Mạng lưới tài khoản chống nhập cư ở Anh bị lần ra dấu vết từ Việt Nam

Tài khoản Facebook có tên "Great British People" (Tạm dịch "Dân tộc Anh vĩ đại"), tự nhận là đến từ Yorkshire, đã thu hút 1,3 triệu lượt xem cho video mới nhất về một người đàn ông da trắng lớn tuổi người Anh khóc vì mức lương hưu của mình.

Các video khác cho thấy các phóng viên thảo luận về "quy mô áp đảo của làn sóng nhập cư ồ ạt" và hỏi người xem liệu họ có nhớ "nước Anh mà chúng ta từng biết" hay không.

Nhưng không rõ liệu người tạo ra các video này có thực sự hiểu biết về Vương quốc Anh hay không. Lý do là tài khoản này thực chất được điều hành bởi một người sống ở Sri Lanka.

Đó là một trong hàng chục tài khoản Facebook và Instagram có liên quan với nhau được BBC Panorama và podcast Top Comment xác định là chuyên tạo và chia sẻ các bài chống chính sách nhập cư của Vương quốc Anh do AI tạo ra.

Các video này thu hút lượng lớn người xem - nhưng chủ các tài khoản này thực ra không ở Anh mà ở cách xa hàng ngàn dặm.

Một số đến từ Việt Nam, Sri Lanka, Maldives, Mỹ, châu Âu, một số có liên quan tới các chủ tài khoản ở Iran và UAE, theo thông tin từ các công cụ minh bạch của Facebook, các cuộc phỏng vấn với người tạo nội dung và các dấu hiệu nhận biết khác trên mạng xã hội như chính tả và các tài khoản mà các Facebooker này theo dõi.

Một chuyên gia nói với BBC rằng các nghiên cứu cho thấy con người không giỏi trong việc phát hiện các nội dung giả mạo do AI tạo ra như vẫn nghĩ, và càng tiếp xúc nhiều với nội dung AI, người ta càng có xu hướng mất niềm tin vào những nội dung xác thực.

Thị trưởng London, ông Sadiq Khan - người đã đặt hàng một nghiên cứu về các hình ảnh do AI tạo ra, mô tả thủ đô đang suy thoái, mà ông nói là gây tổn hại đến danh tiếng của thành phố ở nước ngoài - cho biết trong khi một số người đứng sau các tài khoản này chỉ đơn thuần vì tiền thì những người khác lại được hậu thuẫn từ các quốc gia thù địch như Nga và Iran.

Rất khó để xác minh các các buộc về sự can dự trực tiếp của các chính phủ, nhưng một số ít tài khoản Facebook đã chia sẻ các bài đăng ủng hộ chính phủ Nga và Iran.

Chủ sở hữu các tài khoản này không trả lời khi BBC liên hệ.

Một số tài khoản đã thay đổi mục đích sử dụng trang của họ, dường như để tăng tương tác, chuyển từ các chủ đề như "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" và "Cuộc sống ở Mỹ" sang sử dụng AI để thúc đẩy các luận điệu chống nhập cư.

Một số tài khoản cũng thỉnh thoảng thử nghiệm các nội dung mang tính cảm thông hơn với người nhập cư.

Theo Giáo sư Sander van der Linden, chuyên gia tâm lý học xã hội tại Đại học Cambridge, các quốc gia và các nhóm khác đang cố gắng thao túng dư luận bằng các tài khoản AI giả mạo như thế này.

Ông mô tả đây là "một hình thái mới của các chiến dịch gây ảnh hưởng".

Ông nhận định rằng những người tạo nội dung AI giả mạo sống ở nước ngoài có thể dễ dàng giả mạo công dân Anh trên mạng vì việc mua các tài khoản mạng xã hội vốn được lập ở Anh tương đối rẻ.

Các tài khoản này đã thu hút hàng trăm ngàn lượt xem nhờ các video do AI tạo ra, mô phỏng những cảnh không có thật – chẳng hạn như Hạ viện đầy những người đàn ông mặc trang phục truyền thống Ả Rập đang áp đặt luật Sharia.

Những video khác là về các cuộc phỏng vấn không có thật với những người phụ nữ đội khăn trùm đầu bàn luận về việc Vương quốc Anh cần phải Hồi giáo hóa hơn.

Hình ảnh về Vương quốc Anh mà những video này tạo ra có thể mâu thuẫn.

