Pakistan oo mar kale dadaal ugu jirta dhexdexaadinta Mareykanka iyo Iiraan

Wasiirka arrimaha gudaha Pakistan Syed Mohsin Naqvi ayaa Tehran kula kulmay wasiirka arrimaha dibadda Iiraan Abbas Araqchi.

Kooban

Tebin toos ah

  1. Dad caraysan oo gubay isbitaal uu ku jiray maydka qof looga shakiyay inuu ku dhacay Ebola

    .

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Qoraalka sawirka, .

    Dad careysan ayaa dab qabadsiiyay isbitaal ku yaalla bariga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo, kadib geerida bukaan looga shakiyay inuu qabay cudurka Ebola.

    BBC-da ayaa fahamsan in qaraabada bukaanka ay xoog ku galeen xarunta caafimaadka oo ku dhow magaalada Bunia, kadib markii shaqaalaha caafimaadku ay diideen in lala baxo meydka bukaanka.

    Intii uu qalalaasuhu socday, lix bukaan ayaa baxsaday, kuwaas oo saddex kamid ah si rasmi ah looga xaqiijiyay inay qabaan Ebola.

    Shaqaalaha caafimaadka ee Isbitaalka Rwampara ayaa hadda ku jira ilaalin militari, iyadoo boolisku isku dayayaan inay dib u soo celiyaan kala dambeynta.

    Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in cudurka dillaacay uu dilay in ka badan boqol iyo konton (150) qof, halka in ka badan lix boqol (600) oo kiis oo looga shakisan yahay lasoo sheegay.

    (Hore, kooxda fallaagada ah ee M23 ayaa xaqiijisay kiiskii ugu horreeyay ee Ebola ee gobolka South Kivu, taas oo sare u qaaday cabsi laga qabo faafitaanka fayraska ee meelaha ay colaadaha hubeysan ka jiraan.)

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  2. War deg deg ah, Hoggaamiye mucaaradka Turkiga oo shaqo joojin lagu sameeyay

    Özgür Özel

    Xigashada Sawirka, BBC TÜRKÇE

    Qoraalka sawirka, Özgür Özel

    Maxkamad ku taalla Turkiga ayaa amar ku bixisay in shaqada laga joojiyo hoggaamiyaha hadda ee xisbiga mucaaradka ugu weyn dalkaasi. Tani waa go’aankii ugu dambeeyay ee lagu bartilmaameedsanayo xisbiga CHP, kaas oo wajahaya eedeymo badan oo uu xisbigu sheegay inay yihiin kuwo siyaasadaysan.

    Amarkan ayaa ka dhigan in hoggaamiyaha hadda ee xisbiga, Özgür Özel, shaqada laga joojin doono, halka hoggaamiyihii hore, Kemal Kılıçdaroğlu, uu si ku meel gaar ah xilka ula wareegi doono.

    Go’aankan wuxuu la xiriiraa dacwad sharci ah oo laga gudbiyay shirkii guud ee xisbiga ee sanadkii 2023, kaas oo lagu doortay Özel.

    Waxaa la filayaa in racfaan laga qaato go’aankaas. Özel ayaa ugu yeeray dhammaan xubnaha baarlamaanka ee xisbigiisa inay isugu yimaadaan xarunta dhexe ee xisbiga si loo qabto kulan degdeg ah.

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  3. War deg deg ah, Rag lagu eedeeyay qorshaha weerar ay ku qaadaan hoggaamiyayaal Yahuud oo la maxkamadeeyay

    Hay’adaha garsoorka ee Jarmalka ayaa dacwad kusoo oogay muwaadiniin u kala dhashay Denmark iyo Afghanistan, kuwaas oo lagu soo eedeeyay inay Iiraan ka taageerayeen qorshe lagu doonayay in lagu dilo hoggaamiyeyaal caan ah oo ka tirsan ururrada Yuhuudda ee Jarmalka.

    Sida ay sheegtay Reuters, eedeysanayaasha oo magacyadooda loo soo gaabiyay “Ali S.” iyo “Tawab M.” si waafaqsan sharciyada asturnaanta ee Jarmalka, waxay wajahayaan dacwado la xiriira ka qaybqaadasho isku day dil ah.

