Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh, người hay 'khuấy động' nghị trường, là ai?

Khi thảo luận tại nghị trường về Luật Phát triển đô thị trong kỳ họp Quốc hội tại kỳ họp không thường xuyên trong tháng 8, Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh đã có hai sáng kiến đáng chú ý.

Đầu tiên, ông hiến kế cần phải đưa nội dung dạy trẻ chào người lớn vào chương trình lớp 1, nhằm khắc phục điều mà ông cho là "thiếu lễ phép".

Thứ đến, ông đề xuất dọc các con đường đô thị chính quyền cần bố trí các điểm dừng để cho người đi xe máy hay các shipper giao hàng có chỗ để gọi điện thoại. Mục đích, theo ông, là để tránh các va quẹt giao thông.

Cho dù, khi Quốc hội bấm nút thông qua Luật Phát triển Đô thị vào sáng 24/8 mà không có hai nội dung trên, thì những đề xuất của vị đại biểu Quốc hội đoàn Gia Lai này vẫn khiến dư luận xôn xao - điều vốn đã khiến ông trở thành một nhân vật gây được sự chú ý.

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh là một chính trị gia có thâm niên khi ông có tên trong cơ quan lập pháp của Việt Nam bốn khóa liên tiếp, từ khóa 13 đến 16.

Vị đại biểu sinh năm 1977 này đã từng khiến dư luận bàn tán nhiều khi đề xuất đại biểu Quốc hội đi họp mặc áo dài ngũ thân, đầu đội khăn đóng, thay chỉ vì trang phục com lê.

Hầu hết những đề xuất của Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh trong những năm gần đây đều nhanh chóng trở thành chủ đề gây tranh luận trên mạng xã hội.

Không chỉ các đề xuất trên nghị trường, ông từng là một hiện tượng "thăng tiến thần tốc" trên quan trường trước đây.

Vậy ông là ai? Và những đề xuất của ông được đón nhận ra sao?

Thăng tiến thần tốc và đột ngột 'cởi áo từ quan'

Ông Nguyễn Văn Cảnh lần đầu tiên có tên trong danh sách các đại biểu Quốc hội là từ năm 2011, Quốc hội khóa 13.

Khi đó, ông trúng cử với tư cách là đại biểu trẻ, thuộc khối doanh nghiệp tư nhân, và là một người ngoài Đảng.

Nhưng hành trình sau đó là một sự thay đổi rất khác.

Một năm sau khi trở thành nhà lập pháp, ông Cảnh được kết nạp Đảng, rồi tham gia lớp học lý luận chính trị cao cấp dù không phải là quan chức trong bộ máy chính quyền.

Tháng 3/2013, dư luận bắt đầu chú ý với câu chuyện chủ doanh nghiệp Nguyễn Văn Cảnh nộp đơn xin việc tại Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân tỉnh Bình Định.

Chỉ sáu ngày sau khi nộp đơn, ông Cảnh đã nhận được quyết định tuyển dụng không qua thi cử.

Chỉ mất hơn ba tháng, ông Cảnh trở thành phó chánh văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh Bình Định, và chỉ chừng một tháng sau đó, ông được bổ nhiệm làm chánh văn phòng cơ quan này.

Chức danh đó tương đương với giám đốc một sở, và ông Cảnh chỉ mất chừng sáu tháng kể từ ngày nộp đơn xin việc.

Con đường thăng tiến vẫn chưa dừng lại.

Tháng 3/2015, ông Nguyễn Văn Cảnh rời Bình Định ra Hà Nội sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn chức ủy viên chuyên trách Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

Ông tiếp tục tái cử Đại biểu Quốc hội khóa 14 vào năm 2016, và giữ chức ủy viên Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội.

Chức vụ này tương đương với tổng cục trưởng, hay trưởng đoàn đại biểu Quốc hội của một địa phương, và có chế độ xe đưa đón.

Nhưng rồi, cũng rất đột ngột, đến tháng 3/2017, ông Cảnh bất ngờ được cho thôi chức vụ này, theo đơn xin thôi nhiệm của ông.

