چرا از مردم هند خواسته‌اند یک سال طلا نخرند؟

نارندا مودی، نخست‌وزیر هند چند روز پیش اعلام کرد: «برای منافع کشور ما تصمیم گرفتیم به مدت یک سال حتی اگر مناسبت‌ها و مراسمی در پیش داشته باشیم جواهرات طلا نخریم».

او در ادامه گفت: «وطن‌دوستی فقط آمادگی برای فدا کردن جان در مرزهای کشور نیست. در این دوران به معنای زندگی مسئولانه و انجام وظایف نسبت به وطن در زندگی هر روزه است».

سه روز بعد عوارض واردات طلا از ۶٪ به ۱۵٪ افزایش پیدا کرد.

این تصمیم دشواری برای دومین بازار بزرگ طلا در جهان از نظر جواهر و سرمایه‌گذاری بود. در سال مالی گذشته، ارزش واردات این فلز گرانبها در این کشور ۷۲ میلیارد دلار بود.

در هند طلا نقش فرهنگی مهمی دارد چون اغلب در مراسم عروسی هدیه داده می‌شود و همچنین به عنوان میراث به وارثان می‌رسد.

مودی می‌گوید خرید طلا مستلزم صرف رقم بالایی ارز خارجی در زمانی است که هند که با افزایش قیمت نفت رو‌به‌رو است. این کشور آسیای جنوبی بیش از ۸۵٪ از نفت مورد نیاز خود را وارد می‌کند.

قیمت نفت در اوج و پس از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و بسته شدن تنگه هرمز، شاهراه حیاتی تجارت جهانی که حدود ۲۰٪ از نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کرد، تا ۷۰٪ افزایش پیدا کرد.

افزایش قیمت انرژی باعث فشار بر دولت‌های سراسر جهان شده و آنها را وادار به اتخاذ تصمیمات صرفه‌جویانه کرده است. هرچند بسیاری از کشور‌ها به طور عمده بر صرفه‌جویی در مصرف انرژی تمرکز کرده‌اند اما هند تنها کشوری است که از شهروندان خود خواسته است از خرید طلا خودداری کنند.

طلا تبدیل به یکی از نگرانی‌های گسترده‌تر اقتصادی در هند شده است چون هزینه واردات طلا و نفت به طور عمده به دلار پرداخت می‌شود.

افزایش تقاضا برای دلار باعث تضعیف ارزش روپیه هند شده که امسال حدود ۵٪ در برابر دلار کاهش ارزش داشته است. کاهش ارزش پول منجر به افزایش تورم خواهد شد.

سانجیو آگاروال، جواهر‌فروش ساکن دهلی‌نو می‌گوید: «برای بخش طلا و جواهر این دوران بدتر از دوران کووید است».

آبیشک آگاروال، جواهر‌فروش دیگری از پایتخت هند می‌گوید که کسب‌و‌کار «کساد» است و اگر مردم طلا نخرند آنها به دشواری می‌توانند سرپا بمانند.

واردات غیر‌ ضروری

پروفسور سونداراولی نارایاناسوامی، مدیر مرکز سیاستگذاری طلای هند در موسسه مدیریت هند احمدآباد در گفتگو با بی‌بی‌سی می‌گوید بیش از ۹۰٪ طلای هند از طریق واردات تامین می‌شود.

او می‌گوید: «هر سال بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ تن طلا وارد می‌شود و صادرات بسیار ناچیز است، این میزان طلا در خانه‌های مردم ذخیره می‌شود».

اغلب گفته می‌شود زنان هند صاحب حدود ۱۱٪ از طلای جهان هستند هرچند راستی‌آزمایی این رقم دشوار است و برآورد‌های گوناگونی در این زمینه وجود دارد.

در هند و شاید به‌واقع در جهان در دوران بی‌ثباتی، بسیاری طلا را سرمایه‌گذاری امن و مطمئنی به شمار می‌آورند و در نتیجه تقاضا حتی در بحران‌های اقتصادی می‌تواند افزایش پیدا کند.

در سال‌های اخیر قیمت طلا به‌شدت افزایش پیدا کرد و برای اولین بار در ماه ژانویه به بیش از ۵۰۰۰ دلار در هر اونس رسید.

طلا حدود ۹٪ از میزان واردات هند را تشکیل می‌دهد اما برخلاف نفت همیشه به عنوان کالای ضروری محسوب نمی‌شود چون از آن بیشتر به صورت جواهرات یا برای سرمایه‌گذاری و نه برای تولیدات صنعتی استفاده می‌شود.