    Xeer-ilaaliyeyaasha federaalka ee Jarmalka ayaa sheegay in mid ka mid ah eedeysanayaasha loo xil saaray inuu ururiyo xog ku saabsan Josef Schuster, oo ah madaxa Golaha Dhexe ee Yuhuudda Jarmalka, iyo Volker Beck, oo ah madaxa Ururka Jarmal-Israa’iil, horaantii sannadkii hore.

    Sida ay sheegeen xeer-ilaaliyeyaashu, sidoo kale waxaa loo diray inuu basaaso laba dukaan oo raashin Yuhuuddu leeyihiin oo ku yaalla Berlin.

    Mas’uuliyiinta Jarmalka iyo Denmark ayaa sannadkii hore shaaciyay in muwaadin Danish ah lagu xiray Denmark isagoo looga shakisan yahay inuu Iiraan u basaasi jiray isla markaana ururinayay xog ku saabsan goobaha iyo dadka Yuhuudda ee Berlin.

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  4. War deg deg ah, Cristiano Ronaldo oo shan sano kadib koob la qaaday Alnassr

    Cristiano Ronaldo

    Xigashada Sawirka, Alnassr

    Qoraalka sawirka, Cristiano Ronaldo

    Ciyaaryahan reer Portugal Cristiano Ronaldo ayaa soo afjaray abaartii ka haysatay dhanka koob la’aanta, kadib markii ciyaar kooxdiisa ay la yeelatay Damac ay kaga adkaadeen 4:1, taasi oo 86 dhibcood ugu suurtagalisay in ay koobka Saudi Pro League ay ku qaadaan.

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  5. Maxaad ka taqaanaa shirkada diyaaradaha Drones-ka ee uu mar booqday Madaxweyne Xasan Sheekh?

    Shirkadda Baykar

    Xigashada Sawirka, SONNA

    Qoraalka sawirka, Shirkadda Baykar

    Shirkada Turkiga ee samaysa diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Baykar ayaa la aas aasay sannadkii 1986, waxaana isla sannadkaasi ay ku bilowday soo saarista qayb kamid ah mashiinada gaadiidka, waxaana sannadkii 2000 ay bilowday nidaamka gaadiidka iswada.

    Sanadkii 2004 ayaa shirkadu tijaabisay duulimaad diyaarad iswada oo ku shaqeynaysa nidaamyada Software-ka Elektarooniga maxalliga. Sanandkii 2006 ayay samaysay horumarinta iyo soo saarista Bayraktar yar oo is wada karta kaligeed.

    Sanadkii 2009 ayay samaysay shirkadu duulimaadkii ugu Horeeya ee si buuxda u madaxbanaan ee ku shaqaynaya nidaamka is wada. 2014 ayaa Bayraktar TB2 u sameysay tijaabada duulimaadka iswada ee ugu horeeyay.

    Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Baykar ay soo saartay ayaa waxaa ugu caansan diyaaradda ku caan baxday dagaalka ee Bayraktar TB2 oo ay adeegsadaan ciidamada difaaca Turkiga.

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  6. War deg deg ah, Horumar ayaa laga sameeyay wada-hadallada Iran - Marco Rubio

    Marco Rubio

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Qoraalka sawirka, Marco Rubio

    Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Maraykanka, Marco Rubio, ayaa Khamiistii sheegay inuu rajo ka qabo in booqashada taliyaha ciidanka Pakistan ee Iran ay horumar u horseedi doonto dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu soo afjarayo dagaalka, isagoo xusay in horumar laga sameeyay wada-hadallada.

    Rubio ayaa wariyeyaasha u sheegay inuu ka warqabo in saraakiil Pakistani ah ay maanta u safri doonaan Tehran.

    Wuxuu sheegay inuu rajaynayo in tani ay sii dardargelin doonto wada-hadallada lagu doonayo in lagu soo afjaro dagaalka.

    Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa sidoo kale mar kale dhaleeceeyay NATO, isagoo ku eedeeyay inaanay taageero siin dagaalka Maraykanka ee ka dhanka ah Iran.

    Wuxuu wariyeyaasha u sheegay in Donald Trump “uusan ka codsanayn inay diraan diyaaradaha dagaalka, balse ay diidan yihiin inay wax kasta qabtaan. Arrintaas aad ayaan uga niyad-jabsanahay.”

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  7. Mareykanku ma hub ayuu u diray dibadbaxayaasha Iran isagoo adeegsanaya Kurdiyiinta?

    .

