Mali'de İslamcı militanların ve ayrılıkçıların saldırıları hakkında ne biliniyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Batı Afrika ülkelerinden Mali'de hafta sonu ayrılıkçı savaşçılar ve İslamcı militanlar tarafından çok sayıda saldırı düzenlendi.

Ülkenin savunma bakanı, konutuna yönelik bir intihar saldırısında öldürüldü.

Ülkede askeri yönetimi destekleyen Rus paralı askerleri (Africa Corps), kuzeydeki Kidal kentinden çekildiklerini doğruladı.

Ayrılıkçı Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) 26 Nisan'da yaptığı açıklamada Kidal'ın kontrolünü ele geçirdiklerini belirterek kentin "artık özgür" olduğunu ilan etti.

Mali'de ülkenin kuzeyinde güçlü Tuareg ayrılıkçılar (FLA) ile el-Kaide ve IŞİD bağlantılı JNIM uzun süredir isyan halinde.

Ancak bu iki farklı grup ilk kez, rejim değişimi için stratejik bir ortaklık içinde hareket ettiklerini duyurdu.

İslamcı örgüt JNIM saldırıların bazılarının FLA ile koordineli olarak gerçekleştirildiğini belirtti.

Grup 25 Nisan'da yayınladığı açıklamada, FLA'yı "ortaklarından" biri olarak tanımlandı.

Yaşanan şiddet olayları, 2020'de cunta yönetiminin iktidarı ele geçirmesinden bu yana en ciddi tırmanışlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Savunma bakanı öldürüldü

Cumartesi günü başkent Bamako dahil ülkenin birçok noktasında patlamalar ve yoğun çatışmalar bildirildi.

Mali Savunma Bakanı Sadio Camara'nın da başkent yakınlarında olan Kati'deki konutuna yönelik kamyonlu intihar saldırısında öldüğü kaydedildi.

Askeri cunta lideri Assimi Goita'nın da Kati'deki evinden tahliye edildiği ve o tarihten bu yana kamuoyuna açıklama yapmadığı aktarıldı.

Kati'de bölge sakinleri, Pazar sabahı çatışmaların "her yerde" yeniden başladığını aktardı.

Bir görgü tanığı, "Cihatçılar kente hakim tepelerdeler. Hava kuvvetleri de devreye girdi" ifadelerini kullandı.

Saldırılar ülkenin orta kesimindeki Sevare ve Mopti kentleri ile Sahra Çölü'nün güney sınırındaki Gao ve Kidal'da da yoğunlaştı.

Haberlere göre, kuzeyde Tuareg nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde bağımsız bir devlet kurmayı hedefleyen FLA'nın saldırıları ağırlıklı olarak şehir merkezlerine odaklandı.

FLA İslamcı bir oluşum değil.

Cihatçı İslam ve Müslümanlara Yardım Cemaati (JNIM) isimli grup da ülkenin farklı bölgelerinde eş zamanlı saldırılar düzenledi.

Pazar günü Kidal'da çatışmalar yeniden başladı.

Kısa süre sonra FLA sözcüsü Mohamed Elmaouloud Ramadane, bölgedeki Moskova bağlantılı unsurlarla çekilme konusunda bir anlaşmaya varıldığını söyledi.

Ramadane daha önce BBC'ye yaptığı açıklamada, şehirde "Mali ordusu ve Rus paralı askerlerine ait unsurlar" bulunduğu için FLA'nın kentte kalmaya devam ettiklerini ifade etmişti.

FLA, kentin kontrolünü ele geçirdiğini savundu.

Kidal, 2023'ün sonlarında Mali ordusunun Rus paralı askerlerin desteğiyle kenti ele geçirmesinden önce, on yıldan uzun süre boyunca ayrılıkçı hareketin fiili merkezi olarak görülüyordu.

Mali ordusu 26 Nisan'da yaptığı açıklamada Kidal, Kati ve ülkenin diğer bölgelerinde "terörist" silahlı gruplara yönelik operasyonların sürdüğünü duyurdu.

Ordu açıklamasında, "Savunma sistemimizi bozmayı, korku ve kaos yaymayı amaçlayan 25 Nisan Cumartesi tarihli saldırılar cevapsız kalmayacak" denildi.

Açıklamada ayrıca ülke genelinde alarm seviyesinin yükseltildiği, devriyelerin artırıldığı ve kontrol noktalarının güçlendirildiği belirtilirken, vatandaşlara dikkatli olmaları ve güvenlik güçleriyle iş birliği yapmaları çağrısı yapıldı.

Güvenlik durumunun kötüleşmesi üzerine yetkililer Bamako ve Koulikoro'da sokağa çıkma yasağı ilan etti.

Rusya'nın Mali'deki etkisi nasıl?

