Biển Đông: Mỹ và Philippines tập trận, Trung Quốc tuần tra

Trung Quốc tuyên bố vào hôm 26/7 rằng họ đã tổ chức một đợt tuần tra định kỳ của các lực lượng hải quân và không quân trên Biển Đông, đồng thời cáo buộc Philippines phối hợp tuần tra với các quốc gia nước ngoài tại vùng biển đang tranh chấp, làm ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định khu vực, Reuters đưa tin.

Những thông tin trên được đưa ra từ Chiến khu miền Nam thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).

Philippines đã "lôi kéo các quốc gia bên ngoài tổ chức cái gọi là tuần tra chung, gây xáo trộn tình hình Biển Đông, làm tổn hại đến hòa bình và ổn định của khu vực", Đại tá Địch Sĩ Thần, người phát ngôn của Chiến khu miền Nam tuyên bố.

Ông Địch khẳng định lực lượng thuộc chiến khu sẽ "kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia cùng các quyền và lợi ích trên biển, giữ vững hòa bình và ổn định khu vực".

Cũng trong khoảng thời gian trên, Mỹ và Nhật Bản đã tham gia cùng Philippines trong các cuộc cuộc tập trận hàng hải trên Biển Đông, giữa lúc chính phủ Philippines và Trung Quốc liên tục cáo buộc đáp trả lẫn nhau sau các vụ chạm trán giữa tàu thuyền hai nước trên vùng biển tranh chấp.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với hầu hết Biển Đông và bác bỏ phán quyết của Tòa Trọng tài năm 2016 vốn đã tuyên bố các yêu sách của nước này không có giá trị pháp lý.

Các yêu sách của Trung Quốc mâu thuẫn, chồng lấn với tuyên bố của nhiều nước khác trong khu vực, đặc biệt là Việt Nam và Phillippines.

Quân đội Philippines ngày 26/7 cho hay đợt tập trận kéo dài 5 ngày, từ ngày 21 đến 25/7, đã quy tụ các tàu chiến, tàu cảnh sát biển cùng các máy bay trinh sát và chiến đấu cơ nhằm cải thiện khả năng phối hợp tác chiến giữa các nước đồng minh.

Đây là đợt tập trận mới nhất trong chuỗi các hoạt động phối hợp chung vốn ngày càng mở rộng về cả quy mô lẫn tần suất trong những năm gần đây, trong bối cảnh Philippines - với sự hỗ trợ từ Mỹ và Nhật Bản - đang nỗ lực ngăn chặn các tuyên bố chủ quyền diện rộng của Trung Quốc trên Biển Đông.

Quân đội Philippines nhấn mạnh rằng đợt tập trận này cho thấy "mối quan hệ đối tác bền chặt giữa các quốc gia trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương".

Vị trí cụ thể của cuộc tập trận không được tiết lộ. Trong các đợt tập trận chung trước đây, các tàu hải quân và cảnh sát biển của Trung Quốc cũng thường xuất hiện hoạt động quanh khu vực này.

Chương trình tập trận bắt đầu chỉ một ngày sau khi Philippines tố lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc dùng dùi gậy tấn công một thủy thủ Philippines tại Bãi Cỏ Mây.

Phía Trung Quốc lại cho rằng các tàu của Philippines đã chủ động tấn công và đâm vào tàu Trung Quốc trước.

Trong thời gian diễn ra tập trận, Cảnh sát biển Philippines cho biết lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc đã bắn vòi phát rồng vào các tàu công vụ của Philippines gần Bãi cạn Scarborough trong cả hai ngày 23 và 24/7.

Trung Quốc khẳng định họ chỉ áp dụng các biện pháp pháp lý sau khi tàu Philippines "cố tình xâm nhập".

Vào hôm 25/7, tân Tổng tham mưu trưởng Quân đội Philippines, ông Antonio Nafarrete, đã tới thăm đảo Thị Tứ thuộc quần đảo Trường Sa.

Hòn đảo này Philippines kiểm soát, nằm cách tỉnh Palawan của Philippines khoảng 480 km về phía tây.

Ông Nafarrete nói với các binh sĩ đóng quân trên đảo rằng họ đóng vai trò sống còn trong việc bảo vệ căn cứ tiền tiêu này, đồng thời cam kết sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực tác chiến cho lực lượng tại đây.

Các diễn biến này diễn ra cùng lúc với sự kiện Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 ở Manila. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng tham dự hội nghị này.

Tại đây, ông Rubio mô tả các hành động của Trung Quốc trên Biển Đông là "gây lo ngại sâu sắc", đồng thời tái khẳng định cam kết phòng thủ của Washington đối với đồng minh.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã gọi các hành động gần đây của Trung Quốc khi va chạm với tàu thuyền Philippines là "nguy hiểm và mang tính kích động".

Trong khi đó, Việt Nam không chiếm sóng trên các phương tiện truyền thông nhiều như Philippines về Biển Đông. Một bài phân tích đăng trên trang Fulcrum của Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS) tại Singapore hôm 26/7 chỉ ra Việt Nam theo đuổi vấn đề này một cách âm thầm hơn.

Tác giả bài viết cho rằng phương châm của Hà Nội về khu vực biển tranh chấp này là "nói ít, làm nhiều", kết hợp sự kiềm chế công khai với các biện pháp thực chất.

Nguyên nhân đến từ việc đất nước cần giữ quan hệ ổn định với Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất. Đây được cho là điều kiện then chốt để Việt Nam hướng tới các mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế dài hạn.

Song song, Việt Nam âm thầm thắt chặt quan hệ quốc phòng với nhiều đối tác lớn như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Philippines để nâng cao năng lực phòng thủ trên biển.