    Xigashada Sawirka, AFP via Getty Images

    Qoraalka sawirka, .

    Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa dhowr jeer oo ka mid ah toddobaadyadii la soo dhaafay ku andacooday inuu hub u diray dibadbaxayaasha Iran "iyadoo la adeegsanayo Kurdiyiinta", balse Kurdiyiintu ay hubkaas iska haysteen.

    Baaritaanno BBC ay sameysay ayaa muujinaya in qayb ka mid ah hadalka Trump laga yaabo inuu sax yahay, isla markaana ay jirtay qorshe lagu hubaynayo laguna taageerayo Kurdiyiinta si ay uga qayb qaataan dagaal suurtagal ah oo ka dhan ah Iran, hase yeeshee fulintiisu ay dhibaato la kulantay.

    James Jeffrey, oo ahaa safiirkii hore ee Mareykanka u fadhiyay Turkiga iyo Ciraaq, isla markaana laba sano ahaa ergaygii gaarka ahaa ee Trump ee dagaalka ISIS ee Suuriya iyo Ciraaq, ayaa sheegay in Gobolka Kurdistan iyo Turkiga labaduba ay "kasoo horjeesteen in Kurdiyiinta Iran la hubiyo."

    SII AKHRI WARBIXINO KALE

  8. Dalal badan oo cambaareeyay fal uu sameeyay wasiirka Israa'iil

    Israa'iil

    Xigashada Sawirka, Reuters

    In ka badan labaatan waddan ayaa hadda cambaareeyey Israa’iil kadib markii wasiirkeeda amniga qaranka uu soo dhigay muuqaal muujinaya dad u dhaqdhaqaaqaya Gaza oo la xidhay, kuwaas oo si qalafsan loola dhaqmay laguna qasbay jagooyin cadaadis leh, isagoo ku jees-jeesaya.

    Waddamo badan ayaa dalbaday in safiirrada Israa’iil ay bixiyaan jawaabo la xiriira falalka Itamar Ben Gvir. Talyaanigu wuxuu aad uga sii gudbay arrintaas, isagoo ku boorriyey Midowga Yurub inuu cunaqabatayn saaro Ben Gvir, isagoo sheegay inuu ku xadgudbay xuquuqda aasaasiga ah ee aadanaha.

    In ka badan 400 oo qof oo dhaqdhaqaaqayaal ah oo laga soo qabtay doomaha lagu weeraray biyaha caalamiga ah ayaa hadda laga masaafuriyey Israa’iil.

    Sidoo kale akhriso:

  9. Sheekada gabdho uu kufsaday Sheekh Qur'aan saarayey

    Digniin: Maqaalkani waxa uu xambaarsan yahay sharraxaad ku saabsan faraxumayn, gogol-dhaaf qasab ah iyo erayo kale oo laga yaabo in dadka qaar ay dhibto.

    "Aria" waxay ahayd 13 jir markii uu faraxumeeyay imaam u sheegay inuu "daawayn" u samaynayo.

    Cabdul Xaliim Khaan oo ahaa wadaad dhanka diinta aad loogu qadariyo masaajid ku yaalla Bariga London ayaa gabdhaha yaryar iyo waalidkood u sheegi jiray inay u baahan yihiin "daawayn" looga saarayo "ruuxaanta ama jinka noociisa xun".

    Gabar kasta marka uu ula dhaqmo si aan wanaagsaneyn waxa uu u sheegi jiray in aysan cidna la wadaagin, isaga usii raacin jiray laga yaabo in qaar kamid ah qoyskeeda ay waxyeello soo gaari karto.

    Aria waa magac aan sheekada ugu talo galnay inaan ku tebinoo maaha magaceeda saxda ah, mar ay ka sheekeeneesay ayey tiri "Runtii waxaan aaminsanaa inuu leeyahay awoodo ka sarreeya dadka caadiga ah".

  10. Israa'iil oo dooneysa inay xirto safaaraddeeda Istanbul

    Israa'iil

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Israa’iil ayaa ka fikiraysa inay xirto qunsuliyaddeeda ku taalla Istanbul sabab la xiriirta sii xumaanshaha khilaafka diblomaasiyadeed ee kala dhexeeya Turkiga.

    Haddii tallaabadaas la qaado, safaaradda Israa’iil ee Ankara ayaa noqon doonta wakiilka rasmiga ah ee kaliya ee Israa’iil ku leedahay Turkiga.

