Zonguldak'ta maden ocağındaki patlamada üç işçi hayatını kaybetti

Zonguldak'ın Kilimli ilçesindeki bir madendeki patlamada üç işçi hayatını kaybetti.

Patlamanın Gelik beldesinde bulunan özel maden işletmesinde saat 10.00 sıralarında yaşandığı bildirildi.

İl valiliği olay sırasında madende toplam sekiz işçinin olduğunu, yaralı beş işçinin hastanelere kaldırıldığını duyurdu.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi patlamanın "metan parlaması" sonucu yaşandığını söyledi.

Parlama ile patlama arasındaki fark nedir?

Metan gazı kömürün uzun yıllar süren oluşumu içerisinde doğal yollarla ortaya çıkan bir gaz. Havayla teması sırasında metan gazının yoğunluğuna göre parlama ya da patlama meydana geliyor.

Patlamaya "grizu patlaması" deniyor.

Parlama esnasında ortamda alev meydana geliyor ve bu yakıcı oluyor.

Grizu patlamasında ise daha büyük bir tepkime yaşanıyor ve daha ölümcül sonuçlar doğabiliyor.

BBC Türkçe'ye konuşan Maden Mühendisleri Odası Genel Başkanı Ayhan Yüksel'e göre olayla ilgili bir yorum yapmak için kazanın nedenlerine ilişkin bir inceleme yapılması gerekiyor.

Patlama ya da parlama için hava, metan gazı ve ateş olmak üzere üç faktörün olduğunu söyleyen Yüksel, "Bunları engelleyemezsiniz kaza meydana gelir" dedi.

Çalışma ortamında ihtiyaç duyulan havanın engellenemeyeceğini belirten Yüksel, bunun yerine metan gazı ve ateşi engellemek gerektiğinin altını çizdi.

Bunun da bugünkü teknolojiyle mümkün olduğunu belirten Yüksel sözlerini şöyle sürdürdü:

"Mesleki tecrübelerimize göre bu olayda muhtemelen ya havalandırmada sorun var ya da ateş kaynağının engellenemesinde sorun var. Metanın ortama gelişi nasıl olmuştur bilmiyoruz. İncelemeden sonra görülecek."

Maden Mühendisleri Odası'nın eski başkanı ve maden mühendisi Mehmet Torun, madenlerin güvenli olarak çalışmaya devam edebilmesi için 100 metreküp havada en fazla iki metreküp metan gazı olabileceğini belirtti.

BBC Türkçe'ye konuşan Torun, metan gazının yüzde 2'lik bu sınırın üstüne çıktığında ise üretim derhal durdurulup, işçilerin tahliye edilip, ortamdaki metan gazı seviyesinin de düşürülmesi gerektiğini vurguladı ve şöyle devam etti:

"Patlama için seviye ise yüzde 4,5. Bu seviyenin üzerindeki metan gazı iki metalin birbirine çarpması ya da ağır bir taşın yere düşmesi sonucunda bile patlamaya neden olabilir. O yüzden üretim için güvenli sınır yüzde 2."

Torun, sekiz-on işçinin çalıştığı ve en az ik işçinin ölümüne neden olan böylesi bir olayın "parlamadan daha çok bir patlama olabileceğini" savundu.

Grizu patlaması neden yaşanır?

Grizu patlamaları Türkiye'de en fazla can kaybına sebep olan maden kazası türü.

2014'te 301 maden işçisinin ölümüyle sonuçlanan Soma faciasının grizu patlaması ve karbonmonoksit gazı zehirlenmesinden kaynaklandığı açıklanmıştı.

Grizu, resmi olarak hava ve metan gazının karışımı olarak tarif ediliyor.

Kömürün uzun yıllar süren oluşumu, yani kömürleşme sırasında büyük miktarlarda gaz oluşuyor ve bunun önemli bir kısmı kömür ve kayalar içinde depolanıyor.

Depolanan gazın yüzde 90-95'i metandan oluşuyor.

Kömür madenciliği, depolanan gazın basınç dengesini bozuyor.

Gözenek ve çatlaklarında biriken metan gazının maden ocağına yayılması patlama, yangın ve boğulma gibi farklı felaketlerle sonuçlanabiliyor.

Bazı durumlarda büyük hacimde metan gazı, kömür tozuyla birlikte aniden ortama püskürebiliyor. Bu, yeraltındaki maden ocakları için en önemli risklerden biri olarak görülüyor.

Bu gibi risklerin bertaraf edilmesi için kömür cevherinin bulunduğu damarlara belirli aralıklarla farklı açılardan sondajlar yapılıyor.

Sondaj, bu gazların kontrollü bir şekilde çıkarılmasını ve olası felaketlerin önlenmesini sağlayabiliyor.