Macaristan'da 16 yıllık Orban dönemi bitti, Peter Magyar'dan tarihi zafer

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Macaristan’da Viktor Orban, 16 yıl sonra 12 Nisan seçiminde iktidarı kaybetti. Muhalefet lideri 45 yaşındaki Peter Magyar seçimin kazananı oldu.

Rekor katılımla yapılan seçimde oy sayımı sürerken rakibi Peter Magyar'ı telefonla arayan Orban yenilgiyi kabul etti.

Sonrasında destekçilerine yaptığı konuşmada yenilgiyi kabul ederek, "Seçim sonucu açık ve acı verici" dedi.

İstifa etmeyen Orban, "pes etmeyeceklerini" ve yaralarını saracaklarını da savundu.

Ancak Magyar'ın partisi Tisza'nın parlamentoda anayasa değişiklikleri için yeterli üçte iki çoğunluğu kazanacağı öngörülüyor.

Peter Magyar'ın vaatlerinden biri, başbakanlık görevini iki dönemle yani sekiz yılla sınırlamaktı. Bunu yapılabilirse Orban'ın geri dönmesi imkansızlaşıyor.

İlk sonuçlara göre Tisza 138 sandalye kazanırken, Orban'ın partisi Fidesz 55'te kaldı.

93 seçim bölgesinde zafer Tisza'nın olurken, Fidesz 13 bölgede önde geldi.

Peter Magyar ve Tisza partisi "rejim değişikliği", Avrupa Birliği ile ilişkilerin yeniden düzenlenmesi ve Rusya ile yakın ilişkilerin sona erdirilmesi sözü vererek iktidarı kazandı.

Budapeşte'de zafer konuşması yapan Magyar, "Macaristan halkı Avrupa'ya 'evet' dedi" diye konuşurken, binlerce kişilik kalabalık "Avrupa" sloganları attı.

Magyar: Macaristan'ı yeniden birleştireceğim

Büyük bir kalabalığa konuşan Magyar, "Macaristan artık tüm vatandaşlarına sahip çıkan bir ülke olacak" dedi, ülkeyi yeniden birleştireceğini ve "herkesin başbakanı olacağını" söyledi.

Magyar, Orban'ın "kuklalarının" gitmesi ve devletin kurumlarının değişmesi gerektiğini söyledi. Ülkede güçler ayrılığının ve demokrasinin yeniden tesis edileceği sözü verdi.

Macaristan'ın artık eylemlerin sonuçsuz kalmadığı bir ülke olmayacağını söyleyen Magyar, "ülkeyi soyup soyanlar sonuçlarına katlanacak" dedi.

Magyar, Orban yönetimi nedeniyle ülkeyi terk etmiş Macarlara da geri dönmeleri çağrısı yaptı.

Magyar, "Bugün sevgi kazandı, çünkü sevgi her zaman kazanır" dedi.

Ayrıca ilk sonuçlara göre parlamentoda hedefledikleri üçte iki çoğunluğa ulaşmış olduklarını duyurdu.

Peter Magyar mitinglerinde seçmene seslenirken, anayasal değişiklik için gerekli üçte ikilik süper çoğunluğa ihtiyaç duyduklarını söylüyordu. Yargının bağımsızlığı, medya sahipliği ve diğer birçok alanda değişiklik için buna ihtiyaç olduğunu vurguluyordu.

Avrupa sonuçtan memnun

Ülkenin rotasını Rusya'dan Avrupa'ya kaydırma sözüyle seçimi kazanan Magyar'ın tarihi zaferi, Avrupalı liderlerde de sevinç yarattı.

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Macaristan Avrupa'yı seçti" dedi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz de, "güçlü ve birleşmiş bir Avrupa" için Magyar'a "güç birliği yapma" çağrısında bulundu.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Macaristan halkını "tarihi seçimden" ötürü kutladı ve "Bugün Avrupa ve Avrupa'nın değerleri kazandı" dedi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Magyar'a tebrik telefonu açtı, sonrasında da X'ten "Fransa bu demokratik katılımın zaferini, Macar halkının Avrupa Birliği değerlerine bağlılığını, ve Avrupalı bir Macaristan'ı memnuniyetle karşılıyoruz" mesajını paylaştı.

Fransa'daki aşırı sağcı Ulusal Birlik Partisi'nin lideri Jordan Bardella ise, seçimi kaybeden Orban'ı "büyük bir vatansever" diyerek övdü.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, "Bu tarihi bir an, sadece Macaristan için değil, Avrupa demokrasisi için de" dedi.

İtalya'nın sağcı Başbakanı Giorgia Meloni, Magyar'ı "net seçim zaferinden" ötürü tebrik etti, ancak "arkadaşı Orban'a yıllardır süren yoğun işbirliği için" teşekkür etti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de "Her iki ulusun da yararına olduğu kadar, Avrupa'da da barış, güvenlik ve istikrarı sağlayacak işler için birlikte çalışmaya hazırız" mesajını paylaştı.

Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko da "Macaristan halkı, ülkelerini Moskova'nın yörüngesine çekme girişimlerine açık ve kararlı bir 'hayır' yanıtı verdi" dedi.

Magyar'ın seçim stratejisi neydi?

Magyar seçime doğru bilinçli olarak diğer partilerle ittifak kurmadı.

Orban'ın partisi Fidesz'in güçlü olduğu seçim bölgelerinde, kendi partisinin ismiyle "Tisza Adaları" ifadesiyle partisini sıfırdan kurdu.

Çoğu zaman küçük aktivist gruplardan oluşan bu adalar, ulusal bir hareketin köklerini ve seçim kampanyasının omurgasını oluşturdu.

Adayları da kariyer siyasetçilerinden seçilmedi. Macaristan'daki sağlık ve eğitim sorunlarını bilen cerrah, öğretmen ve iş insanları aday gösterildi.

Washington, Macaristan seçimlerinde açık şekilde Orban'ı desteklemeyi son ana kadar sürdürdü.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance seçime doğru son hafta Budapeşte'ye gitti ve Orban'a destek verdi.

ABD Başkanı Donald Trump da, sosyal medya hesabından Macar halkına seslenmiş ve "gerçek dostu" için oy kullanmaya çağırmıştı.

Resmi olmayan seçim sonuçlarının belli olmasının ardından ABD'li Demokratlar Magyar'ı tebrik etti. Cumhuriyetçi Parti'den ise daha karışık tepkiler gedi.

Öte yandan, bir diğer Orban destekçisi olan Tesla CEO'su Elon Musk sonuçtan memnuniyetsizliği "Soros Organizasyon Macaristan'ı ele geçirdi" diyerek paylaştı.

George Soros, Macaristan doğumlu Yahudi asıllı Amerikalı bir işadamı. ABD'de Demokrat Parti'nin de en büyük bağışçıları arasında.

Öte yandan Soros, ABD'den Avustralya'ya Macaristan'dan Honduras'a sağ iktidarların küresel komplo iddialarının odağında.