Trong một số nội dung được chia sẻ rộng rãi, sự suy tàn này được cho là do làn sóng nhập cư của người Hồi giáo, nhưng đồng thời, một số video khác cũng do những người này tạo ra lại miêu tả các quốc gia Hồi giáo như như những nơi lý tưởng để sinh sống.

BBC đã trao đổi với hai người cho biết họ đứng sau một tài khoản Facebook có hơn 20 triệu lượt xem với nội dung tương tự.

Tài khoản này đăng các video do AI tạo ra từ góc nhìn của những người đi bộ qua một loạt các thành phố của Anh vào năm 2050.

Liverpool, London, Birmingham và những địa điểm không được nêu tên ở Anh được miêu tả là bẩn thỉu và đầy rác thải, với những người mặc trang phục truyền thống Hồi giáo và khăn trùm đầu đi dọc các con phố.

Các quầy hàng có chữ "Halal", cùng những dải cờ trang trí dường như viết bằng chữ Ả Rập.

Ngoài ra còn có cả những hình ảnh cháy nổ và hỗn loạn.

Các thành phố nước ngoài như New York và Washington DC, cũng như một số thủ đô châu Âu, cũng được miêu tả theo cách tương tự.

Khi bị chất vấn về việc nội dung đó có thể gây chia rẽ xã hội, hai người này nói rằng: "Chúng tôi có mục đích rõ ràng: chúng tôi muốn thông báo cho mọi người và cử tri về những gì chúng tôi tin rằng có thể xảy ra trong những thập niên tới nếu các xu hướng xã hội và văn hóa hiện tại tiếp tục".

Những người này tuyên bố họ đang ở cách xa hàng dặm so với các thành phố mà họ miêu tả trong video.

Họ tự nhận là đang hoạt động từ một quốc gia châu Âu nơi "cảm giác bất an ngày càng trở nên rõ rệt hơn".

Họ nói rằng việc mô tả các quốc gia như Iran một cách lý tưởng hóa nhằm "khơi gợi suy nghĩ và thảo luận về sự tiến hóa chính trị và văn hóa".

Hai người này phủ nhận việc họ bị thúc đẩy từ động cơ tiền kiếm được từ tương tác trên mạng xã hội và cho biết họ không kiếm tiền từ tài khoản của mình.

Cả hai tuyên bố đang liên lạc với "nhiều chính trị gia" ủng hộ nội dung của mình - nhưng từ chối tiết lộ tên của những người này.

Nghiên cứu của Tòa thị chính London cho thấy các nội dung như vậy trên mạng xã hội đang tăng mạnh trong hai năm qua và đã xác định được hai động cơ chính.

"Có sự thúc đẩy của các chính phủ," Thị trưởng London Sadiq Khan nói với BBC.

Ông Khan cho biết đã thấy bằng chứng về hoạt động của Nga và Trung Quốc, cũng như từ những người ủng hộ "cực hữu" của phong trào Làm Nước Mỹ Vĩ Đại Trở Lại (MAGA) ở Mỹ.

"Thứ hai, chúng tôi đã thấy các cá nhân và công ty tìm cách kiếm tiền và trục lợi từ sự chia rẽ."

Ông thừa nhận thành phố đang đối mặt với "những thách thức", nhưng nói rằng những "lời dối trá do AI tạo ra" này có tác động thực sự, khiến một số du khách, sinh viên nước ngoài hoặc nhà đầu tư e ngại.

"Điều tôi lo lắng là những người tử tế bắt đầu tin vào những lời nói dối này, tin vào hình ảnh đen tối về một London đang suy tàn, rằng chúng ta là một thành phố nguy hiểm, rằng không có luật pháp và trật tự," ông nói.

Ông Sadiq Khan cho rằng các công ty truyền thông xã hội nên có các hành động tích cực hơn nữa để chống lại loại thông tin sai lệch này, kể cả "sửa đổi thuật toán để đảm bảo không khuyến khích sự độc hại và chia rẽ" và gắn nhãn rõ ràng cho nội dung do AI tạo ra.

Meta - công ty sở hữu Facebook và Instagram - cho biết họ coi các chiến dịch phối hợp nhằm đánh lừa người dùng là vấn đề nghiêm trọng và có "các nhóm chuyên trách toàn cầu liên tục làm việc để xác định và ngăn chặn loại hoạt động này".

Một người phát ngôn của Meta cho biết: "Chúng tôi sẽ có hành động đối với bất kỳ nội dung hoặc tài khoản nào vi phạm Tiêu chuẩn Cộng đồng của chúng tôi, áp dụng cho tất cả nội dung, bất kể nội dung đó được tạo ra bởi AI hay bởi con người."

