Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Gama aangawoota Itoophiyaa waa'ee walitti bu'iinsa kanaa ifatti dubbatamuudhaas baatu miseensonni parlaamaafi qondaalonni biyyoota ollaa garuu nagaan akka bu'u waamicha taasisaniiru.



Qondaalonni Keeniyaafi Somaaliyaa walitti bu'iinsa Mooyyaleerratti waamicha taasisan 

Lammiileen Itoophiyaa Somaliland, Puntland fi Naannoo Somaalee keessa jiraatan, haleellaa fi doorsisni isaan irratti raawwatamaa jiraachuu eeruun, 'sodaa nageenyaa' keessa akka jiraan BBC'tti himan.

Walitti bu'iinsa Moyyaalee hordofee, Somaliland fi Puuntlaand keessatti maaltu adeemaa jira?

Biyya ollaa Itoophiyaa kan taatee Sudaan Itoophiyaan haleellaa diroonii bu'uuraalee humna ibsaa, kuusaa boba'aa fi iddoowwan bu'uuraalee misoomaa siivilii irratti raawwatame keessaa harka qabdi jechuun irra deebiin himatte.

Himanni Sudaan irra deebiin Itoophiyaa irratti dhiyeesite fi ofirraa ittisuuf dhaadatte maali? 

Namoonni godina Kibba Oromiyaa magaalota garaagaraa keessatti daa'imaan kadhachaa turan to'atamanii murtiin garaagaraa itti murtaawuu Qajeelchi Poolisii godinichaa beeksiseera. 

Maatiin daa'ima fayyaa dhukkubsataa fakkeessanii ittiin kadhachaa turan akkamin saaxilaman?

Qaama walabaan mirkanaa'uudhaas baatu himannaawwan hidhattoonni al-Shabaabillee walitti bu'iinsa kana keessatti hirmaachuullee X gubbaa qoodamaa turan.



Miidiyaan hawaasummaa akkamiin dirree lolaa walitti bu'iinsa Mooyyalee ta'e

Biyyi ofiifuu Yukireen waliin waraana keessa jirtu Raashiyaan yoo fedha mul'isan Itoophiyaafi Ertiraa walitti fiduuf fedhii akka qabdu dubbatteetti.



Raashiyaan Itoophiyaafi Ertiraa gidduu jaarsa araaraa ta'uu dandeessii?

Itoophiyaan jeettiiwwan waraanaa ammayyaa Su-35 jedhaman kudha lama Raashiyaa irraa bitte fudhachuu Ministirri Muummee Abiy Ahimad beeksisan.




Jeettiiwwan waraanaa Su-35 Itoophiyaan Raashiyaarraa fudhatte kan akkamiiti?

Massalach Kaashintee jedhamti. Shamarree ganna 23 yoo taatu, ebbishee guyyan lama yeroo hafuttu haala suukaneessaan ajjeefamte.

'Beenyaa waanan sii kaffaleef natti heerumuu qabda' - eebbishee guyyaan lama yeroo hafu haala suukaneessan ajjeefamte' 

Walitti bu'insi kun erga jalqabee torban tokko guuteera. Garuu mootummaan naannoo Oromiyaas tahe mootummaan federaalaa humna nageenyaa tasgabbeessu akka hin bobbaasne jiraattonni magaalaa Mooyyalee BBCtti himaniiru.

Ka'umsi rakkoo Mooyyaalee maali, mootummaan Itoophiyaa maaliif callise?

Miseensonni raayyaa ittisaa Somaaliyaa daangaa Itoophiyaa ce'anii magaalaa Dirree Dhawaa keessa hidhaa turan jedhaman gaafa Dilbataa gara biyya isaaniitti deebi'uu aangawaan Somaaliyaa tokko BBC 'tti dubbatan.



Loltoonni Somaaliyaa 200 ol Itoophiyaa keessatti 'hidhamanii turan' biyyatti deebi'an

Jeneraalli TPLF ajajoota olaanoo garichaa ijoo ta'an keessaa tokko kan ta'an Meejar Jeneraal Yohaannis Walda Goorgis tibbana Raayyaa Ittisa Biyyaa Itoophiyaatti harka kennachuu BBC'n odeeffate. 

'Bilbileeraaf' - Jeneraalli beekamaan TPLF tibbana harka kennate eenyu?

Afrikaa Biyyoonni Afrikaa albuudota isaanii dheedhii biyya alaatti erguurra biyya keessatti oomishuu jalqabuun galii guddaa argamsiisuu qofa osoo hin taane carraa hojii guddaa fi teeknoloojii biyya keessa galchuufis gargaara jedhan ogeessonni.

Itoophiyaa dabalatee warshaaleen warqii biyyoonni Afrikaa ijaaraa jiran ardicha hirkattummaa jalaa baasaa?

Mootummaan Naannoo Oromiyaa, "humnoota Tsimdoo hojii diigumsa biyyaarratti bobba'antu haleellaa kanaa raawwate'' jechuun himate.