Bölgedeki Rus paralı askerler (Africa Corps), Kidal'dan çekildiklerini doğruladı.

Pazartesi günü X platformunda yapılan paylaşımlarda operasyonların ülkenin diğer bölgelerinde süreceğini belirtti ancak ayrıntı vermedi.

Grup ayrıca Kidal'da yaralı personelin ve ağır teçhizatın tahliye edildiğini açıkladı.

Africa Corps bünyesindeki savaşçıların büyük bölümü daha önce Rus paralı asker grubu Wagner'e bağlıydı.

Grubun lideri Yevgeni Prigozhin'in 2023'teki ölümünün ardından, Wagner'in operasyonlarının büyük bölümü Rusya Savunma Bakanlığı tarafından devralındı ve bu yapı yeni kurulan Africa Corps'un temelini oluşturdu.

Africa Corps, Rusya Savunma Bakan Yardımcısı Yunus-Bek Yevkurov tarafından denetlenirken, operasyonları Rus askeri istihbarat servisi GRU'nun kilit isimlerinden Tümgeneral Andrey Averyanov tarafından yürütülüyor.

Rusya'nın yerel yönetimlere verdiği destek, çoğu zaman altın, elmas ve uranyum gibi doğal kaynaklara erişimle ilişkilendiriliyor.

Africa Corps da, Wagner gibi, sivillere yönelik ihlallerde bulunmakla suçlanıyor.

Mali'de Africa Corps üyelerinin aylık en az 3 bin dolar maaş aldığı bildiriliyor.

Mali'de hangi gruplar var?

Ülkede ayrılıkçı gruplarla İslamcı militanlar Rusya destekli orduya karşı mücadele veriyor.

Cezayir sınırına yakın kuzey Mali'de kurulan, ayrılıkçı Tuareg silahlı gruplarından oluşan bir ittifak olan Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) de bunlardan bir tanesi.

30 Kasım 2024'te eski ayrılıkçı Tuareg silahlı grupları birleşti.

Aralarında Tuareg Imghad ve Müttefikleri Silahlı Grubu (GATIA) ve Azavad Arap Hareketi (MAA) gibi grupların yer aldığı gruplar Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) ittifakını oluşturdu.

FLA, Tuareglerin kuzey Mali'de hak iddia ettiği ve "Azavad" olarak adlandırdığı bölgede bağımsız bir devlet kurma hedefini açıkladı.

Temmuz 2025'te FLA, Mali'de cunta lideri Assimi Goita tarafından başlatılan barış sözleşmesini reddederek geçiş yönetimiyle herhangi bir diyaloğu devre dışı bıraktı.

Rusya'nın desteklediği Mali hükümeti, grubun kuruluşundan bu yana FLA'ya karşı çeşitli güvenlik operasyonları düzenledi. Ancak FLA, özellikle kamikaze insansız hava araçları (İHA) kullanarak Mali Silahlı Kuvvetleri (Fama) ve Rus müttefiklerinin mevzilerine saldırılar gerçekleştirerek kuzey Mali'deki faaliyetlerini sürdürdü.

El-Kaide ile bağlantılı, Sahel merkezli Jamaat Nusrat al-Islam wal-Muslimin (Cihatçı İslam ve Müslümanlara Yardım Cemaati ya da bilinen kısa adıyla JNIM) uzun yıllardır Sahra Altı Afrika'daki Sahel bölgesinde üstlendiği saldırı sayısı bakımından en aktif cihatçı gruplardan biri olarak öne çıkıyor.

Grup, 2 Mart 2017'de Mali merkezli Ensar Dine lideri Iyad Ag Ghaly'nin, kendi grubunun yanı sıra Mokhtar Belmokhtar liderliğindeki El-Murabitun, Amandou Koufa liderliğindeki Macina Kurtuluş Cephesi (FLM) ve El-Kaide'nin İslami Mağrip kolunun (AQIM) Sahra bölgesi yapılanmasıyla birleştiğini duyurmasıyla kuruldu.

JNIM, en büyük saldırılarından birinde, Ağustos 2024'te Burkina Faso'nun Barsalogho kentinde düzenlenen bir saldırıda 300 askerin öldürüldüğünü ileri sürdü.

Grup, propaganda faaliyetlerinde ulusal hükümetlerin otoritesini ve bölgedeki yabancı müdahaleleri reddederek, Şeriat'ın katı bir yorumuna dayalı bir İslam devleti kurulması çağrısında bulunuyor.

JNIM'in resmi propaganda içerikleri örgütü bütünlüklü ve tek parça bir yapı olarak sunmaya çalışsa da, diğer kaynaklar, bu çatı altında faaliyet gösteren en az 10 görece yerel alt grubun bulunduğuna işaret ediyor.