ABD, Grönland'da yeni üs açmak için Danimarka ile görüşüyor

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını genişletmek üzere Danimarka ile müzakereler yürüttüğü bildirildi.

Washington, Danimarka'ya bağlı yarı özerk bir bölge olan Grönland'ın güneyinde üç yeni üs açmayı hedefliyor.

Danimarka daha önce adada ek Amerikan askeri üslerinin kurulmasını görüşmeye açık olduğunu ifade etmişti.

Beyaz Saray, Grönland ve Danimarka ile üst düzey görüşmeler yürütüldüğünü doğruladı ancak müzakerelerin ayrıntılarına ilişkin yorum yapmayı reddetti.

İlgili ülkeler, ABD Başkanı Donald Trump'ın adayı güç kullanarak ele geçirmekle tehdit etmesi ile karşı karşıya gelmişti.

Trump Ocak ayında Rusya ya da Çin'in ele geçirmesini önlemek için ABD'nin Grönland'a "sahip olması" gerektiğini söylemişti.

Bunun "kolay yoldan" ya da "zor yoldan" gerçekleşebileceğini ifade etmişti.

Beyaz Saray'dan bir yetkili BBC'ye yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin görüşmelerin ilerleyişi konusunda oldukça iyimser olduğunu söyledi.

Danimarka Dışişleri Bakanlığı da ABD ile görüşmelerin sürdüğünü doğruladı.

Bir bakanlık sözcüsü, "Amerika Birleşik Devletleri ile devam eden bir diplomatik süreç var. Dışişleri Bakanlığı şu aşamada daha fazla ayrıntıya girmeyecek" dedi.

Müzakereler hakkında bilgi sahibi bir kaynağın verdiği bilgiye göre, söz konusu üç yeni üs ABD toprağı olarak da tanımlanacak.

BBC'ye konuşan yetkililer, üslerin Grönland'ın güneyinde yer alacağını ve esas olarak Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde, Grönland, İzlanda ve Birleşik Krallık arasındaki alanda, Rus ve Çin deniz faaliyetlerinin izlenmesine odaklanacağını söyledi.

Kaynaklar, iki tarafın henüz resmi olarak herhangi bir konuda anlaşmaya varmadığını ve nihai üs sayısının değişebileceğini belirtti.

Yeni üslerden birinin, daha önce küçük bir havalimanına ev sahipliği yapan eski bir ABD askeri üssünün bulunduğu Narsarsuaq'ta yer almasının muhtemel olduğu ifade edildi.

Uzmanlara göre, diğer yeni askeri üslerin de Grönland'da havaalanları veya limanlar gibi mevcut altyapıya sahip alanlarda konumlandırılması muhtemel.

Tamamen yeni tesisler inşa etmek yerine, mevcut altyapıyı geliştirmenin daha düşük maliyetli olacağı belirtiliyor.

Görüşmelerde ABD'li yetkililer, Grönland'ın ABD kontrolüne geçmesini gündeme getirmedi.

Trump'ın bu çıkışı, Danimarka ve üyesi olduğu askeri ittifak NATO tarafından kabul görmedi.

Trump'ın bu tehditlerine rağmen, ilgili ülkeler son aylarda bir anlaşmaya varmak için aktif biçimde çalışıyor.

Görüşmeler, Washington'da küçük bir çalışma grubuyla sınırlandı.

ABD Kuzey Komutanlığı'nın başındaki General Gregory Guillot, Mart ayında Kongre'de verdiği ifadede müzakereler hakkında genel bir çerçeve çizdi.

Görüşmelere yakın kaynaklar, son aylarda düzenli üst düzey toplantıların yapıldığına ve ilerleme kaydedildiğine işaret ediyor.

Görüşmelere, ABD Dışişleri Bakanlığı'nda kıdemli bir yetkili olan Michael Needham liderlik ediyor. Danimarka'nın daimi dışişleri müsteşarı ve baş müzakerecisi Jeppe Tranholm, ABD büyükelçisi Jesper Møller Sørensen ve Washington'daki en üst düzey Grönlandlı diplomat Jacob Isbosethsen de görüşmede bulunuyor.

