TOOS, La-taliyaha Madaxweynaha Imaaraadka: Heshiiska Iran iyo Mareykanka waa inuu ka hadlaa arrimaha asaasiga ah

Tebin toos ah

1. Saacad ka horIraan:Axdiga Qaramada Midoobay ma aqoonsana fikradda dagaalka lagama maarmaanka ah

   Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iran ayaa sheegay in weerarkii Mareykanka iyo Israel ku qaadeen Iran iyo dagaalkii ka dhashay ay ahaayeen “xadgudub cad” oo ka dhan ah Axdiga Qaramada midoobey.

   Farriin uu ku qoray barta bulshada ee X kuna socotay Madaxweynaha Jarmalka, Frank-Walter Steinmeier, Ismail Baghaei ayaa ku yiri: “Axdiga Qaramada Midoobay ma aqoonsana fikradda ‘dagaal lagama maarmaan ah’ oo siinaysa Maraykanka xaq uu xoog ugu adeegsado dal madax-bannaan iyadoo lagu saleynayo go’aanno aan sharciyeysneyn oo ay gaareen kuwa gardarrada wada.”

   Madaxweynaha Jarmalka ayaa dhawaan ka hadlay dagaalka u dhexeeya Maraykanka, Israa’iil, iyo Iran. Wareysi uu siiyay podcast Jarmal ah ayuu ku sheegay in dagaalkii dhawaan lala galay Iran uu ahaa mid aan loo baahnayn islamarkaana laga hortegi karay.

   Isagoo ka jawaabaya hadalladaas, afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran ayaa maanta yiri: “Weerarka Maraykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iran lama yareyn karo ama dib looguma qeexi karo si fudud inuu ahaa ‘dagaal aan loo baahnayn.’”

2. Saacad ka horMidowga Yurub oo shaaca ka qaaday in ay diyaariyeen go’aano cunaqabateweno dheeraad oo ka dhan ah Iran

   Midowga Yurub ayaa sheegay inay dib u habeyn ku sameysay nidaamka cunaqabateynta si loo bartilmaameedsado shaqsiyaad ay ku eedeysay inay ka caawiyeen Iran “khatar gelinta xorriyadda maraakiibta ee Bariga Dhexe.”

   Xayiraadahaan ayaa markii hore loo sameeyay si looga hortago taageerada Iran ee duullaankii ballaarnaa ee Ruushka ku qaaday Ukraine, balse isbeddellada uu sameeyay golaha midiwga Yurub ayaa hadda u oggolaanaya in lagu dabaqo arrimaha la xiriira marinka Hormuz.

   Golaha Yurub ayaa ku dhawaaqay: “Midowga Yurub wuxuu hadda awood u yeelan doonaa inuu qaado tallaabooyin xaddidaad dheeraad ah oo looga jawaabayo falalka Iran ee wiiqaya xorriyadda maraakiibta ee marinka Hormuz.” Tallaabooyinkaas waxaa ka mid noqon doona mamnuucid safar iyo xannibaad hantiyeed.

   Marinka Hormuz ayaa si dhab ah u xirnaa tan iyo markii uu billowday dagaalka u dhexeeya Maraykanka, Israa’iil, iyo Iran.

3. 2 Saacadood ka horMilateriga Maraykanka ayaa sheegay in ciidamadooda ku sugan Bariga Dhexe ay ku jiraan diyaargarowga ugu sarreeya

   

   Xigashada Sawirka, CENTCOM

   Taliska dhexe ee ciidamada Mareykanka kana masuul ah howlgalada dagaal ee ka dhanka ah Iran, ayaa ku dhawaaqay in guutada weerarka ee markabka diyaaradaha xambaara ee USS Abraham Lincoln ee ku sugan badda gacanka ay ku jiraan “heerkoodii ugu sarreeyay ee diyaar garow.”

