ ሃይማኖት እና ብሔርን መሠረት ያደርጉ ጥቃቶችን እንደምታወግዝ አስታውቋል።

    • ተያያዥ ዜናዎች

    በኦሮሚያ ክልል ሽርካ ወረዳ በተፈጸመ ጥቃት ሕጻናትን ጨምሮ "ከ40 በላይ ሰዎች" መገደላቸውን የዐይን እማኞች ተናገሩ

    አሜሪካ በአርሲ የተፈጸሙ ግድያዎች በጽኑ እንዳሳሰቧት ገልጻ በአግባቡ እንዲመረመሩ ጠየቀች

16. 2 ህዳር 2026የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጸሐፊ በየመን የድርጅቱ ሠራተኛ በሁቲዎች እጅ እያለ መሞቱን አወገዙ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በየመን በሁቲ ቁጥጥር ሥር የነበረ የድርጅቱ ሠራተኛ መሞቱን ተከትሎ “እጅግ ማዘናቸውን” ገለጹ።

    ሟቹ መሐመድ ኢብራሂም አል-ሻሚ በተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽነር ቢሮ ውስጥ ይሰራ የነበረ ሲሆን፣ ከሰኔ 6 ቀን 2024 ጀምሮ በሁቲዎች ምንም ክስ ሳይመሰረትበት ታስሮ ቆይቷል።

    ጉተሬዝ ቅዳሜ ዕለት በኤክስ ገጻቸው ላይ ባጋሩት መግለጫ፣ አል-ሻሚ በሁቲዎች እስር ውስጥ የሞተ ሁለተኛው የመንግሥታቱ ድርጅት ሠራተኛእንደሆነ ገልጸዋል። ከዚህ በፊት እንደ አውሮፓውያኑ በየካቲት 2025 የዓለም የምግብ ፕሮግራም ሠራተኛ በእስር ላይ ሳለ ሕይወቱ አልፎ ነበር።

    “አሁንም በእስር ላይ ስላሉት የተመድ ሠራተኞች፣ የቀድሞ የተመድ ሠራተኞች እና የሰብዓዊ ድርጅቶችና የሲቪል ማኅበረሰብ ተቋማት ሠራተኞች የደህንነት እና የጤና ሁኔታ እጅግ ያሳስበኛል” ሲሉ ጉተሬዝ ተናግረዋል።

    በሁቲዎች እስር ውስጥ የሞተው የመጀመሪያው የተመድ ሠራተኛ አህመድ ባአላዊ ሲሆን፣ እሱም የዓለም የምግብ ፕሮግራም የአገር ሠራተኛ ነበር። እአአ ከጥር 23 2025 ጀምሮ በሰሜን የመን በአካባቢው ባለሥልጣናት በዘፈቀደ ታስሮ ከቆየ በኋላ በየካቲት 11 2025 ሕይወቱ አልፏል።

    የመን እአአ ከ2014 ዓ.ም. ጀምሮ በግጭት ውስጥ ትገኛለች። በዚያ ዓመት የሁቲ ታጣቂዎች ዋና ከተማዋን ሰነዓን ከተቆጣጠሩ በኋላ፣ ዓለም አቀፍ እውቅና ያለውን መንግሥት ለመደገፍ በሳዑዲ አረቢያ የሚመራ ወታደራዊ ጥምረት በመጋቢት 2015 ጣልቃ ገብቷል።

    ግጭቱ በዓለም ላይ እጅግ ከባድ የሰብዓዊ ቀውሶች ካስከተሉ መካከል አንዱ ሲሆን በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችም በሰብዓዊ ዕርዳታ ላይ ጥገኛ ሆነው እንዲኖሩ አድርጓቸዋል።

    • ተያያዥ ዜናዎች

    በየመን በረሃ እየተካሄደ ያለው ዓለም አቀፍ መዘዝ ያለው ጦርነት

    የሁቲዎች ግስጋሴ በቀይ ባሕር ላይ የመርከቦችን እንቅስቃሴ ያስተጓጉል ይሆን?