در گذشته هم هند تلاش کرده بود در شرایط فشار‌ اقتصادی واردات بیش از حد طلا را با افزایش عوارض گمرکی و ارائه روش‌های دیگر سرمایه‌گذاری بدون نیاز به مالکیت فیزیکی طلا محدود کند.

چه تفاوتی ایجاد می‌شود؟

مودی علاوه بر نخریدن طلا، مردم را به استفاده بیشتر از وسایل نقلیه عمومی، استفاده مشترک از خودرو، دورکاری و محدود کردن مسافرت‌های خارجی برای کاهش مصرف سوخت تشویق کرده است. او از خانواده‌ها خواست از روغن برای آشپزی کمتر استفاده کنند و از کشاورزان خواست مصرف کود‌های شیمیایی را کاهش دهند.

دولت‌های دیگر در سراسر جهان هم تدابیر مشابهی برای رویارویی با افزایش قیمت سوخت در پیش گرفته‌اند.

برای مثال در سریلانکا سیستم سهمیه‌بندی سوخت برای خودرو‌ها اجرا شده است و از سازمان‌های دولتی خواسته شده است که مصرف انرژی خود را کاهش دهند.

مصر هم به فروشگاه‌ها و رستوران‌ها دستور داده است که زودتر تعطیل کنند و در موزامبیک به شهروندان توصیه شده است که از خانه کار کنند.

حامد حسین، از موسسه پژوهشی کپیتال اکونومیکس می‌گوید: «اما درخواست مودی از مردم در مورد نخریدن طلا کاملا غیر‌عادی بود».

او می‌گوید: «در مورد این موضوع با این واقعیت که هند مقدار زیادی طلا وارد می‌کند قابل درک است و واردات طلا بخش بزرگی از هزینه واردات کشور را در‌بر‌می‌گیرد. به‌ همین دلیل این پیشنهاد منطقی به نظر می‌رسد».

یک سال کامل

کارشناسان اقتصادی هنوز نمی‌دانند هرگونه کاهش تقاضا برای طلا در هند چه تاثیر اساسی بر قیمت جهانی طلا خواهد گذاشت.

حسین می‌گوید: «هند یکی از پر‌جمعیت‌ترین کشور‌های جهان و یکی از مصرف‌کنندگان اصلی طلا در صورت کاهش تقاضا بدون شک بر قیمت جهانی طلا اثر منفی خواهد گذاشت و تعادل بازار به سمت عرضه اضافه خواهد رفت».

هرچند سباستین تیله از شرکت مشاوره اقتصادی آکسفورد معتقد است تاثیر این امر جزئی خواهد بود چون قیمت‌ها اخیرا بیشتر بر مبنای تقاضای سرمایه‌گذاران و بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی جهان تعیین می‌شود.

او همچنین تردید دارد که درخواست مودی از مردم هند اثر تکان‌دهنده‌ای بر مصرف طلا در این کشور داشته باشد.

او توضیح می‌دهد: «تقاضای عمومی شاید اثراتی داشته باشد اما افراد بیشتر احتمال دارد که خرید خود را به بعد موکول کنند یا به صورت‌های دیگر انجام دهند نه اینکه به کلی منصرف شوند. طلا به طور عمیقی در فرهنگ و شیوه پس‌انداز خانگی مردم هند جای گرفته است».

او در ادامه می‌گوید: «تغییرات کوتاه‌ مدت ممکن است به دلیل تغییرات فصلی چندان آشکار نشود. تقاضا برای طلا به طور معمول خارج از زمان عروسی‌ها و جشن‌ها کمتر است در نتیجه بخشی از کاهش تقاضا برای طلا به هر حال از مدتی پیش شروع شده است».

به گفته مسئولان دولتی و اقتصادی در آن زمان افزایش قبلی عوارض واردات طلا در سال ۲۰۱۳ به دلیل افزایش میزان قاچاق و تجارت غیر‌قانونی بود.

برخی تحلیلگران درخواست مودی را شدید‌ترین اقدام اعلام شده تاکنون در واکنش به افزایش قیمت انرژی می‌دانند، رائول گاندی، رهبر حزب جناح مخالف می‌گوید دولت با این کار مسئولیت را بر دوش مردم انداخته است.

برخی تاجران عرصه طلا و جواهر در هند در پی ملاقات مستقیم با دولت برای یافتن راه‌حل مناسب هستند.

شوتا گوپتا، جواهر‌فروش دیگری می‌گوید: «اگر فقط دو ماه باشد شاید بتوانیم دوام بیاوریم اما یک سال بیش از توان ماست. چطور می‌توانیم از پس هزینه‌ها بر بیاییم؟».