   Qoraal lagu daabacay baraha bulshada, CENTCOM ayaa la wadaagtay sawirro muujinaya diyaaradaha dagaalka ee Maraykanka, oo ay ku jiraan diyaaradaha qarsoon ee F-35 Lightning II, kuwaas oo ka duulaya dusha markabka diyaaradaha xambaara, waxayna sheegtay in ciidamadoodu diyaar u yihiin iyagoo “fulinaya xayiraadda Maraykanka ee dekedaha Iran

4. 2 Saacadood ka horSaynis yahano UK ah oo soo saaraya talaalka Ebola kaas oo la heli karo bilo gudahood

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Saynisyahanno ka tirsan jaamacadda Oxford ayaa soo saaray tallaal cusub oo lagu bixin karo ama lagu diyaarin karo muddo bilo gudahood ah, kaas oo gacan ka geysan kara la dagaallanka cudurka cudurka Ebola.

   Dalka Congo oo uu cudurka ka dilaacay ayaa la sheegay in uu gaaray 750 kiis iyo 177 dhimasho.

   Nooc kale oo ka mid ah fayraska Ebola, oo loo yaqaan Bundibugyo virus, ayaa la sheegay in uu dilo ku dhawaad saddex-meelood meel dadka uu ku dhaco, waxaana weli aan jirin tallaal si buuxda loo xaqiijiyay oo ka hortaga.

   Saynisyahannadu waxay sheegeen in ay si joogto ah u wadaan dadaallo lagu raadinayo tallaal cusub.

   Sabtidii, WHO ayaa ku dhawaaqday in cudurka uu yahay walaac caafimaad oo caalami ah, inkastoo aan weli loo aqoonsan heer faafitaan caalami ah.

   Hay'adda caafimaadka addiuunka ayaa sidoo kale kor u qaaday heerka halista Ebola ee gudaha Congo, iyadoo oo gaarsiisay ”heerkii ugu sareeyay“.

   Hay’addu waxay sheegtay in welwelka cudurka uu aad uga sarreeyo gudaha gobolka, balse uu weli hooseeyo marka loo eego heerka caalamiga ah.

5. 3 Saacadood ka horIran: “Waaxda Garsoorka Ilam waxay sheegtay inay la wareegtay hantida toddoba qof.”

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee Gobolka Ilam ayaa ku dhawaaqay inuu la wareegay “hantida iyo maalka” toddoba muwaadin oo ka tirsan mid ka mid ah magaalooyinka gobolkaas, isagoo sheegay in tallaabadaasi ay tahay “danta xuquuqda dadweynaha” iyo in dadkaas ay galeen “khiyaano qaran.”

   Imran Alimohammadi ayaa Wakaaladda Wararka ee Garsoorka u sheegay in la wareegidda hantida lagu fuliyay “iyadoo la raacayo ciqaabta la wareegidda hantida ee hoos timaadda Sharciga Ciqaabta Basaasnimada iyo Sharciga Fulinta Qodobka 49 ee Dastuurka,” kadib markii “kiisas sharci ah loo furay eedeysanayaasha.”

   Sida uu sheegay Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee Ilam, hantida lala waxaa ka mid ah guryo, baabuur, hantida bangiyada, iyo hanti kale.

   Maalmihii iyo toddobaadyadii u dambeeyay, hay’adaha garsoorka ee gobollo kala duwan oo ka tirsan Iran ayaa ku dhawaaqayay inay la wareegeen hanti muwaadiniin lagu eedeeyay dambiyo kuwan la mid ah.

   Xaaladaha qaar, xitaa magacyada dadkaas ayaa la shaaciyay

6. 3 Saacadood ka horReuters: Wafti ka socda Qatar oo ku sugan Tehraan iyagoo kaashanaya Maraykanka

   Sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee Reuters oo soo xiganaysa ilo xog ogaal ah, wafdi ka socda Qatar ayaa gaaray Iran iyagoo la shaqeynaya Mareykanka.

   Sida wararku sheegayaan, ujeedada safarka wafdigan ayaa ah in la caawiyo dadaallada lagu gaari karo heshiis lagu soo afjarayo dagaalka lagula jiro Iran iyo in la xalliyo khilaafaadka weli taagan.

   Qatar ayaa hore u ciyaartay doorka dhexdhexaadinta ee colaaddii Gaza iyo xiisado kale oo caalami ah, balse waxay ka fogaatay dhexdhexaadin tan iyo bilowgii dagaalka cusub ee u dhexeeya Maraykanka, Israa’iil, iyo Iran.