    Warkan ayaa markii ugu horreysay kasoo baxay warbaahinta Israa’iil, gaar ahaan bogga Ynet Global. Warbixintu waxay sheegtay in diblomaasiyiin Israa’iiliyiin ah oo loo xilsaaray Turkiga ay hadda ku sugan yihiin Bulgaria, halka shaqaalaha maxalliga ah ay wali ka shaqeynayaan guryahooda.

    Mas’uuliyiin Israa’iili ah oo ay wareysatay BBC Turkish ayaa xaqiijiyey in wadahadallo ay socdaan oo ku saabsan suurtagalnimada xiritaanka qunsuliyadda, balse waxay sheegeen in aan weli wax go’aan ah laga gaarin.

    Sidoo kale akhriso:

  11. Iran oo shacabka u billowday tababar ku saabsan hubka

    Iran

    Xigashada Sawirka, EPA

    Mas’uuliyiinta Iran ayaa bilaabay inay ku tababaraan muwaadiniintooda isticmaalka hubka kaasoo lagu qabanayo aagga Vank Square, sida ay sheegtay Reuters.

    Macallimiin ku labisan dharka ciidanka ayaa baraya sida loo isticmaalo la isuguna rakibo qoryaha, iyo sidoo kale sida loo beegsado bartilmaameedyada.

    Hawshan ayaa sidoo kale ka kooban casharro aragtiyeed iyo habab difaac oo lagaga hortago cadowga, iyadoo wax walba lagu sameynayo kormeerka macallimiinta.

    Fiidiyow ku wareegaya internetka ayaa muujinaya haween baranaya sida bartilmaameed loo beegsado.

    Arrintan ayaa timid kadib markii Iran ay uga digtay Maraykanka in haddii la weeraro, ay la kulmi doonaan jawaab lama filaan ah.

    Wasiirka arrimaha dibadda, Abbas Araqchi, ayaa sheegay in Iran ay casharro badan ka baratay dagaalka tan iyo markii uu billowday bishii Febraayo.

    Dhanka Maraykanka, Madaxweyne Trump ayaa sheegay inuusan ku degdegin wadahadallada Iran. Waxa uu si gaar ah u doonayaa in la furo marinka Hormuz, oo ay ka gudbaan ku dhowaad 20% shidaalka dunida.

    Sidoo kale akhriso

  12. Xanuunnada jabtada iyo waraabowga oo Yurub ku badanaya

    Xanuunno

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Infakshannada lagu kala qaado galmada (STIs), oo ay ku jiraan jabtada (gonorrhoea) iyo waraabowga (syphilis), ayaa gaaray heerarkoodii ugu sarreeyay ee abid laga diiwaangeliyo Yurub, sida ay muujinayso xog cusub.

    Xarunta Yurub ee Ka-hortagga iyo Xakamaynta Cudurrada (ECDC) ayaa sheegtay in labadan cudur ay gaareen heerarkoodii ugu sarreeyay in ka badan 10 sano gudaheed sannadka 2024.

    Jabtadu waxay gaartay 106,331 kiis — taasoo ah koror dhan 303% tan iyo 2015 — halka waraabowgana uu in ka badan labo jeer kordhay muddadaas isla markaana gaaray 45,557 kiis.

    Hay’adda caafimaadka ayaa sheegtay in “farqiyada badan ee baaritaanka iyo ka-hortagga” ay qayb ahaan sabab u yihiin kororka faafitaanka, waxayna ku baaqday in tallaabo degdeg ah la qaado.

    “Infakshannadani waxay keeni karaan dhibaatooyin culus, sida xanuun joogto ah iyo dhalmo la’aan, iyo marka ay timaaddo waraabowga, dhibaatooyin ku yimaada wadnaha ama habdhiska neerfaha,” ayuu yiri Bruno Ciancio, madaxa qaybta cudurrada si toos ah la isugu kala gudbiyo iyo kuwa tallaalka lagu hortagi karo ee hay’adda.

    Wuxuu sheegay in kiisaska waraabowga ku dhaca ilmaha uurka ku jira ama ku dhasha — “halkaas oo caabuqu si toos ah ugu gudbo dhallaanka oo keeni kara dhibaatooyin nolosha oo dhan socon kara” — ay ku dhowaadeen inay labanlaabmaan intii u dhaxaysay 2023 iyo 2024.