17. 2 ህዳር 2026በፍሎሪዳ የንግድ አውሮፕላን ተከስክሶ በውስጡ የነበሩ 9 ሰዎች ሞቱ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    በአሜሪካ ፍሎሪዳ ግዛት አንድ የንግድ አውሮፕላን እሁድ ዕለት በመኖሪያ ሰፈር ተከስክሶ በውስጡ የነበሩ ዘጠኝ ሰዎች በሙሉ መሞታቸውን የአሜሪካ የትራንስፖርት ሚኒስቴር አስታወቀ።

    አደጋው የተከሰተው ከፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የመዝናኛ ስፍራ ማር-አ-ላጎ 14 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ነው።

    ከአደጋው በኋላ የተነሱ ምስሎች በመኖሪያ አካባቢ በሚገኝ መንገድ መሀል ትልቅ ጉድጓድ መፈጠሩን፣ እሳት መነሳቱን እና የከሊርጀት 60 (Learjet 60) አውሮፕላን ስብርባሪዎችን አሳይተዋል።

    የፌዴራል አቪዬሽን አስተዳደር እንዳስታወቀው፣ አውሮፕላኑ ከአውስቲን ቴክሳስ ተነስቶ ወደ ባሃማስ እየተጓዘ ነበር።

    የአሜሪካ ሚዲያዎች እና የበረራ መረጃ ትንተናዎች እንደሚያመለክቱት፣ አውሮፕላኑ ከመከስከሱ በፊት በሰከንድ መቶዎች የሚቆጠሩ ጫማዎችን እየተምዘገዘገ እየወረደ ነበር።

    ከአደጋው ቀደም ብሎ በተቀዳ የአየር ትራፊክ ቁጥጥር ድምጽ ውስጥ፣ አብራሪው አውሮፕላኑ በደቂቃ 10,000 ጫማ እየወረደ መሆኑን ሲገልጽ ይሰማል።

    በመቀጠልም አብራሪው የድንገተኛ አደጋ መከሰቱን አስጠንቅቆ “በከፍተኛ ፍጥነት እየወረድን ነው፤ በደቂቃ 20,000 ጫማ እየወረድን ነው” ብሎ መጮሁ ተገልጿል።

    “ልንከሰከስነው... ጊዜ የለንም” ሲልም ለመቆጣጠሪያው ማማ መናገሩ ተዘግቧል።

    በማኅበራዊ ሚዲያ የተለቀቀ እና ትክክለኛነቱ ያልተረጋገጠ ቪዲዮ፣ የአደጋውን ቅጽበት ያሳያል። በቪዲዮው ላይ መኪኖች በመኖሪያ አካባቢ በሚገኝ መንገድ ላይ ሲጓዙ ይታያሉ፤ ከዚያም አውሮፕላኑ በቀጥታ ወደ መሬት ተቀልብሶ ሲወድቅ እና ትልቅ ፍንዳታ ሲፈጥር ይታያል።

    የፍሎሪዳ ገዢ ሮን ዴሳንቲስ ከአደጋው በኋላ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ “ያንን ቪዲዮ ስታይ በጣም የሚያስደነግጥ ነው። እንደ ሚሳይል እየተምዘገዘገ ወደ ታች እየመጣ ይመስላል፣ ከዚያም ግዙፍ ፍንዳታ ይከሰታል፤ ፍርስራሹም በየአቅጣጫው ይበተናል” ብለዋል።

    እስካሁን በአውሮፕላኑ ውስጥ የነበሩት ሰዎች ማንነት በይፋ አልተገለጸም። ዴሳንቲስ በበኩላቸው “እስካሁን ድረስ መሬት ላይ የነበረ ተጎድቶ ወይም ሞቶ የተገኘ ሰው ስለመኖሩ ሪፖርት የለንም” ብለዋል።

    • ተያያዥ ዜናዎች

    የአየር ጉዞን ይለውጣል የተባለው በሰማይ የሚንሳፈፈው 'የአየር ላይ መርከብ'

    መንገደኞችን በማጓጓዝ ቀዳሚዎቹ ግዙፍ አውሮፕላኖች የትኞቹ ናቸው?

18. 2 ህዳር 2026አሜሪካ የኢራንን ቅድመ ሁኔታዎች ከተቀበለች የሆርሙዝ ባሕረ ሰላጤ በሁለት ቀናት ውስጥ ሊከፈት ይችላል- አራግቺ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ አሜሪካ በቴህራን የቀረቡትን ቅድመ ሁኔታዎች ከተቀበለች ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያለው የሆርሙዝ ወሽመጥ በሁለት ቀናት ውስጥ እንደገና ሊከፈት ይችላል አሉ።

    አራግቺ እንደገለፁት፣ ከኳታር አደራዳሪዎች ጋር የተደረጉ ውይይቶች የእቅዱን ማስፈጸሚያ ጊዜ ከአምስት ቀናት ወደ ሁለት ቀናት አሳጥረውታል።

    ሚኒስትሩ አክለውም ቴህራን ከኢዝላማባድ ስምምነት በኋላ የተጣሉ ማዕቀቦች እንዲነሱ፣ በቀጠናው የሚገኙ የአሜሪካ ወታደራዊ ኃይሎች እንዲቀነሱ፣ ለነዳጅ ሽያጭ የተቀመጡ ገደቦች እንደገና እንዲከለሱ እና በኳታር የሚገኙትን ጨምሮ የታገዱ የኢራን ንብረቶች እንዲለቀቁ ትጠይቃለች።