   Intii lagu jiray xiisaddaas, Qatar ayaa sidoo kale la sheegtay in ay bartilmaameed u noqotay weerarro gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn oo ay qaaday Iran.

7. 4 Saacadood ka horAsim Munir, Taliyaha Ciidanka Pakistan, oo maanta mar kale gaarayTehran.

   

   Xigashada Sawirka, Iranian Parliament Communication Office/Handout via Getty Images

   Sida ay sheegtay warbaahinta dowladda Pakistan, Taliyaha Ciidanka Dalka, Field Marshal Asim Munir, ayaa u ambabaxay Tehran.

   Wakaaladda wararka ee AP, oo soo xiganaysa ilo amni, ayaa sheegtay in Asim Munir uu la yeelan doono mas’uuliyiinta Iran wadahadallo ku saabsan “wadaxaajoodka socda ee u dhexeeya Iran iyo Mareykanka, nabadda iyo xasilloonida gobolka, iyo danaha kale ee wadajirka ah.”

   Taliyaha ciidanka Pakistan ayaa horey 40 maalmood ka hor u booqday Tehran, halkaas oo uu kula kulmay Maxamed Bagher Ghalibaf iyo xubno ka tirsan kooxaha wadaxaajoodka Iran iyo Maraykanka.

   Dhanka kale, Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Pakistan ayaa sidoo kale ku sugnaa Tehran markii labaad toddobaadkan, isagoo wadahadallo la leh mas’uuliyiinta Iran.

   Marco Rubio ayaa sheegay in Washington ay sugayso natiijada wadahadalladan iyo waxa ka soo baxa.

8. 4 Saacadood ka horWax ka ogow goobaha ugu halista badan adduunka

   

   Xigashada Sawirka, IMAGE SOURCE

   Haddii aadan hore u aqoon dhammaan goobahan halista ah ee adduunka dacalladiisa ku yaalla, isla markaana ay kuu qorsheysan tahay inaad midkood booqato, waxaad u baahan tahay inaad beddesho qorshahaaga, maaddaama tobankan meelood ee soo socda ay yihiin kuwa ugu halista badan dunida.

   Ku dhufo lifaaqa hoose

   Wax ka ogow goobaha ugu halista badan adduunka

9. 5 Saacadood ka horCiraaq, Uzbekistan, iyo Kazakhstan oo u diray gargaar bini'aadantinimo dalka iran

   Ku-xigeenka madaxa hay'adda laanqeyrta cas ee Iran Iran ayaa sheegtay in Ciraq, Uzbekistan, iyo Kazakhstan ay gargaar bani’aadannimo u soo direen Iran, isla markaana deeqihii ay bixiyeen ay gudaha dalka soo gaareen.

   Razia Alishundi ayaa tiri: “Gargaarkan waxaa ku jira cuntooyin, dawooyin, iyo qalab caafimaad oo la siiyay Ururka Bisha Cas si loo taageero howlaha gurmadka loona daboolo baahiyaha dadka nugul.”

   Sida ay sheegtay hay'adda laanqeyrta cas ee Iran, ciraaq waxay Iran u dirtay 9 gaari oo xamuul ah oo sida ku dhowaad 180 tan oo cunto, dawooyin, iyo qalab caafimaad ah; Uzbekistan waxay dirtay 15 gaari oo sida 300 tan; halka Kazakhstan ay Iran ugu dirtay gargaar saaran 30 gaari tareen oo culeyskoodu yahay 1,700 tan.

   Ku-xigeenka madaxa Ururka Bisha Cas ee Iran ayaa sheegtay in qayb “aad u badan” oo ka mid ah gargaarka Kazakhstan ay yihiin bur iyo sonkor.

10. 5 Saacadood ka horkhudbaddii jimcaha ee laga jeediyay magaalooyin kala duwan oo Iran ah oo digniino loo jeedinayay Mareykanka iyo Israel

    

    Xigashada Sawirka, wikipedia

    Khudbadihii salaadda Jimcaha ee maanta laga jeediyay magaalooyin kala duwan oo ka tirsan Iran ayaa imaamyadu uga digeen Mareykanka iyo Israel suurtagalnimada weerar kale.

