Lẩu, trà sữa và đồ thể thao: làn sóng xuất khẩu mới của Trung Quốc vươn ra toàn cầu

Khi bước vào gần như bất kỳ trung tâm mua sắm nào ở Singapore, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những hàng người xếp dài trước những cửa hàng có tên gọi êm tai và những bộ nhận diện thương hiệu rực rỡ.

Những thương hiệu Trung Quốc như Chagee, Molly Tea và Mixue đang thu hút đông đảo khách hàng – không chỉ ở châu Á mà ngày càng phổ biến tại các thành phố từ Sydney đến London và Los Angeles.

Cùng với các nhãn thời trang, cửa hàng đồ chơi và các "ông lớn" đồ thể thao, những chuỗi trà này đang cưỡi lên một làn sóng mới khi các doanh nghiệp Trung Quốc chuyển mình từ sản xuất giá rẻ sang xây dựng những thương hiệu tiêu dùng có mức độ nhận diện toàn cầu.

Hình thành trong thị trường tiêu dùng lớn thứ hai thế giới, họ đã có sẵn quy mô và năng lực vận hành mạnh.

Khi tình hình cạnh tranh trong nước ngày càng khốc liệt, việc mở rộng ra nước ngoài trở thành một nhu cầu tất yếu.

Cùng lúc, các doanh nghiệp này phải thâm nhập vào những thị trường nơi "Made in China" vẫn thường bị gắn với hình ảnh hàng hóa rẻ tiền, chất lượng thấp.

"Trung Quốc đã thoát ra khỏi nền kinh tế sao chép," Tim Parkinson từ hãng tư vấn Storytellers China nhận định.

"Sản phẩm của họ giờ đây đáp ứng kỳ vọng của thế hệ người tiêu dùng toàn cầu ngày càng khắt khe."

Công xưởng của thế giới

Trung Quốc từ lâu đã là công xưởng của thế giới, nơi sản xuất hàng hóa cho các công ty phương Tây. Trong quá trình đó, các nhà cung ứng không chỉ học cách sản xuất mà còn nắm được cách xây dựng thương hiệu, phân phối và bán hàng ở quy mô lớn.

Các công ty như Miniso – chuyên kinh doanh đồ chơi và sản phẩm phim ảnh từ Disney, Marvel và Warner Bros – đã hưởng lợi từ đó. Nhà bán lẻ này hiện có mặt tại hơn một nửa số quốc gia trên thế giới.

"Người tiêu dùng không quá quan tâm thương hiệu đến từ đâu," ông Vincent Huang, giám đốc thị trường quốc tế của Miniso, cho biết. "Họ chú trọng hơn đến trải nghiệm mua sắm – thiết kế, giá trị và sự thú vị."

Thoả thuận cấp phép và tốc độ đưa sản phẩm từ nhà máy lên kệ nhanh chóng là cốt lõi trong mô hình của hãng.

Ngoài hàng tiêu dùng, BYD đã vượt Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Thành công của BYD đến từ việc đặt cược đúng vào công nghệ ngay từ đầu, cùng với lợi thế thị trường nội địa khổng lồ giúp tối ưu chi phí.

Hiện công ty đang mở rộng ra ngoài lĩnh vực ô tô, phát triển hệ thống sạc siêu nhanh có thể nạp đủ điện cho quãng đường hàng trăm kilomet chỉ trong vài phút, nhằm xây dựng một hệ sinh thái xoay quanh xe điện.

Sự hỗ trợ của nhà nước – thông qua trợ cấp và ưu đãi – đã thúc đẩy ngành xe điện Trung Quốc tăng trưởng nhanh chóng. Tuy nhiên, điều này cũng vấp phải chỉ trích từ châu Âu và Mỹ, với cáo buộc tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng. Bắc Kinh bác bỏ, cho rằng tăng trưởng này phản ánh năng lực đổi mới và sức mạnh công nghiệp của Trung Quốc.

Anta là một ví dụ khác – hiện vận hành gần 13.000 cửa hàng trên khắp thế giới và trở thành thương hiệu đồ thể thao lớn thứ ba toàn cầu, sau Nike và Adidas.

Sau khi chinh phục thị trường nội địa, Anta đã mở rộng thông qua các thương vụ mua lại các thương hiệu quốc tế như Salomon và Wilson, và gần đây là 29% cổ phần của Puma.

Bệ phóng Đông Nam Á

Trước khi tiến vào các thị trường phương Tây, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chọn Đông Nam Á làm nơi thử nghiệm.

Với hơn 650 triệu dân, dân số trẻ và thu nhập tăng nhanh, khu vực này vừa có quy mô lớn vừa đa dạng, trong khi sức ép cạnh tranh từ các thương hiệu phương Tây góp phần duy trì tiêu chuẩn cao.

Chuỗi nhà hàng Haidilao mở chi nhánh nước ngoài đầu tiên tại Singapore vào năm 2012. Hiện đây là chuỗi lẩu lớn nhất thế giới với 1.300 nhà hàng tại 14 quốc gia.