Thời điểm đó, đã có tin đồn ông bị kỷ luật. Tờ Tuổi Trẻ khi đó dẫn lời vị đại biểu này nói rằng ông muốn cởi áo về quê để lo công việc kinh doanh của gia đình.

Sự thăng tiến được gọi là "thần tốc" này đã khiến cho nhiều người đặt dấu hỏi hoài nghi và có người viết đơn tố cáo.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã vào cuộc yêu cầu Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bình Định kiểm điểm những thiếu sót trong công tác bổ nhiệm nhiều cán bộ chưa đủ tiêu chuẩn, trong đó trường hợp của ông Nguyễn Văn Cảnh được nêu làm ví dụ.

Tháng 4/2017, ông Nguyễn Văn Thiện, Bí thư tỉnh ủy Bình Định giai đoạn 2010-2015, bị Ban Bí thư kỷ luật cảnh cáo.

"Chỉ có anh Cảnh là chính. Sai là từ việc tuyển đầu vào của UBND tỉnh, rồi Đảng đoàn HĐND và Ban Tổ chức Tỉnh ủy trình quy hoạch. Lúc đó tôi thấy Cảnh đi học cao cấp lý luận chính trị rồi, nên nghĩ bổ nhiệm là đủ điều kiện," ông Thiện nói trên tờ Tuổi Trẻ vào tháng 5/2017.

Ông Nguyễn Văn Cảnh vẫn tiếp tục là một đại biểu Quốc hội và đưa ra hàng loạt đề xuất và sáng kiến lập pháp được dư luận chú ý.

Những sáng kiến gây xôn xao

Một trong những đề xuất sớm nhất gây tranh luận là thay đổi giờ làm việc.

Tháng 10/2017, ông Cảnh đề nghị Chính phủ nghiên cứu cho khối hành chính, dịch vụ công và giáo dục công lập tại các đô thị bắt đầu làm việc lúc 8 giờ 30, kết thúc lúc 17 giờ và chỉ nghỉ trưa một tiếng.

Lý do, theo ông Cảnh, khung giờ đó có thể giúp giảm ùn tắc, tiết kiệm năng lượng, nâng hiệu quả làm việc, đồng thời giúp trẻ em không phải thức dậy quá sớm để đến trường.

Đề xuất nhanh chóng nhận nhiều ý kiến trái chiều.

Nhưng Chính phủ vẫn giữ quy định giờ làm việc sáng bắt đầu từ 7 giờ 30, chiều kết thúc lúc 17 giờ và nghỉ trưa từ 1 tiếng rưỡi đến 2 tiếng đồng hồ.

Một năm sau, ông Cảnh hiến kế Nhà nước cần đấu giá biển số xe đẹp.

Tại Quốc hội tháng 5/2018, ông cho rằng biển số xe là một dạng tài sản công và việc đấu giá có thể mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách, lên đến 12.000 tỷ đồng mỗi năm.

Sáng kiến của ông Cảnh khi đó nhận được các phản biện không đồng tình.

Phải đến gần 5 năm sau, vào cuối năm 2022, Quốc hội mới thông qua một nghị quyết và có hiệu lực từ 7/2023.

Kể từ tháng 7/2023 đến tháng 12/2025, số tiền thu được từ đấu giá biển số xe đã đóng góp 9.500 tỷ đồng vào ngân sách, trong đó riêng năm 2025 con số này đạt gần 5.900 tỷ đồng.

Cũng trong kỳ họp Quốc hội lần đó, ông đưa ra sáng kiến lập pháp xây dựng Luật Phòng chống phản bội tổ quốc.

Đề xuất đó, cho đến nay, vẫn chưa nhận được bất kỳ sự hưởng ứng nào từ các cơ quan liên quan.

Một trong những đề xuất gây nhiều sóng gió nhất của ông Nguyễn Văn Cảnh là đề nghị Chính phủ có cơ chế hỗ trợ người dân "đổi nhà" để thuận tiện đi metro.

Thời điểm đó, tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên ở TP HCM mới được đưa vào khai thác không lâu.