    Magaalada Tehran, MaxamedJavad xaj Cali Akbari, oo ah imaamka ku meel gaarka ah ee salaadda Jimcaha ee caasimadda, ayaa isagoo la hadlayay Maraykanka iyo Israa’iil yiri: “Haddii aad sameysaan wax nacasnimo ah, markan waxaad arki doontaan Iran ka duwan, waxaana tijaabin doonnaa gantaallo cusub oo aydnaan waligiin ka fikirin.”

    Axmad Alam-ul-Huda, oo ah imaamka Mashhad, ayaa sidoo kale digniino u diray Maraykanka iyo Israa’iil, isagoo yiri: “Mid ka mid ah saameyntii dagaalkii dhowaa waxay ahayd in tiknoolajiyadda jaban ee diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallada Iran ay awoodday inay la tartanto tiknoolajiyadda qaaliga ah ee Maraykanka, hadda qof walba wuxuu noqday macaamiil u ah warshadaha difaaca Iran. Maanta Iran waxaa dunida loogu aqoonsaday quwadda afraad ee ugu weyn.”

    Cabdul Hossein Ghobishawi, oo ah imaamka Misaajidka Abadan, oo ka mid ah magaalooyinka ugu muhiimsan shidaalka Iran, ayaa ka digay: “Ciidamada qalabka sida ma ixtiraami doonaan wax khadad cas ah haddii dagaal kale lagu qaado dalka.”

    Mohammad Nabi Mousavifard, imaamka Ahvaz, caasimadda gobolka Khuzestan, ayaa ku hanjabay in dagaalka xiga ee suuragalka ah “aan dhulka la simi doonno Sacuudiga, imaaraadka, Kuwait, iyo Bahrain.”

    Mojtaba Mirdamadi, oo ah imaamka misaajidka magaalada Isfahan, ayaa isna yiri: “Mustaqbalka ifaya ee gobolka Gacanka Faaris wuxuu ahaan doonaa mid aan Maraykan lahayn, mana laha meel ay kaga sugnaan karaan Gacanka Faaris marka laga reebo gunta biyihiisa.”

11. 6 Saacadood ka horLa-taliyaha Madaxweynaha Imaaraadka: Heshiiska Iran iyo Mareykanka waa inuu ka hadlaa arrimaha asaasiga ah

    La-taliyaha dhinaca diblomaasiyadda ee Madaxweynaha Imaaraadka ayaa sheegay in heshiis kasta oo dhex mara Iran iyo United States “uu yahay inuu wax ka qabto sababaha asaasiga ah.”

    Anwar Gargash ayaa ka digay in wareeg cusub oo colaadeed oo dhex mara Maraykanka iyo Iran uu sii adkeyn doono xaaladda gobolka.

    Mr. Gargash wuxuu yiri: “Xal kasta oo siyaasadeed waa inuu wax ka qabtaa arrimaha asaasiga ah, si aanay mustaqbalka u dhalan dhibaatooyin iyo qalalaase cusub.”

    Kadib weerarradii Maraykanka iyo Israa’iil iyo bilowgii dagaalka, Iran ayaa weerarro diyaarado aan duuliye lahayn iyo gantaallo ah ku bartilmaameedsatay Imaaraadka iyo dalal kale oo gobolka ku yaalla oo ay ku leeyihiin saldhigyo ciidamada Maraykanka.

    Tan iyo markaas, xiisadda u dhexeysa Iran iyo Imaaraadka ayaa sii kordhaysay, iyadoo labada dhinac ay is dhaafsadeen eedeymo iyo dhaleeceyn adag.

    Tehran ayaa ku eedeysay Imaaraadka inuu yahay “bahwdaag firfircoon” oo ay Maraykanka iyo Israa’iil ku garab siinaya weerarrada lagu qaaday Iran; halka Imaaraadkuna uu Iran ku eedeeyay inay “isku dayeyso inay cudurdaar uga dhigato” weerarrada ay ku qaaday dalkaas.