"Câu chuyện của Haidilao không chỉ về sự thành công của một nhà hàng," ông Chu Triệu Trình, Phó Chủ tịch Haidilao International, khẳng định.

"Điều đó phản ánh 30 năm chuyển đổi kinh tế và quốc tế hóa của Trung Quốc."

Theo ông Chu, sự hiện diện toàn cầu của chuỗi này dựa vào thương hiệu mạnh, hệ sinh thái vững chắc và tập khách hàng trung thành.

Tuy nhiên, mỗi thị trường đều phức tạp, chịu ảnh hưởng từ văn hóa, pháp lý và thói quen tiêu dùng khác nhau – do đó việc bản địa hóa thực đơn và dịch vụ là then chốt.

Chuỗi này hiện đang theo đuổi chứng nhận Halal tại Indonesia và Malaysia, mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường Hồi giáo ở Trung Đông.

Các thương hiệu khác cũng tăng tốc. Mixue hiện có số cửa hàng toàn cầu vượt cả McDonald's và Starbucks, trong khi Molly Tea đã vươn ra quốc tế chỉ trong vài năm sau khi thành lập.

Theo hãng nghiên cứu thị trường Euromonitor International, hơn 70% doanh nghiệp Trung Quốc tại Đông Nam Á có kế hoạch mở rộng thêm.

Khu vực này cũng là nơi có các thị trường smartphone tăng trưởng nhanh, và mạng xã hội đang thúc đẩy mạnh mẽ độ phổ biến của sản phẩm.

Chẳng hạn như việc mô hình Labubu của Pop Mart trở thành hiện tượng toàn cầu mà gần như không theo hướng quảng cáo truyền thống.

Tại Mỹ, doanh số của Pop Mart đã tăng 900% kể từ năm 2024. Dù giá cổ phiếu giảm gần đây do lo ngại về tăng trưởng, công ty vẫn có giá trị lớn hơn tổng giá trị của các "ông lớn" đồ chơi Mỹ như Hasbro, Mattel và cả Sanrio – hãng Nhật đứng sau thương hiệu Hello Kitty.

Cuộc chiến giá cả

Tại Trung Quốc, làn sóng "xuất hải" ngày càng bị thúc đẩy bởi áp lực nội địa.

Kinh tế chậm lại, cạnh tranh gay gắt và tỷ lệ sinh giảm đã thay đổi hành vi tiêu dùng, buộc doanh nghiệp tìm kiếm tăng trưởng ở nước ngoài.

Các thương hiệu ngoại cũng bị ảnh hưởng.

Thị phần của Starbucks tại Trung Quốc đã giảm hơn một nửa kể từ năm 2019. Trong khi đó, Luckin Coffee hiện có số cửa hàng trong nước gần gấp bốn lần đối thủ Mỹ, nhờ mô hình "mobile-first" - tức là tối ưu trên nền tảng điện thoại - giúp giảm chi phí và tăng tốc độ phục vụ.

Vào tháng 11/2025, Starbucks thông báo bán cổ phần kiểm soát hoạt động tại Trung Quốc cho quỹ Boyu Capital có trụ sở tại Hong Kong.

Dù từng dính bê bối kế toán lớn năm 2020 khiến bị hủy niêm yết khỏi Nasdaq, Luckin vẫn tiếp tục mở rộng trong và ngoài nước, trong đó có Singapore, Malaysia và New York, và được cho là đang lên kế hoạch quay lại thị trường chứng khoán Mỹ.

Thách thức cho quyền lực mềm của Trung Quốc

Một số nhà phân tích cho rằng nhận thức về doanh nghiệp Trung Quốc đang dần thay đổi.

Nếu trước đây "Made in China" gắn với hàng giá rẻ, thì nay ngày càng được nhìn nhận là sáng tạo và chú trọng thiết kế.

"Các thương hiệu như BYD kết hợp chất lượng vượt trội với cách kể chuyện giàu cảm xúc và khả năng thích ứng địa phương," chuyên gia marketing Foo Siew-Ting nhận định.

Dù vậy, thách thức vẫn còn: thuế quan, soi xét chính trị và lo ngại về an ninh dữ liệu tiếp tục cản trở việc mở rộng, chẳng hạn như trong trường hợp của Huawei và TikTok.

Ngoài ra, vẫn còn câu hỏi liệu các thương hiệu tăng trưởng nhanh như Shein hay Temu có thể duy trì đà phát triển tại các thị trường phương Tây hay không.

Dẫu vậy, xu hướng chung đã rõ: giá rẻ không còn là cái mác định nghĩa các doanh nghiệp Trung Quốc. Họ đang đổi mới và bắt kịp xu hướng tiêu dùng, xây dựng thương hiệu, thích ứng với thị trường địa phương và cạnh tranh trực diện – thậm chí vượt lên – các tên tuổi toàn cầu lâu đời.

Jaltson Akkanath Chummar tường thuật bổ sung