    Spain ayaa lahayd tirada ugu badan ee kiisaska la xaqiijiyey ee jabtada iyo waraabowga dalalka Yurub ee ka qayb galay sannadka 2024, iyadoo laga diiwaangeliyey 37,169 iyo 11,556 kiis.

    In kasta oo kalamiidiya (chlamydia) ay weli ahayd infakshanka bakteeriyada ee ugu badan guud ahaan la soo sheego, haddana kiisasku waxay hoos u dhaceen 6% tan iyo 2015, iyagoo gaaray 213,443.

    Sidoo kale akhriso

  13. Pakistan oo mar kale dooneysa inay dhexdhexaadiso Iiraan iyo Mareykanka

    Iiraan

    Xigashada Sawirka, @Iran_GOV

    Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Pakistan, Syed Mohsin Naqvi, ayaa maanta kulan kula yeeshay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran, Abbas Araqchi, magaalada Tehran.

    Kulankaas waxaa xaqiijiyay war-saxaafadeed lagu daabacay barta X ee dowladda Iran.

    Booqashadan ayaa imaaneysa xilli Iran iyo Mareykanku ay is dhaafsanayaan farriimo, oo ay dhexdhexaadinayso Pakistan, si loo gaaro xabbad-joojin joogto ah iyo dib u billowga wada-hadallada.

    Sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay dowladda Iran, xiriirka labada dal iyo arrimo ay wadaagaan ayaa laga hadlay intii uu socday kulanka Mohsin Naqvi iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda.

    Waxaa xusid mudan in Wasiirka Arrimaha Gudaha Pakistan, Mohsin Naqvi, uu Tehran gaaray Arbacadii.

    Horey, Hassan Naqvi wuxuu ku sugnaa Iran muddo ku dhow afar maalmood toddobaadkii labaad ee bisha May, wuxuuna Talaadadii la soo dhaafay ku laabtay Pakistan, halkaas oo uu kula kulmay mas’uuliyiin badan oo Iiraaniyiin ah, oo ay ka mid yihiin Madaxweynaha Iran Masoud Peshkeshkian, Guddoomiyaha Baarlamaanka Iran Mohammad Baqer Qalibaf, iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Abbas Araqchi.

    Sidoo kale akhriso:

  14. Trump oo sheegay inuu la hadli doono madaxweynaha Taiwan

    Trump

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu hoggaamiyaha Taiwan, Lai Ching-te kala hadli doono arrin la xiriirta suurtagalnimada iibinta hub, taasoo noqon karta ka leexasho weyn oo laga sameeyo dhaqanka diblomaasiyadda.

    Hoggaamiyeyaasha Mareykanka iyo Taiwan si toos ah uma aysan wada hadlin tan iyo 1979‑kii—waqtigaas oo Washington ay jartay xiriirkii rasmiga ahaa ee Taiwan si ay u aqoonsato dowladda Beijing.

    Beijing waxay Taiwan u aragtaa inay ka tirsan tahay dhulkeeda, meesha kama aysan saarin suurtagalnimada ah inay xoog ku qabsato. Lai, oo xilka la wareegay 2024‑kii, ayaa hormuud u ah dadaallada ugu xooggan ee sanadihii u dambeeyay lagu xoojinayo difaaca jasiiradda.

    Mareykanka muddo dheer wuxuu taageerayay Taiwan, waxaana sharci ahaan waajib ku ah inuu siiyo awood ay isku difaacdo, balse waa inuu sidoo kale dheellitiro arrintan isagoo ilaalinaya xiriirka diblomaasiyadeed ee uu la leeyahay Shiinaha.

    Markii Arbacadii la weydiiyay haddii uu qorsheynayo inuu la hadlo Lai ka hor inta uusan go’aan ka gaarin iibinta hubka Mareykanka, Trump wuxuu yiri: “Waan la hadli doonaa. Qof walba waan la hadlaa… waan ka shaqeyn doonaa arrintaas, dhibaatada Taiwan.”

    Wuxuu sidoo kale xiriirkiisa madaxweynaha Shiinaha Xi ku tilmaamay “mid cajiib ah,” taasoo timid kadib shir socday labo maalmood oo ka dhacay Beijing toddobaadkii hore.

    Sidoo kale akhriso:

  15. Shey aan laga waayin cuntada Soomaalida oo carfiya shiirka ragga iyo dumarka

    .