    Kadib warar sheegayay in Imaaraadku si toos ah uga qeyb qaatay weerarro ka dhan ah Iran intii lagu jiray dagaalkii dhowaan dhacay, Imaaraadku wuxuu sheegay in dhammaan tallaabooyinkiisu ay ahaayeen kuwo difaac ah oo loogu talagalay ilaalinta madax-bannaanida dalka, shacabka, iyo kaabeyaasha muhiimka ah.

    Sidoo kale akhriso:

    Trump oo shaaciyay dalka xiga ee bartilmaameedka u ah Iran kadib

    Waa kuwee dalalka uu Trump beegsan karo kadib Venezuela

    Wasiir xilkeedii ku weyday dadka tuugsada oo ay wax ka sheegtay

12. 7 Saacadood ka horMareykanka oo joojiyay $14 bilyan oo hub ah oo uu ka iibin rabay Taiwan 'dagaalka Iran awgeed'

    

    Xigashada Sawirka, CQ-Roll Call, Inc. via Getty Images

    Maraykanka ayaa sheegay inuu si ku-meel-gaar ah u hakiyay heshiisyo hub oo qiimahoodu yahay 14 bilyan oo doolar oo loogu talagalay Taiwan, si loo hubiyo inuu haysto kayd ku filan oo hub iyo rasaas ah haddii ay dhacdo dagaal suurtagal ah oo lala galo Iran.

    Ku-simaha Xoghayaha Ciidanka Badda ee Maraykanka, Hong Kao, ayaa arrintan xaqiijiyay intii lagu jiray dhageysi ka dhacay Golaha Senate-ka shalay.

    Tallaabadan ayaa timid inkastoo Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uusan dhowaan mowqif cad ka qaadan arrinta iibinta hubka, isagoo sheegay inuu kala hadli doono Madaxweynaha Taiwan.

    Xafiiska madaxtooyada Taiwan ayaa Jimcihii sheegay inuusan helin wax macluumaad ah oo ku saabsan “isbeddelka habraaca iibinta hubka” ee Maraykanka.

    Iibinta hubka ee Maraykanka uu siiyo Taiwan ayaa muddo dheer ahayd arrin ka careysiisa Beijing; Shiinaha wuxuu Taiwan u arkaa qayb ka mid ah dhulkiisa mana aqoonsana ismaamulka jasiiraddaas, wuxuuna xitaa ka gaabsaday inuu meesha ka saaro suurtagalnimada isticmaalka xoog si uu ula wareego gacanta Taiwan.

    Sidoo kale akhriso:

    Trump oo shaaciyay dalka xiga ee bartilmaameedka u ah Iran kadib

    Waa kuwee dalalka uu Trump beegsan karo kadib Venezuela

    Wasiir xilkeedii ku weyday dadka tuugsada oo ay wax ka sheegtay

13. 7 Saacadood ka horIran oo shaacisay tirada markaabiibta maray marin-biyoodka Hormuz 24-kii saac ee la soo dhaafay

    Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) ayaa sheegtay in iyadoo lala kaashanayo ciidankooda badda, “24-kii saac ee la soo dhaafay ay 35 markab, oo ay ku jiraan kuwa shidaalka qaada, maraakiibta konteenarrada, iyo maraakiib kale oo ganacsi, ay ka gudbeen marin-biyoodka Hormuz kadib markii ay heleen oggolaansho.”

    Waaxda Xiriirka Dadweynaha ee IRGC ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay: “Ciidanka Badda ee IRGC waxay abuureen marin-biyood ammaan ah oo loogu talagalay maraakiibta iyo sii socoshada ganacsiga caalamiga ah.”

    Shalay, Hay’adda Maareynta Marin-biyoodka Gacanka Faaris, oo ay aasaastay Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran, ayaa daabacday khariidad ay ku shaacisay “Aagga Kormeerka Maamulka Marin-biyoodka Hormuz.”