    ኢራን ከኦማን ጋር በተወያየችባቸው የመርከብ መጓጓዣ መስመሮች ላይ ዓለም አቀፍ እውቅና እንዲሰጥላትም ትፈልጋለች።

    አራግቺ እነዚህ ቅድመ ሁኔታዎች ከተሟሉ በዋሽንግተንና በቴህራን መካከል በሌሎች እስካሁን ያልተፈቱ ጉዳዮች ላይ አዲስ ድርድር ለመጀመር መንገድ ይከፍታል ብለዋል።

    ይህ ሃሳብ የቀረበው በባሕር ማጓጓዣና በኤነርጂ ገበያዎች ላይ ተጽእኖ ያሳደረውን ውጥረት ለመቀነስ የዲፕሎማሲ ጥረቶች በቀጠሉበት ወቅት ነው። የዓለም የነዳጅ ንግድ አንድ አምስተኛ የሚተላለፍበት የሆርሙዝ ወሽመጥ አሁንም ለዓለም አቀፍ የኃይል አቅርቦት ወሳኝ መተላለፊያ ሆኖ እያገለገለ ነው።

    የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከኢራን ጋር የሚደረገው ድርድር “በጥሩ ሁኔታ እየሄደ” መሆኑን መናገራቸው ይታወሳል።

    የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ በቅርቡ ባደረጉት ንግግር ደግሞ ትራምፕ ኢራን ላይ ጥቃት ለማድረስ ገና እንዳልወሰኑ ጠቁመዋል።

    የኢራን ባለሥልጣናት በበኩላቸው አሜሪካ ጥቃት ከፈጸመች የከፋ የአጸፋ ምላሽ እንደሚሰጡ አስጠንቅቀዋል።

    • ተያያዥ ዜናዎች

    የአሜሪካ እና የኢራን ጦርነት እንዴት ሊቆም ይችላል? የሦስት ተንታኞች ዕይታ

    ኢራን ከአሜሪካ ጋር በምታደርገው ጦርነት ለምን ያህል ጊዜ መቀጠል ትችላለች?

19. 2 ህዳር 2026ሩሲያ እና ዩክሬን የሳይበር ጥቃት ተፈጸመባቸው

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    ሩሲያ እና ዩክሬን የአደጋ ጊዜ ማንቂያ መተግበሪያቸው ላይ ግዙፍ የሳይበር ጥቃት እንደተፈጸመባቸው አስታወቁ።

    የሳይበር ጥቃቱን ተከትሎ በሁለቱ አገራት መካከል የዲጂታል ጦርነት ሊቀሰቀስ ይችላል የሚል ስጋት ተቀስቅሷል።

    የዩክሬን ባለሥልጣናት ለዜጎቻቸው የጨረር ስጋት መኖሩን የሚገልጽ ሐሰተኛ መልዕክት ከተላከ በኋላ የአየር ጥቃት ማሳወቂያ መተግበሪያቸው የሳይበር ጥቃት እንደደረሰበት ተናግረዋል።

    የዩክሬን አየር ኃይል ወዲያውኑ መልዕክቱ ሐሰተኛ መሆኑን በመግለጽ ምንም ዓይነት የጨረር ስጋት የለም ብሏል።

    አክሎም ዜጎች በአገሪቱ ባለሥልጣናት በይፋ የሚሰጡ መረጃዎች ላይ ብቻ እንዲተማመኑ አሳስቧል።

    ከሰዓታት በኋላ የሩሲያ ድንገተኛ አደጋ ሚኒስቴር የአደጋ ማስጠንቀቂያ መተግበሪያው ላይ “ግዙፍ የሳይበር ጥቃት መፈጸሙን” ገልጾ የመረጃ መንታፊዎች ሐሰተኛ መረጃ እያሰራጩ መሆኑን ገልጿል።

    የአገሪቱ ባለሥልጣናት ለድንገተኛ አደጋ ማስጠንቂያ የሚያገለግሉት ሳይረኖች፣ ቴሌቪዥኖች እና የራዲዮ ስርጭቶች የጥቃቱ ሰላባ አለመሆናቸውን ተናግረዋል።