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Qoraalka sawirka, .

    Toonta, alkolka, hilibka iyo soonka ayaa ka mid ah waxybaaha badalikara uduga iyo urka jirkaaga.

    Dadku way kala duwan yihiin. Wax kasta laga soo bilaabo shaqsiyadaada, sida aad u dhaqanto, welwelka, xaaladaada iyo caafimaadkaaga ayaa saameyn ku leh sida aan u soo shiirno.

    Tobankii sano ee u dambeeyay waxay noqotay wax iska cad in shiirka jirkeena uu ku xiran yahay hiddo-sidaheena, hormonadeena iyo nadaafada sida uu sheegay Prof. Craig Roberts oo ka tirsan jaamacadda University of Stirling ee Scotland.

    "Kuma xirno rag iyo dumar, yaraan iyo weynaan, jiro iyo fiyoowi" ayuu yiri Prof Craig oo sheegay in aysan ku xirneyn waxyaabo badan oo ka baxsan awoodeena.

    Mid ka mid ah waxybaaha saameynta ku leh sida jirkeena u soo shiiro ayaa ah cuntada aan cuno. Sida lagu sheegay cilmibaaris yar, waxa aan cuno ayaa saameyn ku leh sida guud ee jirkeena u soo shiiro iyo sida dadka kale u arkaan.

    Cuntooyinka aan qaadano waxay jirkeena u saameeyaan labo nooc sida ay sheegeyso Prof. Lina Begdache oo ka tirsan jaamacada New York ee Binghamton. Tan koowaad waa maqaarka iyo tan kale oo ah gudaha jirkeena sida caloosha iyo mindhiciraha.

    Marka aad cuntada qaadato oo dhiifshiidkaaga kala shaandheeyo waxaa howlgalaya bakteeriyada.

  16. Maxay tahay cabsida laga qabo in taleefannada gacantu sababaan kansar?

    .

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Qoraalka sawirka, .

    Ka dib markii lagu dhawaaqay talefoonnadii ugu horreeyay oo ah ah jilka shanaad (5G) sannadkii 2019 wixii ka dambeeyay, ayey soo bexeen walaacyo ku aaddan dhibaatada ay taleefannadan casriga ah u geysan karaan bini'aadamka. Isla markiiba waxaa soo baxay dad sheegaya in taleefannada noocan ah ay sababaan cudurro iyada oo dadka qaar ay la xiriiriyeen cudurka Covid-19 oo ay isku xilliyo kusoo beegmeen.

    Suurtagalnimada ah in ay sababi karaan cudurka daran ee kansarka ayaa ka mid ahayd waxyaabaha qabsaday baraha bulshada iyo weliba warbaahinta qaar. Balse waxyaabahan oo dhan ayaan la xaqiijin karin maaddaama ay jireen dadyow mar walba kalahaa ujeeddo gaar ah, sida in teknoolajiyaddani ay ahayd mid cusub isla markaana ay dalalka horumaray ku tartamayeen iyo in dadka dawladahooda dhaliilsan ku eedeynayeen in aysan dawladdoodu ka walwalsanayn bed qabka shacabka.

    Waxaa baraha bulshada ka abuurmay kooxo bilaabay olole ka dhan ah isgaarsiinta casriga ah ee ku shaqaynaysa tamarta jilka shanaad.

    Taleefannada ayaa sii daaya hirar shucaac ah maaddaama ay adeegsanayaan waxa loo yaqaan ‘Electromagnet’ oo ah tamar ka kooban magnet iyo koronto labadaba. Telefoonnada casriga ah ee jilalka labaad, saddexaad iyo afraad (2G, 3G, 4G) ayaa sii daaya hirar shuucaac oo gaaraya 0.7 ilaa 2.7 GHz oo ah cabbirka mowjadda. Jilka shanaad oo goor dhow soo baxay (5G) ayaa isagu isticmaala cabbir gaaraya ilaa 80GHz.

  17. Soomaaliya oo cambaareysay safaaradda ay Somaliland ka furanayso Quddus

    .

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Qoraalka sawirka, .

    Dawladda Soomaaliya ayaa cambaareysay wax ay ku tilmaantay "tallaabada maamulka Woqooyi Galbeed ugu xadgubay qadiyadda magaalada Quddus".