    Sida lagu sheegay ogeysiiskaas, aaggan waxaa laga qeexay “xariiqda isku xirta Buurta Mubarak ee Iran iyo koonfurta Fujairah ee Imaaraadka Carabta, dhinaca bari ee marin-biyoodka” ilaa “xariiqda isku xirta dhammaadka Jasiiradda Qeshm ee Iran iyo Umm Al Quwain ee Imaaraadka Carabta, dhinaca galbeed ee marin-biyoodka.”

14. 9 Saacadood ka horErdogan oo soo saaray amar lagu xirayo mid kamid ah jaamacadaha ugu faca weyn Turkiga

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Mid ka mid ah jaamacadaha garda loo leeyahay ee ugu da’da weyn Turkiga ayaa lagu xiray amar uu soo saaray Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan.

    Istanbul Bilgi University, oo caan ku ahayd siyaasaddeeda furfuran iyo aragtiyada xorta ah, ayaa siddeedii bilood ee la soo dhaafay ay dowladdu maamulaysay, iyadoo shirkadda iska leh lagu baarayay eedeymo la xiriira lacag dhaqid iyo musuqmaasuq canshuuraha ah.

    Milkiilayaasheeda, Can Holding, waxay maamulaan telefishanno waaweyn iyo sidoo kale dugsiyo.

    Mustaqbalka in ka badan labaatan kun oo arday oo dhigta Jaamacadda Bilgi wali lama hubo.

    Ardaydu waxay sheegeen in xarunta jaamacaddu wali furan tahay, isla markaana ay gelinka dambe ee jimcaha maanta ahdhigi doonaan bannaanbax.

15. 9 Saacadood ka hor''Waxaan qaataa 57 xanuun baab'iye maalinkii si aan u mirqaamo''

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Bishii December ee 2017 haweeney u dhalatay dalka Britain oo lagu magacaabo Laura Plummer ayaa lagu xukumay saddex sano oo xarig ah ka dib markii lagu helay 300 oo ah kiniinka xanuun baab'iyaha nooca loo yaqaano Tramadol oo ay keentay dalka Masar.

    Iyada oo xukunka lagu riday ay argagax ka muujiyeen dad badan oo ku sugan UK ayaa hadana waxa ay arrintan bidhaamisay dhibaatada dadka la qabatimay kiniiniga xanuun baab'iyaha kuwaasi oo dhan malaayiin qof oo ku nool dalka Masar.

    "Markii aan jiray 15 sano, waxa an ciyaari jirnay ciyaarta PlayStation ,qof ayaa i aflagaadeeyay anaga oo ciyaarayna ka dibna inta aan bir qaatay ayaan madaxa uga dhuftay.

    Cabdul Xamiid, waxaa uu imika jiraa 24 sano, waxa uu xusuustaa markii uu xaqiiqsaday in la qabsiga uu la qabatimay daroogada ay faraha ka baxday.

    Isaga oo jira 13 sano,waxa uu isku dayay oo uu markii ugu horeysay tijaabiyo kiniiniga xanuun baab'iyaha ee loo yaqaano Tramadol.

    Si la mid dhalinyaro badan oo reer Masar ah wuxuu bilaabay in uu hal kiniini ah oo 100gm u qaybiyo afar meelood ka dibna hal qayb isticmaalo si uu ugu mirqaamo.

    Sii akhri

16. 22 Maajo 2026Calaamadaha lagu garto kansarka ku dhaca xubinta taranka ee ragga

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Hormoonnada shahwada ee ragga ayaa qaabilsan dhinaca dhalmada waxayna kasoo baxaan xubinta taranka ee loo yaqaan xiniinyaha. Hase yeeshee, arrintaas waxaa dhibaato weyn u geysta nooc ka mid ah cudurka cancer-ka oo inta badan dadku aysan ku baraarugin marka uu soo wajaho.

    Cancer-ka ku dhaca xiniinyaha oo afka qalaad ee caafimaadka lagu dhaho "testicular cancer” waxa uu saameeyaa unugyada soo saara biyaha ragga iyo kuwa dibadda usoo saara labadaba.

    Qiyaastii boqolkiiba 90 ka mid ah cancer-ka xubinta taranka ee ragga waxa uu asal ahaan ka abuurmaa unugyada sameeya shahwada. Boqolkiiba 10-ka kale waxay ka imaadaan koox burooyin ah oo ku sameysma xubinta salkeeda.