Haleellaa aanaa Shirkaatti 'daa'imman dabalatee namoota 40 ol galaafate' hanga ammaa kan beeknu 

Walakkeessa ji'a Fulbaanaarraa kaasee lola taasifameen karaa " Ulaa Galaanaa Mitsuwaa meeshaan waraanaa biyya giddugaleessaaf ta'uu danda'u humnoota Tigraayiif dabarfame" booji'uu isaa Itaamaajir Shuumiin Waliigalaa Humnoota Waraanaa Itoophiyaa Fiild Maarshaal Biraanuu Juulaa himan.



 "Meeshaan waraanaa biyya tokkoof gahu karaa Mitsuwaan TPLFfiif dhiyaate" to'atameera - Fiild Maarshaal Biraanuu 

Kongiresiin Federaalawaa Oromoo (KFO)n mootummaan federaalaa dhimma magaalaa Moyyaalee guyyootaaf walitti bu'iinsi keessa turte ilaalchisee "callisuu filateera" jechuun qeeqe.

KFOn walitti bu'iinsa magaalaa Moyyaalee ilaalchisuun mootummaan federalaa "callisuu filateera" jechuun qeeqe 

Itoophiyaa keessatti rakkoolee fi walitti bu'iinsa bu'uuraa yeroo dheeraaf turan mariidhaan furuuf dhaabbanni hundaa'e- Komishiniin Marii Biyyaalessaa Itoophiyaa, yeroon hojii isaa wayita biyyattiin rakkoolee waraanaa fi walitti bu'iinsaa keessa jirtutti dhumate.

Qaama kamirraayyuu walaba ta'een loogii tokko malee ijaarsa biyyaarra ture- Pirof. Masfin Ar'aayaa

Gamoon abbaa darbii 12 magaalaa guddoo Keeniyaa, Naayiroobii keessatti ijaarsarra jiru jigee namoota keessa turan danqeera.



Sababoota ijoo shan gamoon itti jiguuf

Walitti bu'iinsi magaalaa Mooyyale keessaa guyyaa lama dura eegale ammallee hin dhaabbanne. 
Jiraattonni BBC'n dubbise ammallee halkanii guyyaa dhukaasi hin dhaabbanne jedhu. Kuma kurnaniin immoo namni buqqa'aa jira.


Mooyyaleetti walitti bu'iinsi itti fufe, kumaatamni Keeniyaatti buqqa'an

Sa'ud Arabiyaa magaalaa Riyaad keessatti dho'insi dhaga'amuun gabaafame.

Gabaasni dho'insi dhaga'amuu kun kan dhufe wayita aanga'oonni Sa'udii balaliin Buufata Xiyyaaraa Idil-addunyaa King Kaalid irraa taasifamu har'a irraa kaasee deebiyaa akka jalqabu beeksisaa jiranittidha.

Buufanni xiyyaaraa deebiyee yeroo banamaa jirutti Sa'ud Arabiyaa-Riyaad keessatti dho'insi dhaga'ame

Qabxiilee ijoo

Aadaa nyaata Itoophiyaa keessatti foon heddumminaan kan sooratamu yoo ta'u, gatiinsaa garuu yeroo gara yerotti dabalaa deemuun gaaffii kaasaa jira. 
Keessumaa magaalaa Finfinnee keessatti yeroo gabaabaa keessatti gatiin foonii garmalee dabale jedhamuun miidiyaa hawaasaa irratti namuu wal-harkaa fuudhee irraa dubbataa jira. 


Gatiin foonii Itoophiyaa maaliif qaalii ta'e?

A L I Fulbaana 13, 2019 waraanni naannoon Tigraay naannolee Amaaraa fi Affaar waliin wal daangessurratti yeroo banametti, jiraattonni madaa waraana duraan waggaa lamaaf gaggeefamee fi lubbuu namoota kuma dhibbaan lakkaa'amu galaafaterraa hin dandamanne ture.

Jiraattonni magaalota Tigraay walitti bu'iinsa mudate hordofee waan jechaa jiran 

Walitti bu'iinsa daangaa waliin walqabatee tibbana godina Kibba Oromiyaa, magaalaa Moyyaaleetti humnoota nageenyaa gama daangaa Oromiyaa fi Somaaleerraan jiran gidduutti mudateen shamarreen tokko ajjeefamuu fi taatee kana hordofees mormiin magaalattii keessatti gaggeeffamuu aanga'oonni magaalaa Moyyaalee BBCtti himan.


Walitti bu'iinsa Moyyaaleetti mudaterratti hanga amma kan beeknu

Qorataa aadaa, seenaa fi Antiroopoolojii Booranaa Dr Abdullaahii Shonqoloo umrii isaanii 68tti addunyaarraa boqotan.
Abdullaahii Shonqoloo bara 1958 Magaalaa Mooyaaleetti dhalatan barnoota isaanii sadarkaa duraa achuma Mooyaaleetti barachuu addunyaa barnootaa kan jalqaban hayyuu beekamaan kun barnoota isaanitti cimuu biyya keessaa fi awurooppaatti hanga PhDtti baratanii jiriu.