Kaynaklara göre ekipler Ocak ortasından bu yana en az beş kez bir araya geldi.

Salı günü Kopenhag'da düzenlenen bir demokrasi zirvesinde konuşan Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, ABD ile yürütülen müzakerelerde "doğru yönde bazı adımlar atıldığını" söyledi.

Nielsen, görüşmelerin "devam ettiğini" belirterek ayrıntılara giremeyeceğini ifade etti.

Adadaki ABD üssü

ABD'nin şu anda Grönland'da bir askeri üssü bulunuyor ki bu sayı Soğuk Savaş'ın zirve yaptığı yıllarda 17'ydi.

Pituffik Uzay Üssü, Grönland'ın kuzeybatısında yer alıyor.

Kuzey Amerika Havacılık ve Uzay Savunma Komutanlığı (NORAD) için füze atışlarını ve denemelerini izliyor ancak denizdeki trafiği takip için yapılandırılmış değil.

Müzakereciler, kapalı kapılar ardında, ABD ile Danimarka arasında onlarca yıldır yürürlükte olan mevcut bir güvenlik anlaşması çerçevesinde uzlaşmaya varmaya çalıştı.

1951 tarihli anlaşma, ABD'ye Grönland'daki askeri operasyonlarını genişletme konusunda geniş bir hareket alanı tanıyor.

Arktik güvenliği uzmanlarına göre, topraklardaki her türlü ABD askeri genişlemesi Danimarka hükümetinin onayını gerektiriyor; ancak Danimarka tarihsel olarak ABD'nin buradaki askeri faaliyetlerini destekledi ve ABD'nin varlığını genişletme yönündeki hiçbir talebini geri çevirmedi.

Dünyanın bu bölgesindeki askeri faaliyetler konusunda uzman isimler BBC'ye, Washington'ın NATO müttefiki Grönland'ı bu kadar sert ifadelerle tehdit etmeden de ülkedeki çıkarlarını gözetebileceğine işaret etti.

Üst düzey bir ABD savunma yetkilisi, "İstediğiniz şey oldukça kolay bir şekilde müzakere edilebilecek bir şeyken, neden bir müttefiki askeri operasyonla ya da işgalle tehdit edesiniz?" dedi.

2020–2024 yılları arasında Kuzey Komutanlığı ve Kuzey Amerika Havacılık ve Uzay Savunma Komutanlığı'nın başında bulunan emekli General Glen VanHerck, BBC'ye yaptığı açıklamada, "ABD ve müttefiklerimizin bıraktığı her boşluğu genellikle Çin ve Rusya dolduruyor" dedi.

Trump, başkanlığının ilk döneminde ABD'nin Grönland'a daha geniş erişim sağlamasına ilgi duyduğunu ifade etmişti.

Ancak ikinci dönemin başında adayı ABD toprağı yapma isteğini açıkça dile getirmesi, NATO ile Trump yönetimi arasındaki gerilimleri gözler önüne seren bir diplomatik krizi tetikledi.

Salı günü Kopenhag'daki açıklamalarında Grönland Başbakanı Nielsen, "Şu anda yapılan görüşmelerin basın üzerinden yapılan açıklamalara kıyasla daha iyi bir noktada olduğunu düşünüyorum" dedi.

Trump'ın özel temsilcisi Landry ile gelecek hafta Grönland'da düzenlenecek bir iş zirvesi sırasında bir araya gelip gelmeyeceği sorulduğunda Nielsen, bunu bilmediğini söyledi.

Nielsen sözlerine şöyle devam etti: "Açık tartışmalar yürütebiliriz ve bir araya gelebiliriz, ancak başından beri söylediğimiz gibi bu karşılıklı saygı çerçevesinde olur. Biz teslim alınacak bir taraf değiliz. Satılık değiliz ve toplantının anlatısı da bu olacak."

Washington'daki Grönland hükümeti temsilcileri üs müzakereleri konusunda yorum yapmayı reddetti.

ABD Dışişleri Bakanlığı da yorum yapmadı.

Kopenhag'dan Adrienne Murray habere katkıda bulundu.