    Sanad kasta waxaa caalamka laga diiwaangeliyaa in ka badan 50,000 oo qof oo uu ku dhacay cancer-ka xiniinyaha. Ku dhawaad 10,000 oo ka mid ah bukaannada ayaa sanad walba u geeriyooda cancer-ka noocaas ah.

    Inta badan dhimashada waxaa loo sababeeyaa in dadka ay xilli dambe tagaan dhakhtarka, markaasoo uu xanuunku gaaray heer aan waxba laga qaban karin. Sababta ugu weyn waa in aan si fiican loogu baraarugsaneyn calaamadaha muujiya cudurkan dilaaga ah.

    Sii akhri

17. 22 Maajo 202615-ka magaalo ee Afrika ee ugu nolol qaalisan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Iyadoo qiimihii badeecadaha iyo macaamiishadda ay sare u sii kacayaan guud ahaan Afrika, qof kasta wuu dareemayaa saamaynta. Laakiin, sida had iyo jeer dhacda, dadka qaar ayaa saameynta ugu badan dareemi doona marka loo barbardhigo kuwa kale.

    Si fudud haddii loo qeexo, waxaa la eegayaa asal ahaan qiimaha ay ku kaceyso inaad ku noolaato hal magaalo marka loo eego kuwa kale. Waxaa la tixgalinayaa qiimaha badeecadaha, qiimaha kirada, kharashka daryeelka caafimaadka iyo kharashyada kale. Qeexidda hoose ee ay soo saartay shirkadda daraaseysa arrimaha suuqyada iyo dhaqaalaha ee Statista ayaa u qeexday sidan hoose:

    "Qiimaha maciishadda waa lacagta loo baahan yahay in lagu daboolo kharashaadka aasaasiga ah sida guryaha, cuntada, canshuuraha, iyo daryeelka caafimaadka ee meel gaar ah iyo waqti cayiman. Qiimaha maciishadda waxaa badanaa loo isticmaalaa in la barbardhigo qiimaha qaaliga ah ee ku noolaanshaha hal mid. Magaalada iyo mid kale. Qiimaha maciishadda wuxuu ku xiran yahay mushaarka, haddii uu badan yahay kharashka nolosha, sida New York, tusaale ahaan, heerarka mushaarka waa in la kordhiyaa si ay dadku u awoodaan inay ku noolaadaan magaaladaas."

    Sii akhri

18. 22 Maajo 2026Qorshaha ay Soomaaliya koronto uga soo iibsaneyso Itoobiya iyo saddexda magaalo ee laga soo gelin doona

    

    Xigashada Sawirka, Social

    Wasiirka tamarta iyo kheyraadka biyaha Soomaaliya ayaa sheegay in Soomaaliya ay qorsheynayso inay koronto ka soo iibsato Itoobiya.

    Wasiir Cabdulaahi Bidhaan Warsame oo wareysi siiyay warbaahinta Dawan, ayaa sheegay inay tani qayb ka tahay dadaallada lagu ballaarinayo helitaanka tamarta iyo dhimista qiimaha korontada dalka.

    Waxaa uu sidoo kale sheegay in dowladda Soomaaliya ay waddo qorsheyaal la xiriira soo dhoofinta koronto laga keeno Itoobiya.

    Wasiirka ayaa intaa ku daray in dowladda ay qorsheyneyso in korontada Itoobiya laga soo geliyo saddex meelood, kuwaas oo kala ah Doolow, Wajaale iyo Goldogob, ka hor inta aan loo sii gudbin magaalooyinka kale ee dalka.

    Mashruucan uu taageerayo Bangiga Adduunka, ayuu sheegay in qorshihiisu marayo hore lmeel wanaagsan.

    “Dowladda waxay rajeyneysaa in qiimaha korontada Itoobiya laga keenayo uu gaaro qiyaastii 5 senti halkii kilowatt-saac (kWh), taas oo aad uga hooseysa qiimaha hadda ka jira Soomaaliya”, ayuu yiri wasiirku.