    Qoraal ay baahisay wakaaladda wararka SONNA ee ku hadasha afka dawladda Soomaaliya ayaa lagu sheegay inay ka soo horjeeddo safaaradda ay Somaliland sheegtay inay ka furayso magaalada Quddus.

    "Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay mar kale xaqiijinaysaa sida ay uga go'an tahay ilaalinta midnimada, madaxbannaanida, wadajirka dhuleed iyo qarannimada dalka, iyadoo si cad u diiddan tallaabo kasta oo hal dhinac ah oo wax u dhimaysa sharcinimada iyo jiritaanka dowladnimada Soomaaliya, kana hor imaanaysa qawaaniinta caalamiga ah iyo go'aannada ay soo saareen hay'adaha heer gobol iyo kuwa caalami ah" ayaa lagu yiri qoraalka.

    Waxaa kale oo wakaaladdu ay intaa ku dartay in talaabadaas ay ka soo horjeeddo "dareenka iyo mowqifka dalalka carabta iyo islaamka".

    Arrintan ayaa soo shaac baxday markii uu danjiraha Somaliland sheegay Talaadadii, sida ay soo werisay wakaaladda wararka Reuters, in goor dhow ay Somalland ay safaarad ka furan doonto magaalada Quddus ka dib markii Israa'iil ay noqotay dalkii ugu horreeyey ee si rasmi ah u aqoosada jamhuuriyadda iskeed ugu dhawaaqday madax banaanida.

  18. Adduunka oo ku baraarugay faa'idada caafimaad ee Geela u leeyahay "raganimada"

    .

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Qoraalka sawirka, .

    Caanaha Geela ayaa la sheegay inay kamid yihiin cuntooyinka ugu nafaqada badan ee ka qeyb qaadanaya sare u qaadidda caafimaadka.

    Waxaa caanaha Geela ku jiraa maddooyin dhowr ah oo isugu jiro kuwo ka qeybqaadanaya jir dhiska iyo Fitamiinno kale.

    Warbixin ay qortay barta QZ.com ayaa lagu sheegay in 12.2 milyan oo neef oo Geel ah ay ku nool yihiin Bariga Afrika, waana meesha ugu badan ee Geela laga dhaqdo.

    Warbixinta ayaa sidoo kale lagu sheegay in caanaha Geela ay dawo u yihiin cudurrada Sokorta, Alarjiga iyo waxay sare u qaadeysaa shahwada ama awoodda ragga.

    Caanaha Geela waxaa nolol ahaan ku tiirsan xoolo dhaqato badan oo ku nool dhulka Soomaalida.

    Waxaa caanaha Geela Soomaalida loo dhoofiya dalal badan oo ka tirsan caalamka.

    Barta Qz ayaa sidoo kale sheegtay in dalal Afrikaan ah sida Mauritania, Masar iyo Chad ay si weyn u isticmaalaan caanaha Geela ee gudaha dalalkaasi laga soo saaro intii ay ku tiirsanaan lahaayeen caanaha dibadda uga yimaado.

    Caadiyan Geela waxa uu magac iyo muuno gaar ah ku dhex leeyahay bulshada Soomaalida oo xooluhu yihiin laf-dhabarta nolashooda.

    Soomaalida dhexdeeda, Geela ayaa ah midka laga guursado oo lagu bixiyo yaradda iyo gabbaatiga, magta ayaa lagu bixiyaa oo lagu illaawaa xanuunka geerida nin boqollow ah isla markaana ragga coladda dhexmartay ee waranka isu sita ayaa lagu kala maslaxaa.

  19. Muxuu yahay hadalka uu yiri wasiir Fiqi ee ay ka xanaaqeen mucaaradka?

    Siyaasiinta mucaaradka Soomaaliya ee la magac baxay Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa soo saaray war-saxaafadeed, kaas oo ay ku cambaareynayaan hadal uu yiri wasiirka gaashaandhigga, Axmed Macalin Fiqi.

    Wasiir Fiqi ayaa hadal uu jeediyay soo dhigay bartiisa Facebook-ga, taas oo ku yiri:

    “Wax idiin soo weeraraya ma jiraan, ciidanka xoogga dalka, walaa nabadsugid iyo boolis, cid idiin soo socota ma jirto, laakiin maliishiyaad maalinkaad qaadataan gacmahaa la idinka jabinayaa”.