Đại biểu đoàn Bình Định cho rằng có những người sống gần ga nhưng không có nhu cầu sử dụng metro, trong khi những người thường xuyên đi metro lại ở quá xa nhà ga, vì thế cần đề ra một cơ chế hỗ trợ cho những người có nhu cầu.

Theo ông, chẳng hạn chung cư đổi chung cư, nhà trong hẻm đổi với nhà trong hẻm, sau đó định giá tài sản và thanh toán phần chênh lệch.

Ý tưởng đó được nhiều người cho rằng không khả thi.

Chính phủ sau đó đã gửi một văn bản trả lời Đại biểu Cảnh rằng việc mua bán, trao đổi nhà ở do người dân tự thỏa thuận và thực hiện theo quy định pháp luật dân sự.

Chỉ hơn một tháng sau, ông Cảnh lại được nhắc tới với đề xuất liên quan đến vàng mã.

Khi Quốc hội thảo luận dự Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, ông cho rằng việc tăng thuế chưa chắc khiến người dân ngừng đốt vàng mã vì đây là một tập quán gắn với tín ngưỡng.

Ông cho rằng người dân có thể làm thẻ Visa hoặc Mastercard bằng vàng mã, với giá trị tượng trưng vài tỷ đồng, để người dân chỉ phải đốt một tờ thay vì cả cọc tiền giấy.

Ông Cảnh nói: "Tôi ví dụ bây giờ vàng mã đốt rất nhiều, nhưng nếu khuyến nghị người dân là đốt một cọc giấy tiền thì rất ô nhiễm, chúng ta làm Visa, Mastercard gì đó, chỉ một tờ đó tương đương với trị giá vài tỷ đồng."

Ông cũng đề nghị khi đưa tang, thay vì rải vàng mã suốt đường đi, có thể chỉ sử dụng một vài tờ tại những ngã rẽ. Điều đó, theo ông, vừa giữ tập quán tín ngưỡng vừa giảm ô nhiễm.

Đề xuất thẻ Visa vàng mã sau đó cũng trở thành chủ đề được bàn luận trên mạng xã hội, với cả ý kiến cho rằng cách làm này có thể giảm lượng giấy bị đốt, lẫn những bình luận mang tính châm biếm về tính thực tế của ý tưởng.

Giao thông dường như là một chủ đề mà đại biểu Cảnh thường hay góp ý.

Vào tháng 11/2025, khi thảo luận về Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, ông đề xuất người đi bộ nên đi ngược chiều dòng xe ở những nơi không có vỉa hè.

Quy định lúc đó yêu cầu người đi bộ, nếu không có vỉa hè hay lề đường, phải đi sát mép đường bên phải theo chiều đi của mình.

Ông Cảnh đề nghị đổi quy định này: người đi bộ nên đi sát mép bên trái, tức đi ngược chiều xe chạy, để có thể nhìn thấy phương tiện đang tiến về phía mình.

Thường xuất hiện trên nghị trường với các tài liệu, ông Cảnh dẫn các quy định quốc tế và các số liệu để bổ trợ cho các đề xuất của mình.

Chẳng hạn, ông dẫn Công ước Vienna năm 1968 và một nghiên cứu ở Phần Lan mà ông nói cho thấy đi bộ ngược chiều xe có thể giảm nguy cơ tai nạn tới 77%.

Đề xuất này sau đó cũng không được đưa vào luật. Quy định hiện hành vẫn yêu cầu người đi bộ, khi không có vỉa hè hoặc lề đường, phải đi sát mép đường bên phải theo chiều đi của mình.

Cuối năm 2023, ông Cảnh, trong trang phục áo dài ngũ thân, khi thảo luận về dự án Luật Đường bộ, đã hiến kế cần xây các điểm ngắm cảnh tại các cung đường có phong cảnh đẹp.

Theo ông, ở các quốc gia khác, có ba mô hình, gồm điểm ngắm cảnh, điểm dừng và điểm dừng nghỉ. Trong khi nhà đầu tư tư nhân có thể đầu tư xây dựng các điểm dừng chân, dừng nghỉ, thì "điểm ngắm cảnh phải do nhà nước làm".