    Sidoo kale akhri

    Korantada Soomaaliya ma gaarsiisan tahay heerkii looga baahnaa

19. 22 Maajo 2026Haweenay guurka u diiday arrin la yaab leh

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Gabadha lagu magacaabo Selverani Kanagarasu oo u dhalatay dalka Hindiya, ahna 48 jir waligeed ma aysan guursanin, waxayna guurka ka xulatay daryeelka dibbi ka qeybqaata tartanka hardida ee ka dhaca gobolka ay ku nooshahay ee Tamil Nadu.

    Gobolkan waxaa ka jira caaddo qarniyo jirsatay oo lagu tartamayo dibbiyada, kuwaas oo rag badan ay ku loolamaan in ay gacanta ku dhigaan abaalmarin qaali ah oo lagu xiray geesaha dibbiga.

    Caado dhaqameedkan waxaa lagu magacaabaa Jallikattu, waxaana dhacday in mar lagu joojiyay amar maxkamadeed kadib markii dadka u dooda xuquuqda xayawaanka ay dacwo geeyeen, balse go'aankaas waxaa ka dhashay mudaaharaadyo waaweyn oo rabshado wata, taas oo dowladda ku qasabtay in ay fasaxdo.

    Selverani waxa ay dhaqashada dibbiyada tartanka gala ka dhaxashay aabaheed iyo awoowgeed oo ay sheegtay in ay u xanaanayn jireen sida ilmo ay dhaleen oo kale.

    Hadda waxa ay xanaanaysaa dibbi 18 jir ah , waxaa lagu magacaabaa Ramu, waxa uu ku guuleystay illaa 5 biladood, isaga oo ka qeybgalay 7 tartan guud ahaan.

    "Ramu waa wiilkeyga oo kale, billado ayuu ku guuleystay, waxaase intaas ka muhiimsan in uu yahay mid sharaf badan u soo jiiday qoyskeena," ayay tiri haweenaydan oo diidan in ay nin guursato.

    Sii akhri

20. 22 Maajo 2026Trump oo shaaciyay dalka xiga ee bartilmaameedka u ah Iran kadib

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Maraykanka, Marco Rubio, ayaa ka digay in hoggaamiyeyaasha Cuba aysan awoodi doonin inay ka baaqsadaan khilaafka kala dhexeeya Washington.

    Mr Rubio wuxuu Cuba ku tilmaamay dal khatar ku ah amniga qaranka Mareykanka, wuxuuna sheegay in suuragalnimada heshiis nabadeed oo wadaxaajood lagu gaaro aysan muuqan.

    Arbacadii, Washington waxay Raul Castro, hoggaamiyihii hore ee Cuba, ku soo oogtay dacwado la xiriira shirqool lagu dilayo muwaadiniin Mareykan ah — taas oo la xiriirta weerar dhacay soddon sano ka hor.

    Waxaa sidoo kale lagu eedeeyay ridistii laba diyaaradood sanadkii 1996.

    Mr Rubio wuxuu sidoo kale shaaciyay xarigga gabar la dhalatay madaxa shirkad ay maamusho militariga Cuba.

    Wuxuu sheegay in Adys Lastres Morera — oo ku nool gobolka Florida — laga laalay sharcigeedii deganaanshaha joogtada ah, islamarkaana hadda ay ku jirto gacanta hay’adda socdaalka iyo kastamka Mareykanka ee ICE.

    Muddo bil ah kahor markii Cuba ay curyaamisay shaqo joojin 24-saac ah oo kale ah oo dalka oo dhan ah, madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in dalkaas uu yahay bartilmaameedka xiga ee maamulkiisa, wuxuuna sheegay inuu rumeysan yahay in ha dhowaato ama ha dheeraato, isbeddello ka dhici doonaan jasiiradda.

    Sidoo kale akhriso:

    Trump oo shaaciyay dalka xiga ee bartilmaameedka u ah Iran kadib

    Waa kuwee dalalka uu Trump beegsan karo kadib Venezuela

    Wasiir xilkeedii ku weyday dadka tuugsada oo ay wax ka sheegtay