Путин чекланган кўламда ўтган Ғалаба куни парадидаги нутқида НАТОни қоралади

Владимир Путин Москвадаги Қизил майдонда ўтказилган анъанавий Ғалаба куни нутқидан фойдаланиб, Украинадаги урушини оқлади ва НАТОни қоралади.

Юзлаб ҳарбий хизматчилар олдида ва бир нечта жаҳон етакчилари қуршовида сўзлаган Россия президенти у "адолатли" уруш олиб бораётганини айтди ҳамда Украинани "тажовузкор куч" деб атаб, у "бутун НАТО блоки томонидан қуроллантирилаётгани ва қўллаб-қувватланаётгани"ни таъкидлади.

Унинг бу баёнотлари Россиянинг энг катта миллий байрами - Совет Иттифоқининг фашистлар Германияси устидан қозонган ғалабасини ёдга олувчи сана муносабати билан мамлакатнинг айрим ҳудудларида анча сокин ўтаётган тантаналар манзарасида янгради.

Тантаналар олдидан Россия ва Украина уч кунлик оташкесимга рози бўлди. Бу ҳақда жума куни АҚШ президенти Доналд Трамп эълон қилган эди.

Парададдан сўнг, Россия мудофаа вазирлиги Украинани оташкесим режимини бузганликда айблади, бироқ тафсилотларни келтирмади. Украина эса дарҳол изоҳ бермади.

Сўнгги йилларда биринчи марта Москвадаги Ғалаба куни парадида ҳарбий техника намойиш этилмади.

Аммо кучайтирилган хавфсизлик чораларига қарамай, ҳарбий хизматчилар Қизил майдон бўйлаб саф тортиб юриш қилди.

Оломонга мурожаат қилган Путин нутқини Иккинчи жаҳон уруши даврида СССР аскарларининг қурбонликларини ёдга олиш билан бошлади.

"Ғолиблар авлодининг буюк жасорати бугун махсус ҳарбий амалиёт мақсадларини амалга ошираётган аскарларни илҳомлантирмоқда", деди у, Украинадаги урушни назарда тутиб.

"Улар бутун НАТО блоки томонидан қуроллантирилган ва қўллаб-қувватланаётган тажовузкор кучга қарши турмоқда. Шунга қарамай, қаҳрамонларимиз олдинга интилмоқда".

Россия раҳбари шунингдек мамлакат фуқароларини ҳам мақтади. У уруш ҳаракатларига ҳисса қўшаётган ишчиларни, жумладан олимлар, ихтирочилар, ҳарбий мухбирлар, шифокорлар ва ўқитувчиларни тилга олди.

"Ҳарбий тактика қандай ўзгаришидан қатъи назар, мамлакат келажагини айнан халқ таъминламоқда", деди у.

Нутқ тугаши билан дарҳол тўплардан кетма-кет ўқлар узилди, сўнгра ҳарбий оркестр мусиқа ижро этди.

Путиннинг ортида Беларус етакчиси Александр Лукашенко турарди.

Тадбирда Лаос президенти Тҳонглоун Сисоулитҳ ҳамда Малайзия қироли Султон Иброҳим ҳам иштирок этди.

Словакия бош вазири РобертФицо ҳам парад олдидан Кремл саройида Путин билан учрашгани суратларда кўринди.

Ўтган йилги 80 йиллик юбилей парадига нисбатан бу сафар жаҳон етакчилари анча кам қатнашди. Ўша тадбирда 27 нафар етакчи иштирок этган эди, жумладан Хитой президенти Си Сзинпин ва Бразилия президенти Луиз Инасиу Лула да Силва ҳам.

Путин нутқидан сўнг Россия телеканалларида жабҳа чизиғидаги аскарлар тасвирлари ҳам намойиш этилди.

Маросимдан сўнг, Қизил майдонда, Путин Номаълум аскар қабрига гул қўйди, шундан кейин Кремлда ўтказилган қабул маросимида қатнашди.

Ғалаба куни тадбирлари Россиянинг бошқа ҳудудларида ҳам бўлиб ўтди, бироқ улар аввалги йилларга қараганда камроқ миқёсда ташкил этилди.

Узоқ шарқдаги Владивосток шаҳрида парад ва "Ўлмас полк" юриши уруш фахрийларини шарафлади.

Давлат ОАВ хабарига кўра, Сибирдаги Красноярск ва Санкт-Петербургни ўз ичига олган яна бир қатор шаҳарларда ҳам юришлар ўтказилди.

Бошқа айрим парадлар эса бутунлай бекор қилинди.

Уларнинг ўрнига айрим виртуал тадбирлар ўтказилиши режалаштирилган эди, бироқ интернет узилишлари муаммо келтириши мумкинлиги кутилган.

Путин даврида Ғалаба куни Россиянинг ҳарбий қудратини намойиш этиш учун тарғибот воситаси сифатида ҳам ишлатиб келинади.

Бироқ бу кун, шунингдек, Иккинчи жаҳон уруши - Россияда "Улуғ Ватан уруши" деб аталадиган уруш - пайтида ҳалок бўлган 27 миллион совет фуқароси қурбонларини ёдга олиш лаҳзаси сифатида ҳам қаралади.

Россия Украинага кенг кўламли босқинини 2022-йилда бошлаган ва у тўрт йилдан ортиқ вақт давом этмоқда.

Қўшинлар ва ҳарбий техника фронтга юборилаётганига қарамай, Россия шу пайтгача ҳар йили Москвада ўтказиладиган парадда танклар, ракеталар ва бошқа қуролларни намойиш этиб келган эди.

Аммо ўтган ҳафта расмийлар "ҳозирги оператив вазият"ни сабаб қилиб, бу йилги парад чекланган кўламда ўтказилишини эълон қилди.

"Бизнинг танкларимиз ҳозир банд", деди Россия депутати Евгений Попов бу ҳафта бошида Би-би-сига.

"Улар жанг қилмоқда. Бизга улар Қизил майдондагидан кўра жанг майдонида кўпроқ керак".

Хавфсизлик чоралари ҳам кучайтирилди, Украина дронларининг таҳдиди эса бу йилги парад кўламининг чеклантирилишини оқлаш учун сабаб сифатида келтирилди.

Кўринишидан, Россиянинг айрим ҳудудларида парадлар ўтказилаётган пайтда Россия ва Украина ўртасидаги уч кунлик оташкесим келишуви амал қилаётгандек.

Аммо кейинроқ Россия Мудофаа вазирлиги Украина оташкесимни бузганини даъво қилди. Шунингдек, Россия оташкесим режимига риоя қилишда давом этишини маълум қилди.

Путин аввалроқ 8-9 май кунлари учун оташкесим эълон қилган эди, Киев эса 6-майдан бошлаб муддатсиз сулҳ бўлишини талаб қилган.

Шу эълонлардан сўнг икки давлат бир-бирини жабҳа чизиғида оташкесим келишувини кенг кўламда бузишда айблади.