Ғарбий Соҳил: Британия санкция киритди, Исроил ғазабда

Буюк Британия Исроил-Фаластин можаросига "янгича ёндашмоқчи".

Янги санкциялар

Буюк Британия Исроилнинг ишғол остидаги Ғарбий Соҳилдаги ноқонуний масканларига санкция киритди.

Исроил ҳукуматини келгиндилар томонидан фаластинликларга қарши амалга оширилаётган "этник тозалаш"га кўз юмишда айблади.

Британия Ташқи ишлар вазирининг билдиришича, мазкур қадам Исроил-Фаластин можаросига нисбатан "янгича ёндашувнинг ибтидосидир".

Эд Милибандга кўра, бу каби ёндашув "биргина адолатсизлик ва азоб-уқубатлар ҳақида очиқча гапириш"ни англатмайди.

У "амалий чоралар кўришни ҳам назарда тутади".

Исроил Буюк Британиянинг санкциялар қарорига ғазабнок муносабат билдирди.

Исроил Ташқи ишлар вазири уни "ақл бовар қилмас ёлғон" тарқатишда айблади.

Буюк Британиянинг Шарқий Қуддусдаги консуллигини ёпишни ўз ичига олган жавоб чораларини эълон қилди.

Унинг қўшимча қилишича, Буюк Британиянинг 11 нафар парламент аъзоси, жумладан, Жереми Корбин, Дайан Эбботт ва "Яшиллар" партиясининг амалдаги барча беш нафар депутати Исроилга кириш ҳуқуқидан маҳрум қилинади; улар "антисемитик ва Исроилга қарши фаолият"да айбланмоқда.

Британия Ташқи ишлар вазири Исроил ҳукуматининг муносабати "жуда афсусланарли" эканини айтди.

Исроил 1967 йилги урушдан кейин Ғарбий Соҳил ва Шарқий Қуддусни эгаллаган.

Ўшандан буён ишғоли остидаги бу ҳудудда жами 700000 яҳудий истиқомат қилувчи 160 га яқин маскан барпо этган.

Уларга ёнма-ён тахминан 3,3 миллион фаластинлик яшайди.

Бу нима дегани?

Британ томонининг санкциялари бу каби масканларнинг маҳсулотларини тақиқлайди.

Ушбу масканлар кенгайтирилишига хизмат қилаётган ширкатлар ва жисмоний шахсларга нисбатан ҳам чоралар кўради.

Санкцияларга Франция ва Канада билан биргаликда қўл урилган.

Учовлон бу хусусда қўшма баёнот билан ҳам чиқишган.

Британия томонига кўра, "ушбу қадам икки давлат тамойилига асосланган ечимни ҳимоя қилишга бўлган ёндашувларидаги навбатдаги бурилиш нуқтасидир".

Халқаро ҳуқуққа мувофиқ бу каби масканлар ноқонуний ҳисобланади.

Сўнгги ойларда Ғарбий Соҳилда келгиндилар томонидан фаластинликларга қарши зўравонлик ҳоллари ортган.

Эд Милибанд парламент аъзолари қаршисида чиқиш қилган.

Унинг баён қилишича, "Британия ҳукумати Ғарбий Соҳилдаги ҳудудларда келгинди террорчилар томонидан фаластинликларга нисбатан этник тозалаш амалга оширилаётганини тан олади".

"Кўп ҳолларда Исроил ҳукумати бунга кўз юмиб келган;"

"Бундан ташқари, унинг аъзолари баёнотлар беришган ва фаластинликларнинг мажбуран кўчирилишини қўллаб-қувватловчи чораларга ҳам қўл урганлар".

Британия Ташқи ишлар вазирининг айтишича, БМТ этник тозалашни "бирор этник ёки диний гуруҳ томонидан бошқа бир этник ёки диний гуруҳни муайян ҳудудлардан зўравонлик йўли билан сиқиб чиқаришга қаратилган мақсадли сиёсат" сифатида таърифлаган.