Chúng tôi cũng đã trao đổi với một số người đứng sau một số tài khoản Facebook đang quảng bá cho nhau hoặc tương tác với các video đăng nội dung do AI tạo ra, mô tả nước Anh trong tương lai như một xã hội hỗn loạn, Hồi giáo hóa, đầy rác, cháy nổ và nhập cư tràn lan.

Điều này đã chứng thực kết luận của Tòa thị chính rằng động cơ của một số người sản xuất nội dung là lượng người xem và lợi nhuận.

"Tôi chủ yếu đăng bài để nhận được phản hồi nhằm tăng tương tác, từ đó tăng lượng người theo dõi và kiếm tiền," một người cho biết.

Người này được trả tiền thông qua chương trình kiếm tiền của Instagram dựa trên quảng cáo hiển thị cho người xem video.

Một người khác cho biết mình phối hợp với các tài khoản "lên tiếng về các vấn đề tương tự", nhưng khẳng định hoạt động "không có động cơ chính trị dưới bất kỳ hình thức nào".

Thay vào đó, người này nói rằng mục tiêu là để các tài khoản khác quảng bá nội dung của mình "nhằm thu hút càng nhiều sự chú ý càng tốt".

Tuy nhiên, một số người điều hành các tài khoản Facebook có nội dung tương tự, cũng như tham gia và tương tác với "những người yêu nước Anh giả mạo" này, lại đang thực sự sống tại Vương quốc Anh.

Một người điều hành một tài khoản từ West Midlands đăng bài về "sự khôi phục lại vinh quang xưa của nước Anh", nói với chúng tôi rằng ông phối hợp với các tài khoản khác để thúc đẩy cùng một mục tiêu chính trị.

Ông ta nói họ có một nhóm chat trên Instagram để cùng quyết định đăng gì và khi nào.

Các tài khoản mà nhóm này hợp tác đặt tại Ấn Độ, Pakistan, Singapore, Úc và New Zealand, ông cho biết.

Giáo sư van der Linden từ Đại học Cambridge cho biết "ngành công nghiệp tin giả theo đơn đặt hàng" đang phát triển.

"Các diễn viên và người có ảnh hưởng được trả tiền đóng giả là công dân bình thường để tạo ra sự ủng hộ cho một chương trình nghị sự", thường bằng nội dung AI và bot nhằm mục đích thu hút lượng truy cập.

Nghiên cứu cho thấy công chúng không giỏi trong việc nhận diện thông tin giả, với độ chính xác chỉ khoảng 55%, theo Giáo sư Yvonne McDermott Rees, chuyên gia luật tại Đại học Queen's Belfast, người đã nghiên cứu tác động của deepfake đến lòng tin của xã hội.

Nghiên cứu cũng cho thấy mọi người thường nghĩ rằng mình phát hiện tin giả tốt hơn nhiều so với thực tế, bà nói.

Các bình luận trên các video do AI tạo ra cho thấy đã có một số người thật bị đánh lừa.

Một phụ nữ viết "hãy cứ tiếp tục" và một người khác bình luận "Đừng bao giờ lùi bước. Hãy đứng lên và làm những gì bạn phải làm", để đáp lại một video do AI tạo ra cho thấy một người đàn ông tại một cuộc biểu tình "Ngăn chặn những chiếc thuyền" chở người di cư.

Video được đăng trên trang Facebook "Britain Today" (Nước Anh ngày nay), đặt tại Sri Lanka, theo công cụ minh bạch của Meta.

"Càng nhiều người xem nội dung do AI tạo ra, họ càng khó phân biệt được sự thật và hư cấu, thì họ càng dễ không tin tưởng vào nội dung thật", Giáo sư McDermott Rees nói.

"Không nên chỉ đổ trách nhiệm lên người dân bình thường rằng họ phải cố gắng tìm hiểu xem đâu là thật và đâu là giả."

Nhưng Giáo sư van der Linden cảnh báo rằng nghiên cứu cũng cho thấy nhiều người dường như không quan tâm liệu nội dung đó có phải do AI tạo ra hay không.

"Miễn là nội dung đó phù hợp với bản sắc và thế giới quan, họ thường sẽ vẫn ủng hộ và chia sẻ với người khác vì điều đó thể hiện thế giới quan của họ," bà nói.

Như một người bình luận trên trang Facebook "Dân tộc Anh vĩ đại": "Có lẽ đó là AI, nhưng sự thật là ông ấy nói đúng về mọi thứ."