Ermenistan'da seçim öncesi Rusya gerilimi: Moskova elçisini çekti, AB'den tepki açıklaması geldi
Kaynak, Pavel Bednyakov / POOL / AFP via Getty Images
- Yazan, BBC News Türkçe
- Bildirdiği yer, Londra
- Yayın tarihi
- Okuma süresi 3 dk
Ermenistan 7 Haziran'da yapılacak parlamento seçimlerine hazırlanırken Avrupa Birliği ile Erivan arasındaki yakınlaşmaya karşı çıkan Rusya, diplomatik ve ekonomik hamlelerle bir süredir gergin olan ikili ilişkileri kriz noktasına taşıdı.
Rusya, haftasonu Ermenistan büyükelçisini "istişareler" için Moskova'ya çağırırken, 1 Haziran'da ülkenin balıkçılık sektörünün yüzde 30'unu kapsayan deniz ürünleri ithalatına yasak getirdiğini açıkladı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Rusya liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği'ne (AEB) üye ülkeler Erivan'ı "en kısa sürede" AB'ye üyelik emellerini referanduma taşımaya çağırdı.
Ülkeler ortak bildiri yayımlayarak AB'yi seçmesi durumunda Erivan'ın AEB ayrıcalıklarını kaybedeceğini söyledi.
Avrupa Birliği ise Rusya'yı Ermenistan'daki seçimlere müdahale etmekle suçladı.
AB Sözcüsü Anouar El Anouni, Rusya'nın Ermenistan'ın egemenlik haklarını ihlal ettiğini ileri sürdü.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise temkinli bir açıklamada bulundu.
Vladimir Putin ile 1 Haziran'da telefonda görüşen Paşinyan, ardından yaptığı açıklamada "Rusya ile ilişkilerimiz bir dönüşüm aşamasından geçiyor" dedi ve yeni ilişkilerin "başarılı olacağına inandığını" sözlerine ekledi.
Paşinyan "Erivan resmi olarak AB üyeliğine başvurmadığı ya da adaylık statüsü almaya yaklaşmadığı sürece Ermenistan'ın bir AB referandumu yapması için bir neden yok" dedi.
Gerginlik Astana zirvesinde yükseldi
Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenen Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) zirvesinde Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan ortak bir bildiri yayımlayarak, Ermenistan'ın AB üyeliği için attığı adımların AEB'nin ekonomik güvenliğine risk oluşturduğunu söyledi.
Dört ülkenin liderleri Ermenistan'ı "en kısa sürede" AEB'de kalmak ya da AB'ye üye olmak için bir referandum yapmaya çağırdı.
Zirvenin ardından açıklama yapan Putin, Ermenistan'ın AB'yi seçmesi durumunda AEB'nin ayrıcalıklarından faydalanamayacağını söyledi.
Putin, Erivan'ın hamlesini "Ukrayna'nın geçmişine" benzeterek "Ukrayna'daki kriz bir zamanlar bu ülkenin AB'ye katılım girişimleriyle başlamıştı. Biz buna karşı değildik ancak süreç darbe ve çatışmaya evrildi" dedi.
Büyükelçiyi geri çağırdı, ekonomik yaptırımlar artırıldı
Bu açıklamaların ardından 30 Mayıs'ta Moskova, Ermenistan Büyükelçisi Sergei Kopyrkin'i "istişareler için" Moskova'ya geri çağırdığını duyurdu.
Açıklamada "Kopyrkin, Ermenistan yönetiminin Avrupa Birliği'ne yakınlaşmak için attığı ve Avrasya Ekonomik Birliği içindeki işbirliğine zarar veren adımlarla ilgili istişareler için Moskova'ya çağrıldı" ifadelerine yer verildi.
Bu hamlenin ardından 1 Haziran'da Putin ve Paşinyan telefonda görüştü.
Moskova, Putin'in Paşinyan'ın doğum gününü kutladığını ve iki liderin AEB zirvesinin sonuçlarını değerlendirme fırsatı bulduğunu söyledi.
Ancak hemen ardından Rusya'nın tarım otoritesi Ermenistan'dan yapılan deniz ürünleri ithalatına neredeyse tamamen yasak getirildiğini duyurdu.
Rusya son haftalarda Ermenistan'dan gelen meyve, sebze, ve bazı ürünlerin ithalatını kademeli olarak yasaklamış ya da kısıtlamıştı.
Ayrıca, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zakharova geçtiğimiz hafta Ermenistan'ın AB'ye yönelmeye devam etmesi durumunda Rusya'nın Ermenistan'a kilit enerji arzını kesebileceğini söylemişti.
Moskova ayrıca Ermenistan'dan gelen meyve, sebze ve bazı tarım ürünlerine yönelik yeni ithalat kısıtlamaları getireceğini duyurmuştu.
AB: 'Rusya seçimleri etkilemeye çalışıyor'
AB, Rusya'nın Ermenistan'a yönelik hamlelerine sert tepki gösterdi.
AB Sözcüsü El Anouni, "Ermenistan, egemen, demokratik ve bağımsız bir ülke olarak kendi yolunu seçme hakkına sahiptir. Rusya, Ermenistan ekonomisine zarar vermeyi ve 7 Haziran'da yapılacak parlamento seçimlerinin sonuçlarını etkilemeyi amaçlamaktadır" dedi.
Anouni, "Bu tür baskı girişimlerine karşı Ermenistan'ı desteklemeyi sürdüreceğiz" diye ekledi.
Eski bir Sovyet cumhuriyeti olan Ermenistan on yıllardır Rusya'nın bölgedeki en yakın müttefiklerinden biriydi.
Ermenistan, Rusya'yı Azerbaycan'ın 2023 yılındaki Dağlık Karabağ operasyonu sırasında etkisiz kalmakla suçluyor.
Erivan, 2024 yılında Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü ile ilişkilerini durdurdu. Ardından AB üyelik sürecini başlattı.
Geçtiğimiz ay Erivan'da AB-Ermenistan zirvesi düzenlendi.
Zirveye Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin yanı sıra Moskova'nın hedef aldığı liderler arasında yer alan Fransa Cumhurbaşkanı Emanuel Macron da katıldı.