    የሳይበር ጥቃቱ የተፈጸመው በኬርሶን ግዛት ላይ ተደርሶ የነበረው የተኩስ አቁም ካበቃ ከጥቂት ሰዓታት በኋላ ነው።

    ዩክሬን ጥቃቱን የፈጸመችው ሩሲያ ናት ስትል የወነጀለች ሲሆን ሞስኮ ግን ለጥቃቱ ተጠያቂ ናቸው ያለቻቸውን አካላት አላሳወቀችም።

    በሁለቱም አገራት ያሉ ባለሥልጣናት ክስተቶቹ የተገናኙ መሆን አለመሆናቸውን እየመረመሩ ነው።

20. 2 ህዳር 2026የሶማሊያ የባሕር ላይ ወንበዴዎች የኢራንን አሳ አጥማጅ መርከብ በቁጥጥራቸው ሥር አዋሉ

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    የሶማሊያ የባሕር ላይ ወንበዴዎች 23 ሰዎችን የጫነች የኢራን አሳ አጥማጅ መርከብ በቁጥጥር ሥር መዋላቸው ተሰማ።

    የሕንድ ውቅያኖስ የባሕር ላይ ደህንንት ማዕከል የባሕር ላይ ወንበዴዎቹ የንግድ መርከቦችን በመጠጋት ተጨማሪ ጥቃት ሊፈጽሙ ይችላሉ ሲል አስጠንቅቋል።

    አዚኒ የተባለችው የአሳ አጥማጅ መርከብ የታገተችው ሐሙስ ዕለት መሆኑ ታውቋል።

    መርከቧ በሰሜን ምሥራቅ ሶማሊያ በባንዳር ባይላ እና ሀፉን ከተሞች መካከል እየቀዘፈች እንደነበር የፑንትላንድ የባሕር ላይ ፖሊስ እሁድ ዕለት አስታውቋል።

    የፖሊስ ባልደረባው የፈረንሳይ ዜና ወኪል (ኤኤፍፒ) እነደተናገረው 12 የባሕር ላይ ወንበዴዎች 21 ኢራናውያንን እና ሁለት ሶማሊያውያን ጸጥታ ባልደረቦችንን ያሳፈረችውን መርከቧን አግተዋል።

    ለመገናኛ ብዙኃን መግለጫ ለመስጠት ኃላፊነት እንዳልተሰጠው በመግለጽ ስሙ አንዳይገለጽ የጠየቀው ይህ ግለሰብ የመርከበኞቹ ደህንነት በምን ሁኔታ ላይ እንደሆነ አይታወቅም ብሏል።

    የባሕር ኃይል ደህንነት ማዕከሉ ባወጣው ተጨማሪ ማስጠንቀቂያ ወንበዴዎቹ ያገቱትን መርከብ ተጠቅመው በንግድ መርከቦች ላይ ተጨማሪ ጥቃት ሊሰነዝሩ ይችላሉ ብሏል።

    የአውሮፓ ኅብረት የባሕር ኃይል ዘመቻ ጉዳዩን እየመረመረ መሆኑን ገልጾ በአካባቢው የሚገኙ መርከቦች ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እና አጠራጣሪ እንቅስቃሴዎችን እንዲያሳውቁ ጥሪ አቅርቧል።

    ይህ የመርከብ እገታ የተከሰተው በኤደን ባሕረ ሰላጤና በምዕራባዊ ሕንድ ውቅያኖስ አካባቢ የሶማሊያ ባሕር ወንበዴዎች እንደገና ካንሰራሩ በኋላ ነው።

    ባለፈው ዓመት ነሐሴ ወር ላይ ይፋ በተደረገ መረጃ መሠረት ከሚያዝያ ወር ጀምሮ ስድስት የንግድ መርከቦች ታግተዋል።

    ከእነዚህም ጥቃቶች አንዳንዶቹ ከሶማሊያ የባሕር ዳርቻ በጣም ርቀው በሚገኙ ስፍራዎች የተፈጸሙ ናቸው።

    በመስከረም ወር የፑንትላንድ ባለሥልጣናት እንደገለጹት፣ ወንበዴዎቹ ኤምቲ ኦነር 25 በመባል የምትጠራውን ነዳጅ ጫኝ መርከብ ካገቱ በኋላ የጸጥታ አባላት ከመድረሳቸው በፊት አምስት ባሕረተኞችን ገድለዋል።

    የነዳጅ ጫኝ መርከቡ ከሚያዝያ ወር ጀምሮ በወንበዴዎች እጅ ነበር። ባለሥልጣናት 16 በባሕር ላይ ውንብድና የተጠረጠሩ ግለሰቦች መታሰራቸውን ገልጸዋል።

    ባለፉት አስር ዓመታት ዓለም አቀፍ የባሕር ኃይል ጥበቃዎች እና የባሕር ደህንነት ማሻሻያዎች በሶማሊያ አካባቢ የባሕር ላይ ውንብድናን በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሰውት ነበር። ነገር ግን በቅርቡ የተፈጸሙት የመርከብ እገታዎች በአገሪቱ ረዥም የባሕር ዳርቻ አካባቢ በሚያልፉ መርከቦች ላይ የደህንነት ስጋት ደቅነዋል።