Унинг сўзларига кўра, ҳукуматининг расмий мавеқига мувофиқ, Исроилнинг Ғарбий Соҳилдаги ишғоли ноқонунийдир; бунга "ўз назоратини мустаҳкамлаш, доимий суверенитетни кенгайтириш нияти ҳамда ноқонуний аҳоли масканлари орқали амалга оширилаётган экспансионистик сиёсат" сабаб.

Эд Милибанд Халқаро Адолат Маҳкамасининг 2024 йилдаги маслаҳат хулосасига мос келувчи ушбу мавқеъ Буюк Британиянинг ишғол остидаги Ғарбий Соҳил билан бўлган "иқтисодий муносабатлари"да ўз аксини топиши кераклигини ҳам таъкидлаган.

Унинг маълум қилишича, шу боис Буюк Британия келаси олти-тўққиз ой ичида "янги кенг қамровли санкциялар режими"ни жорий этади.

Шунингдек, Буюк Британияда Ғарбий Соҳилдаги ноқонуний аҳоли масканларини реклама қилиш ҳам тақиқланади.

"Санкциялар режими Исроилга эмас, балки ноқонуний аҳоли масканлари ва уларнинг кенгайтирилишига қаратилади", — дея қўшимча қилган Милибанд.

Сешанба куни кейинроқ Британия Бош вазири ҳам ушбу мақсадли чоралар "Исроил халқига қарши эмас, балки икки давлат тамойилига асосланган ечимни қўллаб-қувватлашга қаратилган"ини айтиб чиққан.

Буюк Британия шунингдек, бошқа 11 давлат - Франция, Канада, Дания, Испания, Финляндия, Ирландия, Исландия, Норвегия, Полша, Португалия ва Швеция билан биргаликда қўшма баёнот эълон қилган.

Баёнотда айтилишича, гуруҳ "икки давлат" тамойилига асосланган ечимга қатъий содиқ бўлиб, Ғарбий Соҳилдаги аҳоли масканлари билан маҳсулотлар олди-сотдисига нисбатан миллий чоралар жорий этади ёки Европа чекловларини қўллаб-қувватлайди.

АҚШ Давлат котиби Марко Рубио журналистларга Оқ уй ушбу қўшма амал юзасидан ҳеч қандай изоҳ бермаслигини айтиб, "шубҳасиз, биз Буюк Британия қилган ишни қилмаймиз", дея қўшимча қилган.

Тарихча ўрнида

Буюк Британиянинг ушбу баёноти Исроил томонидан Қуддуснинг шарқида жойлашган ва стратегик аҳамиятга эга бўлган E1 ҳудудида тахминан 1200 та турар-жой қуриш бўйича тендерлар эълон қилинганидан сўнг янгради.

Ушбу режалар халқаро миқёсда кенг қораловларга сабаб бўлди. Исроил халқаро босим остида ўнлаб йиллар давомида мазкур ҳудудда қурилиш ишларини амалга ошириш режаларини тўхтатиб турган эди.

Фаластин раҳбарияти Буюк Британиянинг қарорини олқишлади.

Уни "Исроилнинг мустамлакачилик тизимига ҳамда Фаластин халқига қарши содир этаётган зўравонликларга қарши туриш йўлидаги муҳим қадам", деб атади.

Исроил икки давлат тамойилига асосланган ечимни рад этади.

Унинг таъкидлашича, ҳар қандай якуний келишув фаластинликлар билан олиб бориладиган музокаралар натижаси бўлиши керак, давлат мақомига эга бўлиш эса дастлабки шарт бўлмаслиги лозим.

Фаластин маъмурияти икки давлат тамойилига асосланган ечимни қўллаб-қувватлайди.

Бироқ Фаластиннинг қуролли гуруҳи — Ҳамас бунга қарши, чунки у Исроилнинг давлат сифатида мавжуд бўлиш ҳуқуқини тан олмайди.

Сўнгги Ғазо урушидан бери Ғарбий Соҳилда келгиндилар томонидан фаластинликлар ва уларнинг мол-мулкига қилинган ҳужумлар кескин ортган.

Урушга 2023 йилнинг 7 октябрида Ҳамас бошчилигида Исроилга қарши уюштирилган ҳужумлар сабаб бўлган.