    “Maleeshiyaad hadaad adeegsatid oo aad isku daydid oo aad noo celisid sagaashamaadkii, iyo dagaal oogayaashi, gacmahaa layska jebinayaa”, ayuu intaas raaciyay wasiirka.

    Warqadda ay soo saareen golaha ayaa lagu sheegay inay hanjabaadaas u arkaan hadal shaqsiyeed, balse lagu matalayo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

    Waxay yiraahdeen;

    “Goluhu uma arko hanjabaadahaas hadal shaqsiyeed, balse wuxuu u arkaa in uu ku matalayo Madaxweynihii hore Xasan Sheekh Maxamuud, oo muddooyinkii dambe ku hawlanaa abaabul ciidan iyo cadaadis siyaasadeed oo ka dhan ah mucaaradka, iyadoo lagu gambanayo amni iyo xasillooni”.

    Warqadda ay soo saareen mucaaradka kadib, wasiir Fiqi ayaa qoraal soo dhigay bartiisa Facebook-ga oo uu kaga falcelinayo hadalkii mucaaradka isagoo sheegay in ay u qiil dayayaan acarqaladeynta nabadda iyo xasiloonida dalka.

    Waxaa uu yiri:

    "Anigu weligey ma dhiiragelin cunfi iyo gacan ka hadal, waa la yaqaan diiwankayga, hadalkaygii maantana waxaa uu tilmaamayay dhacdo la soo gudbay oo kooxdani ay si bareer ah ku weerareen ayagoo hubaysan saldhigga Degmada Wardhiigley sanadkii hore bishii September, oo dawladdu aysan ka falcelin weerarkoodii, haddii laga falcelin lahaana uu xaalku intaas ka xumaan lahaa.Waxaase marag madoonto ah in kooxdani ay muddo sanad ah marna soo qorayeen “qof iyo qori” marna ay dhiiragalinayeen in la dhinto, marna ay si toos ah u bixinayeen hanjabaado hubaysan.".

    War-saxaafadeedka mucaaradka oo dhameystiran hoos ka akhriso

    War-saxaafadeed

    Xigashada Sawirka, Cabdiraxmaan Cabdishakuur

    Qoraalka sawirka, War-saxaafadeed
  20. Howlgal uu Mareykanka fuliyay oo lagu dilay ugu yaraan 175 oo ka tirsanaa kooxda Daacish

    .

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Qoraalka sawirka, .

    Ciidamada dalka Nigeria ayaa ku dhawaaqay in howlgallo wadajir ah oo ay fuliyeen ciidankooda iyo Mareykanka ay horseedeen in lagu dilo ugu yaraan 175 dagaalyahan oo ka tirsan Daacish waqooyi-bari Nigeria.

    Ciidanku waxay sheegeen in tani ay xiligii ugu xumaa u tahay xubnaha kooxda kadib weerarka ay fuliyeen ciidamada labada dal.

    War-saxaafadeed ay soo saareen ayaa lagu sheegay in weerarka ay qaadeen ciidamada, oo billowday dhowr maalmood ka hor, uu sidoo kale sababay burburka koontaroollada kooxda, bakhaarrada hubka iyo baabuurtooduba.

    Xarunta dhexe ee amniga ayaa sheegtay in weerarka lagu dilay taliyayaal sare oo ka tirsan kooxda, oo uu ku jiro ku xigeenka hoggaamiyaha Daacish, oo loo yaqaan Abu Bilal Al-Minoki, waxayna intaas ku dartay in ciidanku ay baacsan doonaan meel kasta oo ay joogaan argagixisada si gacanta ugu soo dhigaan.

    Xarunta amniga ayaa war-saxaafadeedka ku sheegtay, in 175-ta dagaalyahan ee ay ku dishay howlgalkii socday maalmahan ay ka mid ahaayeen taliyayaasha ISIS iyo ISWAP, kuwaas oo kala ah:

    • Abu Bilal Al-Minoki - Ku xigeenka hoggaamiyaha Daacish.
    • Abd-al Wahhab - Taliye qorsheeya weeraro iyo faafinta dacaayado.
    • Abu Musa al-Mangawi - Madaxa ISWAP.
    • Abu al-Muthanna al-Muhajir – Sarkaal sare oo dhanka warbaahinta ah iyo saaxiibka dhow ee al-Minoki.

    Sidoo kale akhriso