Rais wa Marekani, Donald Trump, amesema Jumanne kuwa amefikia makubaliano na Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, ya kusitisha ufadhili wa kila mwaka wa dola bilioni 4 kwa Israel kuanzia mwakani, ingawa Washington itaendelea kuiuzia silaha mshirika wake huyo wa karibu katika Mashariki ya Kati.
Tangazo hilo la kushtukiza limetolewa wakati Wamarekani wakipiga kura katika uchaguzi wa katikati ya muhula, ambao utaamua iwapo chama cha Republican cha Trump kitapoteza udhibiti wa Bunge la Congress.
Trump amesema hatua hiyo inalenga kwa kiasi fulani kuwaondolea wapinzani wa Republican hoja wanayoitumia kuikosoa serikali kuhusu uungaji mkono wa kijeshi kwa Israel. Amevituhumu vikundi vya mrengo wa kushoto ndani ya chama cha Democrat kwa kutumia suala hilo kuikosoa Republican.
Hata hivyo, Trump hakutoa maelezo zaidi kuhusu namna msaada huo utakavyositishwa mwishoni mwa mwaka huu. Hii ni licha ya makubaliano ya maelewano yanayoipa Israel msaada wa kijeshi wa dola bilioni 3.8 kila mwaka kutoka Marekani kutarajiwa kumalizika Septemba 2028.
Kauli yake inaonekana kuashiria kuwa msaada wa Marekani kwa Israel, ambao kwa miongo kadhaa ulikuwa suala lililoungwa mkono na vyama vyote vikuu vya kisiasa, sasa umeanza kuwa mzigo wa kisiasa kwa Trump miongoni mwa baadhi ya wapiga kura.
Wachambuzi wamependekeza kuwa tangazo hilo lilitolewa kwa wakati maalumu, likiwa sehemu ya mkakati wa kisiasa siku ya uchaguzi.
Mazungumzo kuhusu mustakabali wa msaada wa Marekani kwa Israel baada ya mwaka 2028 yamekuwa yakiendelea. Netanyahu tayari alikuwa amesema anatarajia msaada huo kupunguzwa hatua kwa hatua kadiri muda unavyosonga.
Hata hivyo, kauli ya Trump imeashiria kuwa tayari amefanya uamuzi kuhusu mabadiliko makubwa yanayoweza kutokea katika uhusiano wa Marekani na Israel. Hii ni licha ya nchi hizo mbili kuendelea kukabiliana na Iran, zaidi ya miezi minane baada ya kufanya mashambulizi ya pamoja dhidi ya Jamhuri hiyo ya Kiislamu.
Akizungumza katika kipindi cha Fox & Friends cha televisheni ya Fox News, Trump alisema Israel haihitaji tena fedha hizo. Alidai kuwa baadhi ya wanasiasa wa mrengo wa kushoto ndani ya chama cha Democrat wanatumia msaada wa kifedha wa Marekani kwa Israel kuikosoa Republican.
Kura za maoni zinaonyesha kuwa uungwaji mkono wa jumla wa Wamarekani kwa Israel umepungua, hasa kutokana na vita vya Gaza.
Trump alisema: “Kuhusu kuifadhili Israel, mimi na Bibi Netanyahu tumefikia makubaliano. Tunaipa Israel dola bilioni 4 kila mwaka, lakini tulikubaliana miezi kadhaa iliyopita kusitisha msaada huo. Tayari tumekubaliana kuwa kufikia mwisho wa mwaka huu hatutaendelea kuilipa Israel.”
Aliongeza: “Hata hivyo, tutaendelea kuisaidia Israel iwapo itahitaji msaada wetu.”
Mustakabali wa uongozi wa Israel bado haujulikani baada ya uchaguzi uliofanyika Oktoba 27, ambapo Netanyahu, ambaye amekuwa na uhusiano wa karibu na chama cha Republican nchini Marekani, alipoteza wingi wa viti vya kumuunga mkono katika serikali yake. Hata hivyo, wapinzani wake hawakupata nafasi ya wazi ya kumwondoa madarakani.
Matokeo hayo yanatarajiwa kufungua kipindi cha mazungumzo marefu kuhusu kuunda serikali mpya.
Ofisi ya Rais wa Marekani na ofisi ya Netanyahu hazikujibu maombi ya BBC ya kutoa maoni kuhusu suala hilo.